Fizyka

Czym jest hałas? Wpływ hałasu na organizm ludzki
Przez hałas rozumie się dźwięki, które w danej chwili są niepożądane przez dana osobę. Jest to więc dosyć luźna definicja bowiem określony dźwięk przez jednego może być uważany już jako hałas natomiast przez drugiego człowieka nie.
Warto zastanowić się jaki wpływ na człowieka i jego otoczenie ma hałas. Życie współczesnego człowieka na stałe związane jest z różnorodnymi urządzeniami, które są źródłami hałasu.
Ucho ludzkie przystosowane jest do odbioru fal dźwiękowych o częstotliwości od 16 do 20000 Hz. Ciśnienie akustyczne tych dźwięków musi być zawarte w przedziale od 20 do 10 Pa. Dźwięki o niższych częstotliwościach nazywa się infradźwiękami a te o wyższych ultradźwiękami.
Dolna granica wrażenia słuchowego to próg czułości. I tak czułość ucha ludzkiego na poszczególne dźwięki zależy od częstotliwości tego dźwięku. Największa czułością ucho charakteryzuje się dla częstotliwości z przedziału od 800 do 4000 Hz. Czułość ucha ludzkiego jest duża gdy poziom dźwięku jest niski natomiast zmniejsza się wraz ze wzrostem poziomu dźwięku. Zjawisko to nosi nazwę adaptacji. Stanowi ona jeden z czynników obronnych organizmu ludzkiego w przypadku narażenia na długotrwały hałas.
Cechy dźwięku można podzielić na obiektywne i subiektywne. Z każdą cechą subiektywną związana jest cecha obiektywna. I tak jedną z cech subiektywnych jest głośność dźwięku. Związana jest ona z ciśnieniem akustycznym dźwięku, a gdy dźwięk jest bardziej złożony to zależy także od widma dźwięku.
Głośność wyraża się w sonach. Głośność jednego sonu ma ton o częstotliwości 1000 Hz i poziomie ciśnienia akustycznego o 40 dB przekraczającego próg słyszalności. Różne dźwięki o takim samym natężeniu lecz mające różne częstotliwości mogą mieć różne głośności.
Aby prawidłowo ocenić wrażenia słuchowe została zatem wprowadzona skala poziomu głośności dźwięku. Jest to poziom równy poziomowi ciśnienia akustycznego jaki w danym punkcie wytwarza fala akustyczna o częstotliwości 1000 Hz, która daje głośność identyczną z głośnością porównywanego dźwięku. Zależność między głośnością a poziomem głośności jest logarytmiczna. Jest to zgodne z prawem Wezera – Fechnera.
Poziom głośności dźwięku wyraża się w fonach. Zero fonów oznacza próg czułości ucha natomiast 130 fonów to granica bólu. W punktach należących do krzywych równej głośności tony słyszalne są tak samo niezależnie od częstotliwości.
Oba te pojęcia odnoszą się do dźwięków prostych. W przypadku hałasu natomiast duże znaczenie odgrywa barwa dźwięku, która jest wynikiem kombinacji tonów.
Dochodzi przy tym do tzw. maskowania tonów. Oznacza to, że w przypadku dwóch tonów, które mają różne częstotliwości sły6szany jest tylko ton silniejszy. Słabszy natomiast ulega zagłuszaniu. Dźwięki o wyższych częstotliwościach łatwo są maskowane przez dźwięki o niższych częstotliwościach. Na skutek tego zjawiska dochodzi do podwyższenia dolnej granicy słyszalności dźwięku. Oznaczanie sumarycznej głośności dźwięku złożonego stało się konieczne przy określaniu hałasu np. w halach przemysłowych.
Szkodliwość hałasu dla organizmu ludzkiego zależy od wielu cech tych dźwięków m.in. od charakterystyki widmowej ale także od częstości ich występowania oraz od tego czy hałas ma charakter ciągły czy impulsowy.
Ogólnie rzecz ujmując hałas może mieć wpływ nie tylko na narząd słuchu, ale także na ogólny stan zdrowia człowieka. Może więc wpływać zarówno na stan fizyczny jak i psychiczny.
