Ciało doskonale czarne to wyidealizowany model ciała, które pochłania całe padające nań promieniowanie elektromagnetyczne, zaś wypromieniowuje je na zewnątrz w całym przedziale długości fal.
Najlepszym modelem ciała doskonale czarnego jest czarna wnęka pokryta od wewnątrz sadzą lub źrenica oka. Promieniowanie, które wpadnie do środka zostaje całkowicie pochłonięte, natomiast wydostające się przez otwór promieniowanie emitowane przez ścianki wnęki jest zależne tylko od jej temperatury.
Inny przykład ciał zachowujących się jak ciała ?prawie? doskonale czarne to Słońce i inne gwiazdy ? emitują one promieniowanie elektromagnetyczne, którego rozkład widmowy na poszczególne długości fal i ich natężenie jest zależny wyłącznie od temperatury ich powierzchni .

W modelu ciała doskonale czarne najistotniejszymi zależnościami są:

?Rozkład promieniowania ciała doskonale czarnego (tzw. rozkład Plancka).
?Prawo Stefana ? Boltzmanna
?Prawo Wiena

*Rozkład promieniowania ciała doskonale czarnego (tzw. rozkład Plancka)

Ciało doskonale czarne emituje promieniowanie ze wszystkich długości fal. Jednak nie jest ono we wszystkich długościach fal emitowany z jednakowym natężeniem ? osiąga ono maksimum dla konkretnej długości fali. Rozkład ukazujący, jakie jest w zależności od długości fali natężenie promieniowania ciała doskonale czarne to tzw. rozkład Plancka. Natężenie promieniowania ciała w zależności od częstotliwości fali wyraża wzór:

I(f) = [(2h*f^3)/(c^2)]*[1/(exp(hf/kT)-1)]

gdzie:

I(f) ? radiancja spektralna (natężenie promieniowania na zadaną jednostkę częstotliwości)
h ? stała Plancka, równa 6.626*10-34 J*s

T ? temperatura bezwzględna (w skali Kelvina) ciała doskonale czarnego
c ? prędkość światła (w próżni)
k ? stała Boltzmanna
f ? częstotliwość promieniowania (dla której liczymy natężenie).

Przykładowy rozkład promieniowania ciała doskonale czarnego dla różnych temperatur:

<>

Również promieniowanie słoneczne jest promieniowaniem ciała doskonale czarnego. Dzięki temu wyznaczono temperaturę świecącej powierzchni Słońca (fotosfery) na wartość ok. 5780K.
Na wykresie przedstawiającym widmo promieniowania słonecznego można dopatrzyć się, iż faktycznie odpowiada on promieniowaniu ciała doskonale czarnego, z naniesionymi nań prążkami absorpcyjnymi będącymi skutkiem absorpcji określonych długości fal przez pierwiastki występujące na Słońcu (przede wszystkim przez wodór i hel).

<>

*Prawo Stefana ? Boltzmanna

Prawo to pozwala na określenie całkowitego natężenia promieniowania elektromagnetycznego emitowanego przez ciało doskonale czarne o znanej temperaturze:

? = ?*T^4

gdzie:

T ? temperatura bezwzględna ciała (w skali Kelvina)
? – stała Stefana ? Boltzmanna, równa 5,67*10-8 W/m^2*K^4
? – strumień (natężenie) promieniowania ciała doskonale czarnego (wyrażone w W/m^2, w kierunku prostopadłym do jego powierzchni).

Promieniowanie całkowite emitowane przez ciało doskonale czarne jest równe polu pod wykresem rozkładu Plancka.

Bilans cieplny ciała (przy braku bezpośredniego przepływu ciepła, np. w próżni) zależy od różnicy ilości promieniowania pochłanianej przez ciało oraz emitowanej. Jest on ujemny (temperatura ciała spada) jeżeli większą ilość energii wypromieniuje ono w jednostce czasu niż zdoła pochłonąć. Aby ciało nie zmieniało swojej temperatury całkowita moc promieniowania pochłanianego musi równać się mocy promieniowania emitowanego.

*Prawo Wiena

Jest to zależność (wynikająca z rozkładu Plancka), która pozwala w prosty sposób obliczyć temperaturę ciała doskonale czarnego przy znajomości długości fali, dla której ma ono najsilniejszą emisję promieniowania elektromagnetycznego (lub odwrotnie ? długość fali o maksymalnym natężeniu przy znanej temperaturze ciała).