Biorąc pod uwagę wpływ hałasu na organizm ludzki podzielono go na kilka grup. I tak w zależności od poziomu dźwięku wyróżnia się hałasy:
- poniżej 35 dB
- 35-70 dB
- 70 – 85 dB
- 85-130 dB
-powyżej 130 dB.
Przyjmuje się, że hałasy z pierwszej grupy nie są szkodliwe dla zdrowia człowieka. Czasami nawet mogą być dla człowieka korzystne. Dotyczy to jednak tylko dźwięków wytworzonych przez naturę.
Hałasy z przedziału 35 – 70 dB maja już zdecydowanie ujemny wpływ na organizm ludzki. Powodują zmęczenie, obniżenie czułości narządów zmysłów na bodźce, powodują zaburzenia snu. W przypadku długotrwałej ekspozycji na hałas o poziomie 70 – 85 dB jest przyczyną bólów głowy i zaburzeń nerwowych. Natomiast hałas z przedziału 85 – 130 dB powoduje już zaburzenia wielu układów , m.in. układu krążenia i układu pokarmowego. Narażenie na hałas o poziomie dźwięku przekraczającym 130 dB wywołuje nudności , zaburzenia równowagi oraz zmiany w obrazie krwi. Może być przyczyną chorób organów wewnętrznych człowieka, a nawet spowodować ich zniszczenie poprzez wywoływanie drgań tych narządów.
Warto najpierw omówić szczegółowo wpływ hałasu na narząd słuchu. Okazuje się mianowicie, że długotrwała ekspozycja na hałas wywołuje zmiany fizjologiczne i patologiczne w obrębie ucha. Dźwięki o dużym natężeniu , które działają przez dłuższy czas powodują, ze dochodzi do zmęczenia a nawet całkowitego zastopowania działania komórek rzęsatych obecnych w narządzie Cortiego. Jeśli dojdzie do ich zaniku narząd Cortiego straci swoja funkcję i będzie miał miejsce nieodwracalny zanik słuchu.
Do zmian fizjologicznych należy wspomniane wcześniej zjawisko maskowania.
W zależności od czasu ekspozycji na hałas długotrwałe skutki jego działania na narząd słuchu mogą być różne. I tak jeśli człowiek ma styczność z hałasem np. w miejscu pracy przez okres około 2-4 lat wtedy po tym czasie dochodzi do niewielkiego ubytku słuchu. Jeżeli natomiast ten okres narażenia jest dłuższy i wynosi od 4 – 10 lat w tym czasie dochodzi do dalszego ubytku słuchu , a jego stopień jest uzależniony od czasu ekspozycji na hałas.
Jeśli natomiast okres narażenia jest dłuższy od 10 lat wtedy dochodzi do ustabilizowania się ubytku słuchu.
Jeśli hałas cechuje się wysokim poziomem to może wystąpić uraz akustyczny. Może on mieć charakter ostry lub przewlekły. Jeśli wystąpi narażenie na hałas impulsowy wtedy zostanie wywołany ostry uraz akustyczny. Dojdzie bowiem do gwałtownego wzrostu ciśnienia akustycznego i mechanizmy obronne ucha będą bezsilne. Wyróżnia się trzy stopnie uszkodzenia słuchu w ostrym urazie akustycznym. I tak jeśli uraz będzie objawiał się tylko szumem i zawrotami głowy, które ustąpią po kilku dniach to będzie to uraz lekki. W przypadku urazu średnio ciężkiego dochodzi już do drobnych uszkodzeń w obrębie błony bębenkowej, a objawy w postaci szumów i upośledzenia słuchu mogą już nie ustąpić. Gdy dojdzie natomiast do ciężkiego urazu akustycznego obserwuje się poważne zmiany w obrębie błony bębenkowej i kosteczek słuchowych. Są one przyczyną upośledzenia słuchu w poważnym stopniu, a czasem nawet głuchoty.
Źródłem takich hałasów o charakterze impulsowym są wszelkiego rodzaju wybuchy.
Natomiast przewlekły uraz akustyczny spowodowany jest wieloletnią ekspozycją na hałas. Dotyczy to ludzi mających w pracy kontakt z hałasem. Dlatego taki ubytek słuchu nazywa się głuchotą zawodową.
Podsumowując te rozważania można stwierdzić, że hałas może powodować upośledzenie słuchu na skutek podwyższenia progu słyszalności a także zmiany w obrębie samego narządu słuchu co prowadzi do spadku sprawności słuchu a czasem do głuchoty.
Jak już wcześniej zostało powiedziane można rozpatrywać również pozasłuchowe skutki wpływu hałasu na organizm człowieka. Wynika to z licznych powiązań drogi słuchowej z narządami wewnętrznymi. Dzięki temu bodźce akustyczne mogą wpływać zarówno na pracę narządów wewnętrznych jak i gruczołów dokrewnych. Reakcje wegetatywne zależą oczywiście od poziomu ciśnienia akustycznego. I tak jeśli nie przekracza on 75 dB to nie ma wyraźnych reakcji ze strony narządów tworzących m.in. układ oddechowy, krążenia, pokarmowy. Bodźce akustyczne mogą wpływać także na odruchy motoryczne. Może dochodzić do rozmaitych skurczów mięśni szyi, głowy , oczu a nawet może dochodzić do całkowitej zmiany postawy ciała.
Na skutek oddziaływania hałasu dochodzi do zaburzenia ogólnego metabolizmu. Dochodzi do zaburzeń funkcji rozrodczych a także do spadku odporności.
Jeżeli człowiek narażony jest na hałas o poziomie 12o dB to obserwuje się zmniejszenie prędkości ruchów gałek ocznych. Dochodzi do zawężenia pola widzenia a także do zaburzeń w odbiorze kolorów. Może dojść do oczopląsu. Natomiast hałas o poziomie około 125 dB może być przyczyną zaburzeń równowagi.
Widać więc , że dochodzi do zaburzeń wielu zmysłów , nie tylko zmysłu słuchu. Ostatnio wysunięta została teza, że hałas może być przyczyną również chorób nowotworowych.
Biorąc pod uwagę wpływ hałasu na układ nerwowy można wyodrębnić cztery stopnie obciążenia. Mianowicie jeśli hałas cechuje się poziomem głośności od 30 do 60 fonów to można zaobserwować reakcje psychiczne u narażonego człowieka. Jeśli poziom głośności zawiera się w przedziale 60 – 95 fonów to hałas taki powoduje zmiany psychiczne w obrębie wegetatywnego układu nerwowego. Jeśli poziom głośności wynosi 95 – 200 fonów to także występują reakcje psychiczne i wegetatywne i dodatkowo istnieje ryzyko uszkodzenia narządu słuchu. Jeśli poziom głośności przekroczy wartość 120 fonów to hałas może dodatkowo oddziaływać na komórki nerwowe bezpośrednio, poprzez skórę.
Oprócz skutków zdrowotnych hałas ma wpływ na wydajność oraz jakość pracy człowieka.
Ze względu na negatywny wpływ hałasu na organizm człowieka w wielu krajach stosuje się obecnie zalecenia przeciwhałasowe, które zostały opracowane przez Międzynarodowy Komitet Normalizacji (ISO).

OCHRONA PRZED HAŁASEM

Gdybyśmy potrafili cofnąć się w czasie, bylibyśmy zaskoczeni niezwykłą ciszą, jaka panowała niegdyś na Ziemi. Postęp techniczny przyniósł nie tylko korzyści. Wraz z nim w nasze życie wtargnął wszechobecny zgiełk. Niektórzy czują się przytłoczeni nie tyle nim samym, co faktem, że nie można przed nim nigdzie uciec.
Pomyślmy, jakie hałasy musimy znosić każdego dnia. Wokół warczą samochody i autobusy, dudnią maszyny w fabrykach i na budowach, nad głowami przelatują samoloty. A w domu? Na przemian hałasują telewizory, radia, wieże stereo, pralki i przyrządy kuchenne. Tymczasem nieustanny zgiełk odbija się na naszym zdrowiu.
Pamiętajmy, że walka z hałasem to istotny element ochrony naszego środowiska.
Na szczęście istnieją różne sposoby powodujące wyciszenie:
- w samochodach i głośno pracujących maszynach powinno się montować tłumiki,
- o ile to możliwe, urządzenia mechaniczne w domu i zakładzie pracy należy instalować w osobnych pomieszczeniach,
- telewizory, radia i wieże stereo należy ustawiać na możliwie niski poziom głośności,
- do budowy domów powinno się używać dźwiękoszczelnych materiałów. Podwójne szyby w oknach i specjalny materiał wewnątrz ścian tłumią hałas docierający do naszych domów z zewnątrz. Wyciszającą rolę spełniają również dywany.