Jego postać matematyczna jest następująca:

? max I = b/T

gdzie:

? max I ? długość fali, dla której natężenie promieniowania jest maksymalne
b ? stała Wiena, równa ok. 2.898*10-3 m*K
T ? temperatura ciała (w skali Kelvina).

<>

###Dlaczego ciała o temperaturze wyższej od 0K emitują promieniowanie cieplne?

Wszystkie ciała o temperaturze wyższej od 0K emitują promieniowanie cieplne. Jest to promieniowanie obejmujący szeroki zakres częstotliwości, przy czym maksimum widmowe w tym zakresie przypada na tym większe częstotliwości (mniejsze długości fal), im wyższa jest temperatura danego ciała. Wraz ze wzrostem temperatury ciała rośnie także natężenie promieniowania emitowanego przez dane ciało.
Źródła promieniowania termicznego należy upatrywać w budowie wewnętrznej ciała. Każde ciało składa się z cząsteczek lub atomów, które nieustannie drgają. Wyobraźmy sobie np. metal w stanie stałym ? jego sieć krystaliczna wówczas złożona jest z dodatnich jonów metali i bezładnie pośród nich poruszających się swobodnych elektronów, zachowujących się niczym gaz (stad zresztą ich nazwa ? gaz elektronowy). Jony wykonują natomiast cały czas bezładne drgania wokół swych położeń równowagi. Zarówno jony, jak i elektrony posiadają ładunek elektryczny (jony metalu dodatni, natomiast elektrony ujemny). Wobec nieustannych drgań sieci krystalicznej wciąż zmienia się wektor przyspieszenia jonów metalu (zarówno co do wartości jak i kierunku), a swobodne elektrony także wciąż albo poruszają się ruchem przyspieszonym albo opóźnionym, przy czym cały ten proces odbywa się w sposób niezwykle chaotyczny i losowy).
Jak wiemy, każdy poruszający się ruchem niejednostajnym ładunek elektryczny generuje falę elektromagnetyczną o określonej częstotliwości (zależnej od parametrów jego ruchu). Elektrony wciąż zmieniające swój kierunek ruchu w wyniku zderzeń z innymi elektronami i jonami sieci krystalicznej, jak również chaotycznie drgające owe jony, wytwarzają całą serię fal elektromagnetycznych o przeróżnych częstotliwościach. Im ciało gorętsze, tym drgania i zmiany toru ruchu elektronów są gwałtowniejsze, co skutkuje tym, iż więcej fal emitowanych jest w zakresie wyższych częstotliwości. Jeśli ciało będzie na tyle gorące że odpowiednio wysoka ilość fal elektromagnetycznych przypadać będzie na promieniowanie widzialne, zacznie ono świecić (nasze oko zacznie rejestrować wysyłane promieniowanie). Ponieważ najniższą rejestrowaną częstotliwość przez nasze oko posiada światło czerwone, wobec tego najwcześniej obiekt zacznie dla nas świecić na czerwono. Podgrzewany dalej (np. metalowy pręt) stanie się później żółty, później natomiast w miarę wzrostu temperatury zacznie świecić intensywnym, białym światłem.

Oczywiście nie odnosi się to tylko do metali, których przykład ze względny na prostotę zdecydowałem się tutaj przedstawić.

W przypadku substancji nie posiadających sieci złożonej z dodatnich jonów metalu i swobodnych elektronów pędzących chaotycznie między nimi, również zachodzi zjawisko promieniowania termicznego. Jego źródłem mogą wówczas być oscylacje wiązań chemicznych (np. w przypadku wody), drania sieci krystalicznej zbudowanej z cząsteczek nie będących jonami, drgania dipoli cząsteczkowych czy spontaniczne przejścia pomiędzy poziomami energetycznymi w atomach (choć to ostatnie zjawisko zaczyna odgrywać bardziej znaczącą rolę dopiero przy temperaturach rzędu tysięcy kelwinów).

Zastosowania promieniowania cieplnego przedstawiłem w osobnym artykule o nazwie ?Zastosowania promieniowania termicznego?.