- niepodejmowanie pracy w zakładach, w których występuje nadmierny hałas,
- komasowanie hałaśliwych urządzeń w jednym miejscu poprzez np. automatyczne ograniczanie liczby osób zagrożonych, a tych, którzy muszą już zostać w niebezpiecznych miejscach wyposażanie w specjalne ochrony i ograniczanie czasu ekspozycji.

Ziemia jako cząsteczka Wszechswiata

Wszechświat to niezmierzona przestrzeń, którą przenika energia w najprzeróżniejszych postaciach oraz wypelnia materia, tworzaca zbiorowiska różnej wielkości -od najdrobniejszych cząstek elementarnych po ogromne galaktyki. Wszystko to nieustannie zmienia sie w czasie, zgodnie z prawami przyrody. W zestawieniu z tym ogromem przestrzeni i czasu nasza planeta jest drobnym okruchem materii, a życie człowieka na Ziemi krótkim epizodem, nie mającym wpływu na losy Wszechświata. Na nocnym niebie najłatwiej jest rozpoznać gwiazdy, które wysyłają ogromne ilości energii, w tym również świetlnej, dzięki reakcjom jądrowym zachodzących w ich wnętrzach. Gwiazdy różnia się rozmiarami. Średnice gwiazd olbrzymich liczą po kilkaset średnic Słońca, natomiast wśród gwiazd karłowatych występują ciała niebieskie o wielkosci zblizonej do Ziemi. Wszystkie gwiazdy oprócz słońca nawet przez największe teleskopy widoczne są jako świetliste punkty, choć o różnej jasności. Wynika to z ogromnych do nich odległości. Na pezykład najbliższa gwiazda poza słońcem, Proxima w gwiazdozbiorze Centaura, znajduje się w odległości 4,3 roku świetlnego od Ziemi.
Gwiazdy oraz pyły i gazy międzygwiezdne tworzą wielkie zbiorowiska materii zwane galaktykami. W jednej galaktyce mogą znajdować się setki miliardów gwiazd. Galaktyki tworza gromady złożone z wielu tysięcy galaktyk i supergromady składające się z wielu gromad. Za pomoca największych teleskopów możemy obserwowa miliony galaktyk podobnych do naszej. Słońce również należy do takiego zgrupowania kilkuset miliardow gwiazd. Nazywa się je Galaktyka pisana wielka literą. Jej druga nazwa to Droga Mleczna, ponieważ w pogodną bezksiężycową noc widzimy ją na niebie w postaci szerokiej, nieforemnej wstęgi, opasującej calą sferę niebieska niczym smuga rozlanego mleka. Układ drogi mlecznej jest galaktyką spiralną. Ma kształt olbrzymiego spłaszczonego dysku, z wyrazną centralna wypukłościoł, w ktorej znajduje się jądro. Domyślamy się, że w jadrze galaktyki znajduje się ogromna masa, która ściśnięta do niwielkiej ojętości mogła utworzyć tzw. czarną dziurę. Grubość dysku w porównaniu z jego średnicą jest bardzo mala. Proporcje te można przyrównać do płyty kompaktowej. W takiej skali centralna wypukłość Galaktyki byłaby wielkosci orzecha włoskiego.