Albert Einstein zauważył powszechnie pomijany dotąd fakt ? a mianowicie równość masy grawitacyjnej i bezwładnej. Masą bezwładną nazywamy masę, która ulega wpływom działania sił, nadających ciału przyspieszenie. Od posiadanej przez ciało masy bezwładnej zależy jak duże będzie przyspieszenie po przyłożeniu doń odpowiedniej siły. Związek siły i masy bezwładnej opisuje II zasada dynamiki Newtona: F=m(bezwł.)*a . Masa grawitacyjna to masa mająca możliwość oddziaływania grawitacyjnego ? czyli ta, która ?przyciąga się? wraz z inna grawitacyjną masą siłą grawitacji równą wg. Newtonowskiego wzoru: Fg=(G*m1(grawitacyjna)*m2(grawitacyjna))/r^2.
Dowód, iż podział ten tak naprawdę jest sztuczny i nie istnieją w rzeczywistości żadne ?rodzaje? mas, jak bezwładna i grawitacyjna, lecz po prostu istnieje ?masa?, tak samo podlegająca pod prawo grawitacji jak i II zasadę dynamiki, można otrzymać przeprowadzając prosty eksperyment myślowy.

Wyobraźmy sobie swobodnie spadającą w polu grawitacyjnym windę (bez żadnych oporów ruchu, przyspieszającą z przyspieszeniem równym g).
W układzie odniesienia związanym z jej wnętrzem panuje stan nieważkości. Gdyby znajdujący się tam człowiek upuścił klucze, nie zaczęłyby one spadać, lecz pozostały w miejscu rozluźnienia dłoni. Działałyby zgodnie z prawami Newtona na te klucze dwie siły: grawitacji, skierowana pionowo w dół, oraz bezwładności, pionowo do góry. Istnienie siły bezwładności warunkowałby ruch przyspieszony własnego układu odniesienia obserwatora. I co widzimy? klucze nie poruszają się, a popchnięte ?płyną? w powietrzu jednostajnym, prostoliniowym ruchem aż nie zderzą się ze ścianą windy. To świadczy o równości masy bezwładnej i grawitacyjnej, ponieważ tylko wówczas siła grawitacji i bezwładności w spadającej swobodnie windzie mogłyby się zrównoważyć. Masy wcześniej zwane ?grawitacyjną? i ?bezwładną? tak naprawdę okazują się być jedna i ta sama masa.

A teraz wyobraźmy sobie windę, która znajduje się daleko poza wszelkimi źródłami przyciągania grawitacyjnego, tak że wpływ jakichkolwiek sił grawitacji możemy pominąć jakby nie istniały. Winda ta spoczywa (lub porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym). Jak w takiej windzie zachowają się klucze po rozluźnieniu uścisku dłoni człowieka znajdującego się wewnątrz? Otóż dokładnie tak samo jak w windzie swobodnie spadającej! Tutaj nie działa na klucze żadna siła, winda ani nie przyspiesza ani nie opóźnia, więc brak jakiejkolwiek siły bezwładności która mogłaby działać na klucze. Nie występuje tutaj również siła grawitacji, przez co wewnątrz tej windy także panuje stan nieważkości.

A gdyby pierwsza winda nie spadała swobodnie w polu grawitacyjnym, lecz spoczywała na ziemi? Wówczas nie działałaby na upuszczone klucze żadna siła bezwładności, natomiast pozostawałyby one wciąż pod wpływem siły grawitacji. Gdyby np. klucze ważyły 0,1 kg, to działająca na ziemi siła grawitacji byłaby równa
A co gdyby do owej znajdującej się daleko w kosmosie windy, na która nie działają żadne siły grawitacji, przymocować silnik rakietowy i nadać jej przyspieszenie równe dokładnie 9,81 m/s^2? Otóż nagle klucze spadłyby na jedną z jej ścianek (w kierunku przeciwnym do wektora przyspieszenia windy). Ich przyspieszenie równe byłoby dokładnie 9,81 m/s^2, a siła na nie działająca 0,981 N ! A więc po raz kolejny widzimy, że nie istnieje żaden podział na masę bezwładną i grawitacyjną, lecz jest po prostu jedna masa.
Ponadto, doświadczenia te pozwalają zauważyć niezwykle ważny wniosek. Otóż w lokalnym układzie odniesienia (w naszym przypadku wewnątrz windy) nie można odróżnić w żaden sposób sił grawitacyjnych od sił bezwładności. Obserwator zamknięty w windzie (bez okien) nie mógłby powiedzieć, czy jego winda spoczywa na Ziemi klucze spadają pod wpływem siły grawitacji, czy też nie działa na klucze żadna siła grawitacji a ich spadek jest skutkiem działania siły bezwładności, czy też może klucze poruszają się pod wpływem wypadkowej siły bezwładności i grawitacji. Widząc natomiast, iż wewnątrz windy panuje stan nieważkości, nie mógłby stwierdzić w swym lokalnym ?windowym? układzie odniesienia, czy to wynik braku sił grawitacji, czy też swobodnego spadku pod wpływem siły grawitacji, i równoważenia się sił grawitacji i bezwładności. Nasuwa się więc myśl, czy te oba rodzaje sił, grawitacji i bezwładności nie są ze sobą w jakiś sposób powiązane. Czy nie jest tak, że sił grawitacji jako takich naprawdę nie ma, lecz jest to jakiś rodzaj siły bezwładności.