Kształt i budowa Układu Słonecznego

Do czasów Mikołaja Kopernika ludzie błednie wyobrażali sobie wzajemne usytuowanie Ziemi oraz innych ciał niebieskich. Przeważała głeboka wiara w bezruch Ziemi i jej uprzywilejowane,centralne położenie we Wszechswiecie. Wynikiem długoletnich badań astronomicznych Mikołaja Kopernika było epokowe dzieło pod tytułem “o obrotach sfer niebieskich”. Zostalo ono w prawdzie ukończone w 1530 roku, jednak drukiem ukazało sie dopiero w roku smierci autora 1543r. Kopernik przedstawił w nim swoją teorię heliocentyczną, według której Słońce znajduje sie w srodku układu planetarnego, a Ziemia i inne planety obiegają je. Od tego czasu wiemy, że wokół Słonca krążą, utrzymywane silami jego przyciagania: planety, planetoidy, komety, a także drobny pył i gazy, czyli materia miedzyplanetarna. Wszystkie te ciała wraz ze Słońcem tworzą Układ Słoneczny. W Układzie Słonecznym wyróżnia sie tradycyjnie dziewięć planet. Pieć z nich znano juz w starożytności i nadano im wówczas nazwy od imion mitycznych bogow: Merkury, Wenus, Mars, Jowisz i Saturn(Ziemi nie uważano wtedy za planetę). W 1781 roku odkryto Urana, w 1856 roku Neptuna, a w 1930 roku, po wieloletnich poszukiwaniach dziewiątą planetę, Plutona.

Księżyc – naturalny satelita Ziemi

Ziemia jest pierwszą planetą, licząc od Słońca, wokół której kraży naturalny satelita. Jest nim Księżyc. Ma on kształt zbliżony do kuli o średnicy 3 476 km, co stanowi nieco ponad 1/4 średnicy Ziemi. Jego masa jest 81 razy mniejsza od masy Ziemi. Ksieżyc oddalony jest od Ziemi średnio o 384 400 km. Okres obiegu Ksieżyca wokół Ziemi nazywamy miesiącem gwiazdowym. Trwa on 27 dni 7 godzin i 44 minuty. Wygląd tarczy Księżyca na sferze niebieskiej nieustannie się zmienia. Zjawisko to nosi nazwę faz Księżyca i było ono niegdyś podstawą konstrukcji kalendarza Ksieżycowego, którego pozostałoscią jest podział czasu na tygodnie. Podczas ruchu obiegowego Księżyca wokół Ziemi zmienia się jego oświetlenie przez Słońce. Z tego powodu zmienia się wygląd tarczy Księżyca widocznej z Ziemi. W pełni tarcza Księżyca prezentuje się najbardziej okazale. Jego strona zwrocona ku Ziemi jest wtedy w całości oświetlona. W nowiu tarcza Księżyca jest nieoświetlona i przez to niewidoczna. W pierwszej i ostatniej kwadrze widoczna jest tylko połowa tarczy Księżyca. Podczas ruchu obiegowego Księżyca wokół Ziemi oraz Ziemi wokół Słońca zdarza się, ze wszystkie te ciała niebieskie znajdują się na jednej lini. Obserwuje się wtedy zjawisko zaćmienia, czyli częściowego lub całkowitego zasłonięcia jednego z ciał. Kiedy Księżyc znajdzie się na lini miedzy Ziemią i Słońcem, wtedy dochodzi do zasłonięcia tarczy słonecznej i zaćmienia Słońca. Z kolei jeśli na linii między Słońcem i Księżycem znajdzie się Ziemia, jej cień może pojawić się na tarczy Księżyca, powodując jego zaćmienie.

Kształt i wymiary Ziemi

W starożytności wyobrażano sobie, że Ziemia ma kształt płaskiego krążka, otoczonego wielkim oceanem. Panowało przekonanie, że Ziemia musi być płaska, ponieważ w przeciwnym wypadku ludzie spadliby z niej tak, jak ze stromego stoku góry lub ze stropu. Jednak już w VI w. p.n.e. Pitagoras oraz jego uczniowie uważali, ze Ziemia jest kulą. Racjonalne argumenty przemawiające za kulistością Ziemi zebrał Arystoteles.Wyjaśniał on między innymi, że Ziemia ma powierzchnię wypukłą. Posłużył się przykładem statków. W miarę oddalania się od obserwatora wydaje się, że “toną” one powoli w wodzie morskiej, chowając się za choryzontem. Oznacza to, że wypukła powierzchnia morza stopniowo zasłania coraz to wyższe części statku. Arystoteles zauważył też, że cień Ziemi widoczny na tarczy Księżyca podczas jego zaćmienia jest zawsze kolisty, a taki cień może rzucać kulą. Arystoteles dowodził, że powierzchnia Ziemi, która jest w każdym miejscu prostopadła do pionu, musi być idealną powierzchnią kuli. Jednak Izaak Newton, angielski fizyk i matematyk żyjący w XVII i XVIII w. doszedł do wniosku, że skoro Ziemia obraca się wokoł swej osi, pod wpływem siły odśrodkowej musi być spłaszczona, czyli zbliżona kształtem do elipsoidy.