Bardzo ciekawy jest wniosek do którego dochodzimy gdy przeanalizowaliśmy powyższe przypadki. Wiemy przecież, że jeśli na ciała w układzie odniesienia nie działają żadne siły to spoczywa ono lub porusza się jednostajnie prostoliniowo. Wewnątrz takiej windy obserwator odczuwałby stan nieważkości. Oczywistym jest to do wyobrażenia jeśli mówimy o oddalonej daleko od jakichkolwiek źródeł grawitacji poruszającej się swobodnie windzie, lecz pojawia się tutaj pewien zaskakujący fakt. Przecież identyczne warunki panują w spadającej windzie, nawet jeśli znajdowałaby się ona w bardzo silnym polu grawitacyjnym! W spadającej windzie obserwator czuje nieważkość, puszczone klucze nie spadają, a popchnięte raz poruszają się jednostajnie aż do odbicia się od ściany. Jeśli założymy, że siły grawitacji i bezwładności to te same siły, wobec tego dochodzimy do wniosku, iż winda jest układem inercjalnym i spoczywa lub porusza się jednostajnie! To nie winda z obserwatorem spada (w końcu musiałaby wtedy zadziałać w windzie skierowana pionowo w górę siła bezwładności), lecz to Ziemia pod spodem porusza się ku niemu ruchem jednostajnie przyspieszonym z przyspieszeniem równym g. Wyjaśniałoby to także fakt, iż spoczywający obserwatorzy na Ziemi odczuwają działanie tajemniczej siły, którą byłaby właśnie siła bezwładności związana z ruchem przyspieszonym podłoża wraz z Ziemia.

Aczkolwiek przewrotne, jest to logiczne rozumowanie i bardzo dobre wyjaśnienie, jednak nie może absolutnie zostać uznane za poprawne. Jest ono bowiem poprawne tylko w lokalnych nieinercjalnych układach odniesienia. Bo przecież gdybyśmy spojrzeli na całą sprawę globalnie, to Ziemia nie przyspiesza, a winda na nią faktycznie spada. Ziemia jest kulista, co już samo przez się sprawia, iż teoria ?przyspieszania? w jednym kierunku jest błędna (w każdym punkcie wektor przyspieszenia musiałby być przecież prostopadły do powierzchni sfery).

Jeśli więc na prawdę nie ma jakiś tajemniczych sił grawitacji będących przejawem istnienia pola grawitacyjnego gromadzącego w jakiś niewyjaśniony sposób energię w otoczeniu dużych mas, jak wytłumaczyć ich istnienie?