Odwiecznym marzeniem ludzi był podbój kosmosu. Szukali sposobów na dotarcie na obce ciało niebieskie. Sen o locie kosmicznym mógł się jednak spełnić dopiero w XX wieku. Niewątpliwie jest to wielka przygoda, jednak stanowi także liczne trudności i prawdopodobnie nigdy loty kosmiczne nie staną się rutyną.
Pierwszym człowiekiem w Kosmosie był 27-letni lotnik radziecki – major Jurij Gagarin. Lot odbył się 12 kwietnia 1961 r . i trwał 1 godzinę i 48 minut. W chwili rozpoczęcia lotu ogłoszono komunikat : “W dniu dzisiejszym wszedł na orbitę okołoziemską pierwszy na świecie statek kosmiczny z człowiekiem na pokładzie. Statek Wostok wyrzucony został w przestrzeń przez rakietę wielostopniową. Po osiągnięciu pierwszej prędkości kosmicznej i oddzieleniu się od rakiety nośnej, “Wostok” poszybował lotem bezwładnym po orbicie dookoła Ziemi. Statek okrążył Ziemię w 89,1 minuty. Najmniejsza odleglość od Ziemi wynosiła 327 km, kąt nachylenia płaszczyzny orbity do płaszczyzny równika ziemskiego – około 65 stopni. Masa statku “Wostok” wraz z człowiekiem bez ostatniego stopnia rakiety wynosiła 4725 kg. Dwukierunkową łączność między pilotem i Ziemią utrzymywano przez cały czas lotu.
Statek “Wostok” wystartował o godz. 9:07 czasu moskiewskiego z terenu startowego Bajkonur w Kazachstanie. W godzinę i osiem minut po starcie, w chwili gdy statek znajdowalł się nad Afryką, rozpoczęto przygotowania do lądowania . W dziesięć minut później włączono silnik hamujący i “Wostok I” zaczął schodzić z orbity satelitarnej. Po następnych dziesięciu minutach wszedł w gęste warstwy atmosfery i po dwudziesto minutowym locie poprzez atmosferę wylądował w rejonie wsi Smielówka w obwodzie saratowskim.Gagarin nadzorował aparaturę statku utrzymując nieprzerwanie łączność radiową i telegraficzną z Ziemią. Obserwacje przekazywał na Ziemię , notował w dzienniku pokładowym oraz rejestrował na taśmie magnetycznej i filmowej. Przez cały lot aparatura pracowała według zadanego programu. Pilot prowadził pomiary elementów orbity, przekazując na Ziemię dane telemetryczne i telewizyjny obraz wnętrza statku. Automatyczne regulatory zapewniały w kabinie odpowiednią temperaturę i właściwy skład atmosfery.Wszystko poszło zgodnie z planem.
Z racji stosunkowo niewielkiej odległości Księżyca od Ziemi, był on częstszym celem ludzkich przedsięwzięć niż inne ciała niebieskie. Przypisywali mu nadprzyrodzoną siłę, obserwowali go, wyobrażali sobie jak wygląda z bliska, aż wreszcie postanowi się o tym przekonać. Zaczęło się pod koniec lat pięćdziesiątych od sond bezzałogowych. Księżyc został dokładnie przebadany przy użyciu serii radzieckich sond typu Łuna i Zond oraz amerykańskich Ranger, Lunar Orbiter i Surveyor. Pierwsze sondy wysyłane na Księżyc miały za zadanie tylko przelecieć w pobliżu naszego satelity, bądź trafić w jego powierzchnię i tam się roztrzaskać. Późniejsze sondy lądowały miękko na jego powierzchni, by stamtąd pobrać próbki i wysłać zdjęcia. Wkrótce USA zdecydowały się na wysłanie na Księżyc astronautów w ramach programu Apollo. Dowódcą statku mianowano Neila Armstronga, wyznaczając mu tym samym rolę pierwszego człowieka, który miał stanąć na Księżycowym gruncie. Pilotem statku wyprawowego mającego po raz pierwszy lądować na Księżycu został Edwin E. Aldrin, junior. Zaś pilotem członu macierzystego, trzecim członkiem załogi został Michael Collins.Astronauci przygotowujący się do lotu już kilkanaście dni przed startem objęci byli czesciową, a następnie całkowitą izolacją od otoczenia.