Einsteinowi udało się rozwiązać tę zagadkę. Otóż pierwszą rzeczą, jaką należy uzmysłowić sobie w tym momencie, jest fakt, iż postrzegamy świat w trzech wymiarach ? widzimy innymi słowy przestrzeń. Jednak jeżeli powiążemy przestrzeń z czasem, traktując go jako równorzędny z poprzednimi trzema wymiarami czwarty wymiar, to wiele spraw okazuje się nagle być możliwymi do wyjaśnienia, w szczególności jeśli chodzi o kwestię sił grawitacji. Tego właśnie scalenia przestrzeni i czasu w twór nazywany czasoprzestrzenią dokonał Albert Einstein.
A więc powróćmy do naszej windy. Ustaliliśmy poprzednio właściwie to, iż wiemy że siły bezwładności i grawitacji to te same siły, jednak na tym nasza wiedza zdaje nagle się kończyć. Teraz nagle zauważamy, że przecież obserwujący spadającą na Ziemię windę obserwator widzi ją spadającą w przestrzeni. Jest to ruch jednostajnie przyspieszony, czyli działa według niego na windę jakaś siła, lecz dokonuje się to w przestrzeni, nie w czasoprzestrzeni! Gdyby ów obserwator posiadł zdolność obserwowania czasoprzestrzeni, okazałoby się, że w niej winda wcale nie spada, lecz porusza się jednostajnym prostoliniowym ruchem bądź spoczywa.
Wyjaśnieniem tego dziwnego faktu jest to, iż jak odkrył Einstein, masa i energia zakrzywiają wokół siebie czasoprzestrzeń, a dokładnie mówiąc ? zmieniają bieg czasu. (Nie zapominajmy tutaj, że energia to w końcu także masa, ona zresztą jest jej najpotężniejszym ?akumulatorem? zgodnie z wzorem E=mc^2). Wokół posiadających masę (energię) ciał dochodzi do spowolnienia biegu czasu ? tzw. dylatacji czasu. Im bliżej znajdujemy się środka masy ciała, tym czas biegnie wolniej. Objawia się to w ten sposób, iż w naszym odczuciu cały czas, czas płynie bez zmian, lecz jeśli spojrzelibyśmy na obiekt znajdujący się daleko od środka masy ciała, o wiele dalej niż my, to okazało by się, iż widzimy jak wszystko dzieje się dla niego o szybciej. Zjawisko dylatacji czasu zostało zresztą potwierdzone, a współczesne satelity GPS, orbitujące w sporym oddaleniu od Ziemi na geostacjonarnych orbitach w odległości ok. 35 tys. km od powierzchni naszej planety musza uwzględniać poprawkę związaną z dylatacją czasu ? bo dla nich, znajdujących się daleko od środka masy Ziemi, właśnie u nas, na powierzchni Ziemi czas biegnie wolniej (podczas gdy dla nas u nich się on spieszy). Gdyby nie Einstein, nie moglibyśmy korzystać z tej wiedzy, a w efekcie używać dziś chociażby jakże popularnych systemów nawigacji samochodowej opierającej się właśnie o system GPS.
Jak jednak wspomniana dylatacja czasu ma się do powstawania siły grawitacji, która jak doszliśmy do wniosku, jest taką samą siłą bezwładności, która np. wciska nas w fotele w gwałtownie przyspieszającym samochodzie?
Otóż należy tutaj poruszyć sprawę energii spoczynkowej i całkowitej ciała (związanej ze wzorem E=mc^2) oraz kwestii masy spoczynkowej i relatywistycznej oraz energii kinetycznej.

Nie będę w tym miejscu tej kwestii omawiał, bowiem nie z tym wiąże się temat owej pracy, lecz umieszczę w niedługim czasie artykuł zwięźle i rzeczowo traktujący o powyższych zagadnieniach (nie takich wcale trudnych .

A więc swobodne, spoczywające początkowo ciało A znajdujące się w odległości x od środka masy dużego, kulistego obiektu (np. Ziemi) posiada pewną masę. Jest to jego masa spoczynkowa, którą posiada ono będąc w bezruchu. Obliczenie jej ze wzoru E=mc^2 zdaje się być wprost trywialne. Jednak w odległości mniejszej od x czas płynie wolniej. Wartość prędkości światła jest zawsze w próżni stała, lecz pozornie dla obserwatora związanego z ciałem A bliżej planety jest ona mniejsza. Ponieważ przestrzeń nie zmienia się wokół źródła grawitacji, natomiast zmienia się bieg czasu (czas spowalnia), to tą samą odległość dla obserwatora związanego z ciałem A światło pokonuje w dłuższym czasie. Spada więc wartość prędkości światła (tylko pozornie!) dla obserwatora A. Gdyby ciało znajdujące się w odległości x znalazło się bliżej planety, zmniejszyłoby pozornie swą energię spoczynkową względem posiadanej w pierwotnej pozycji x (w związku ze spadkiem wartości c we wzorze E=mc2). Każde ciało więc odczuwa pozorną siłę, która jest siłą bezwładności, a my zwykliśmy ją zwać siłą grawitacji. Jeśli, jak zaznaczyliśmy, nasze ciało próbne A jest swobodne, zaczyna ono poruszać się ruchem przyspieszonym w kierunku środka masy planety. Dlaczego zaczyna się poruszać? Bowiem jest swobodne, a więc innymi słowy BEZWŁADNE. Tak jak w przyspieszającym autobusie leżąca na podłodze nietrzymana przez nikogo ani nic piłka zaczyna poruszać się nagle pod wpływem siły bezwładności, tak też samo dzieje się ze swobodnym ciałem w polu grawitacyjnym. Gdyby w naszym autobusie owa piłka nie zaczęła się poruszać, to nie była by bezwładna, gdyż przyspieszałaby razem z nim. Poruszając się w nieinercjalnym układzie związanym z autobusem, może wciąż pozostawać faktycznie bezwładna w zewnętrznym układzie inercjalnym. Przenieśmy to teraz na grunt naszych ?grawitacyjnych? rozważań. Otóż ciało swobodne przyspiesza pod wpływem siły grawitacji (będącej także siłą bezwładności) może zachować stałą energię całkowitą. Jest to zgodne z zasadą zachowania energii. Piłka też poruszając się w autobusie pod wpływem siły bezwładności może nie zwiększać swej energii kinetycznej (bądź zmniejszać jeśli autobus hamuje). Przyspieszające swobodnie w polu grawitacyjnym ciało porusza się tym szybciej, im bliżej źródła pola się znajduje. Jego energia spoczynkowa jest coraz mniejsza (pozornie spadająca wartość c !), ale aby całkowita była stała musi rosnąć kinetyczna by uzupełnić ubytek energii spoczynkowej. Stąd ciało swobodnie znajdujące się w polu grawitacyjnym przyspiesza w stronę źródła pola. Piłka w hamującym autobusie też przyspiesza, ponieważ chce będąc bezwładną utrzymać stałą energię kinetyczna, a gdyby nie poruszała się (względem autobusu) jej energia kinetyczna by malała, jako ze autobus zwalnia.
Jej energia kinetyczna spadnie i zrówna się z energią odpowiadającą wartości prędkości autobusu dopiero, gdy zatrzyma się ona np. na ścianie. Energia spadającego ciała będzie też stała aż do chwili, gdy nie uderzy ono w Ziemię bądź np. podłogę w pokoju. Wtedy energia całkowita spadającego ciała zrówna się z wartością energii spoczynkowej odpowiadającej danej odległości od źródła pola.

Należy więc na zakończenie zauważyć, że pole grawitacyjne jest jedynie uproszczeniem, którego używamy, by opisywać zachowanie się ciał w przestrzeni, na które działa siła bezwładności w związku w obecnością w pobliżu ciał posiadających masę/energię. Nie jesteśmy w stanie postrzegać zmysłami czasoprzestrzeni, więc nie widzimy w tak prosty sposób jak np. w przyspieszającym pojeździe ujrzeć siły grawitacji jako siły bezwładności i wyeliminować jej przechodząc do układu inercjalnego. Jest on w przypadku grawitacyjnych oddziaływań po prostu niedostępny dla naszego postrzegania. Gdybyśmy mogli widzieć czasoprzestrzeń, to z pewnością nasze postrzeganie świata było by zupełnie inne. Ciała puszczone by nie spadały, a Ziemia wokół Słońca by nie krążyła lecz poruszała się po linii prostej jednostajnym ruchem. Jednak specyfika oddziaływań grawitacyjnych, ich związek z zakrzywieniem czasoprzestrzeni polega właśnie na tym, że ich pozorności nie jesteśmy w żaden namacalny sposób ani nawet używając wyobraźni stwierdzić.