Start odbył się bez poważniejszych zakłóceń. 16 lipca 1969 roku opuścili Ziemię.Kilka dni później, 20 lipca Neil Armstong stojąc na twardym gruncie Księżyca powiedział do setek milionów ludzi obserwujących to historyczne wydarzenie na ekranach telewizorow: To mały krok dla człowieka, ale wielki skok dla ludzkości. Wkrótce po nim na powierzchnię zszedł Buzz Aldrin.Obaj wspólnie przeprowadzili badania naukowe i zbierali próbki gruntu. Spacer księżycowy trwał dwie i pół godziny, a lądownik pozostawał na powierzchni przez ponad 21 godzin. Po tym czasie silnik stopnia startowego bez najmniejszych zakłóceń działania uniósł kabinę załogi po torze wznoszenia. A po prawie czterech godzinach dochodzenia “Orła” do członu macierzystego Apollo-11 “Columbia”, oba pojazdy kosmiczne znalazły się w zasięgu wzroku . Wyrównano ich prędkości , a potem wezeł stykowy kabiny statku wyprawowego wszedł w urzadzenie cumownicze Apolla. 24 lipca 1969 roku lądownik Apolla – 11 z drugą predkoscią kosmiczną wszedł w atmosferę Ziemi i wodował. Jego załoga została przywitana przez Richarda Nixona ówczesnego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Po powierzchni Księżyca stąpało zaledwie 12 astronautów, a po roku 1972 na Księżycu nie pojawił się żaden człowiek.
Bliższą czasowo naszym czasom jest misja Mars Surveyor 2001. Jest ona jednym z etapów długoterminowego planu badań Marsa. Wszystko zaczęło się wraz z misjami Mars Pathfinder i Mars Global Surveyor, dwoma sondami kosmicznymi, które dotarły do czerwonej planety w 1997 r. Głowne cele tej misji to:
- mapowanie ilości i rozkładu pierwiastków chemicznych i minerałów na powierzchni Marsa oraz morfologii powierzchni
-poszukiwanie skupisk wodoru mogącego wchodzić w skład zamarzniętej wody w podpowierzchniowych warstwach marsjańskiej gleby
-rejestrowanie promieniowania na niskiej orbicie marsjańskiej, w celu ocenienia ryzyka ewentualnych misji załogowych Misja Mars Surveyor 2001 składa się z dwóch części: lądownika i orbitera. Zostaną one wystrzelone oddzielnie, ale będą ze sobą często współpracować. Statek dotarł do Marsa 24 października 2001. Orbitę przechwytującą osiągnął odpalając główny silnik na 19,7 min. Następnie poprzez regularne, okresowe wchodzenie w wyższe partie atmosfery Marsa, sonda wyhamowywała i zacieśniała orbitę zbliżając ją coraz bardziej do kołowej. Manewr hamowania atmosferycznego pozwolił na zaoszczędzenie około 200 kg paliwa. Główna misja sondy trwała 917 dni (do lipca 2004). Obecnie 2001 Mars Odyssey wykonuje misję rozszerzoną, w tym służy za istotny element komunikacji między Ziemią a łazikami MER. Sonda transmituje ok. 85% wszystkich danych nadsyłanych przez nie. Misja kosztowała 297 milionów USD, w tym opracowanie i zbudowanie statku oraz instrumentów naukowych – 165 mln. USD., wystrzelenie – 53 mln. USD., kontrola misji i przetwarzanie danych naukowych – 79 mln. USD.
Loty kosmiczne wciąż fascynują i zachwycają. Wciąż stanowią problem i są nielada wyzwaniem dla organizacji przygotowujących je. Na prestrzeni ostanich dziesięcioleci ludzkość zrobiła w tej sprawie wielki postęp, jednak wciąż lot w kosmos dla zwykłego człowieka jest nieosiągalny i prawdopodobnie to się nie zmieni.