1.F.S. Crowford, Fale, PWN, Warszawa, 1975.
2.R.P. Feynman, R.B. Leighton, M. Sands, Feynmana wykładu z fizyki, t. I–II, PWN, Warszawa 1971–74; t. III, Mechanika kwantowa, PWN, Warszawa 1972.
3.D. Halliday, R. Resnick, Fizyka, PWN, Warszawa 1996.
4.A.Hennel, Zadania i problemy z fizyki, cz. I–II, PWN, Warszawa 1997.
5.P.G. Hewitt, Fizyka wokół nas, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa 2000.
6.A. Januszajtis, Fizyka dla Politechnik, cz. I–III, PWN, Warszawa 1977–91.
7.B.N. Javorskij, A.A. Pinskij, Elementy fizyki, t. I, II, PWN, Warszawa 1976–77.
8.B.N. Javorskij i inni, Kurs fizyki, t. I–III, PWN, Warszawa 1979.
9.C. Kittel, W.D. Knight, N.A. Ruderman, Mechanika, PWN, Warszawa 1973.
10.J. Massalski, M. Massalska, Fizyka dla inżynierów, t. I–II, WNT, 1975–77.
11.J. Orear, Fizyka, t. I–II, WNT, Warszawa 1993.
12.F. Reif, Fizyka statystyczna, PWN, Warszawa 1973.
13.S. Szczeniowski, Fizyka doświadczalna, t. I–VI, PWN, Warszawa 1972–83.
14.E.H. Wichmann, Fizyka kwantowa, PWN, Warszawa 1973.
15.A.K. Wróblewski, J.A. Zakrzewski, Wstęp do fizyki, t. I–II, PWN, Warszawa 1984–91.
16.I. Stewart, Czy Bóg gra w kości? Nowa matematyka chaosu, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1994.
17.S. Weinberg, Sen o teorii ostatecznej, Wyd. Alkazar sp. z o.o., 1994.
18.J. Barrow, Początek Wszechświata, Wyd. CIS, Warszawa 1995.
19.P. Davies, Ostatnie trzy minuty, Wyd. CIS, Warszawa 1995.
20.I. Nowikow, Czarne dziury i Wszechświat, Prószyński i S-ka, Warszawa 1995.
21.R. Penrose, Nowy umysł cesarza. O komputerach, umyśle i prawach fizyki, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1995.
22.A. Dressler, Podróż do wielkiego atraktora. Badania przestrzeni międzygalaktycznej, Zysk i S-ka, Poznań, 1996.
23.L. Lederman, D. Teresi, Boska cząstka, Prószyński i S-ka, Warszawa 1996.
24.J. Gleick, Chaos. Narodziny nowej nauki, Zysk i S-ka, Poznań 1997.
25.J. Gribbin, W poszukiwaniu kota Schrödingera, Zysk i S–ka, Poznań 1997.
26.M. Kaku, Wizje, czyli jak nauka zmieni świat w XXI wieku, Prószyński i S-ka, Warszawa 1997.
27.R. Penrose, Makroświat, mikroświat, ludzki umysł, Prószyński i S-ka, Warszawa 1997.
28. C. Pichover, Czarne dziury, Amber sp. z o.o., 1997.
29.A. Einstein, L. Infeld, Ewolucja fizyki, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
30.M. Gardner (redaktor wydania), Wielkie eseje w nauce, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
31.D. Goldsmith, Największa pomyłka Einsteina? Stała kosmologiczna i inne niewiadome w fizyce Wszechświata, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
32. J. Gribbin, Encyklopedia fizyki współczesnej, Wyd. Amber sp. z o.o., 1998.
33.J. Gribbin, Kosmologia, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
34.P. Halperin, Struktura Wszechświata, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
35.I. Nowikow, Rzeka czasu, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
36.B.K. Ridley, Czas, przestrzeń, rzeczy, Wyd. CIS, Warszawa 1998.
37.E. Schrödinger, Czym jest życie?, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
38.S. Weinberg, Pierwsze trzy minuty. Współczesne poglądy na początki Wszechświata, Wydanie II, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.
39.J. Bernstein, Teoria wszystkiego, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999.
40.R.P. Brennan, Na ramionach olbrzymów, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 1999.
41.S. Chandrasekhar, Prawda i piękno. Estetyka i motywacja w nauce, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999.
42.J. Gleick, Geniusz. Życie i nauka Richarda Feynmana, Zysk i S-ka, Poznań, 1999.
43.J. Gribbin, Kotki Schrödingera, Zysk i S-ka, Poznań 1999.
44.J. Horgan, Koniec nauki, czyli o granicach wiedzy u schyłku ery naukowej, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999.
45.G. Milburn, Inżynieria kwantowa, Prószyński i S-ka, Warszawa 1999.
46.R. Feynman, Charakter praw fizycznych, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000.
47.R. Gilmore, Alicja w krainie kwantów, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000.
48.A.H. Guth, Wszechświat inflacyjny. W poszukiwaniu nowej teorii pochodzenia kosmosu, Seria: Na ścieżkach nauki, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000.
49.W.D. Hillis, Wzory na krzemowej płytce, Wyd. CIS, Warszawa 2000.
50.A. Liddle, Wprowadzenie do kosmologii współczesnej, Prószyński i S-ka, Warszawa 2000.
51.F. Capra, Tao fizyki. W poszukiwaniu podobieństw między fizykš współczesnš a mistycyzmem Wschodu, Wydanie II poprawione i uzupełnione, Biblioteka nowej myśli, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2001.
52. E. Regis, Nanotechnologie. Narodziny nowej nauki, czyli świat cząsteczka po cząsteczce, Seria: Na ścieżkach nauki, Prószyński i S-ka, Warszawa 2001.
53.Blinowscy A.,J., Gorzkowski W., Fale, cząstki, atomy. WSiP, Warszawa, 1977.
54. Blinowski J., Trylski J., Fizyka dla kandydatów na wyższe uczelnie. PWN, Warszawa, 1981.
55.Druga pracownia fizyczna, pod red. F. Kaczmarek. PWN, Warszawa, 1976.
56.Dryński T., Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki. PWN, Warszawa, 1978.
57.Halaunbrenner J., Kmiecik M., Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki. Politechnika Krakowska, Kraków.
58.Jaworski B., Dietłaf A., Miłkowska L., Kurs fizyki t.1-3. PWN, Warszawa, 1984.
59.I Pracownia Fizyczna. pod red. Cz. Kajtocha, Wydawnictwo Naukowe AP, Kraków 2007.
60.Piekara A.H., Elektryczność i magnetyzm. PWN, Warszawa, 1970.
61.Purcell E. M., Elektryczność i magnetyzm. PWN, Warszawa, 1975.
62.Skorko M., Fizyka. PWN, Warszawa, 1973.
63.Sojecki A., Optyka. WS i P, Warszawa, 1997.
64.Szydłowski H., Pomiary fizyczne, podręcznik dla nauczycieli.
65.Szydłowski H., Pracownia fizyczna. PWN, Warszawa, 1994.
66.Szydłowski H., Teoria pomiarów.
67.Zawadzki A., Hofmokl H., Laboratorium fizyczne. PWN, Warszawa, 1964.
68.Encyklopedia fizyki. PWN, Warszawa, 1973.
69.Fizyka. Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. WNT, Warszawa, 1985.
70.Struktura materii – poradnik encyklopedyczny. PWN, Warszawa, 1980.
71.Zjawiska optyczne w przyrodzie, Bułat W, WSiP, Warszawa 1976.
72.Zbiór zadań z olimpiad fizycznych. Zad. rach. wraz z rozwiązaniami. Wyd. 2 zmienione Gorzkowski W, WSiP, Warszawa 1987.
73.Zbiór zadań doświadczalnych z fizyki – kurs średni. Łabuz P., Tokar B., Tokar D, WSiP, Warszawa 1990.
74.Zajmująca fizyka, Perelman J.I., Wiedza Powszechna, Warszawa 1954.
75.Zadania doświadczalne z fizyki, Domański J., Prószyński i S-ka., Warszawa 1997.
76.Zadania doświadczalne z fizyki – kurs podstawowy, Antipin I., WSiP, Warszawa 1977.
77.Z fizyką za pan brat, Backe H., Wyd. Iskry, Warszawa 1965.
78.Vademecum ucznia ? fizykaWhitehead R., Pople S, DELTA, Warszawa 1997.
79.Olimpiady Fizyczne XXVII i XXVIII Kotlicki Andrzej, Gorzkowski Waldemar WSiP, Warszawa 1983.
80.Olimpiady Fizyczne XXIX i XXXIPniewska Krystyna, Nadolny Andrzej WSiP, Warszawa 1986.
81.Olimpiady Fizyczne XXIII i XXIV Gorzkowski Waldemar WSiP, Warszawa 1977.
82.Olimpiady Fizyczne XXI i XXII Szymacha Andrzej WSiP, Warszawa 1975.
83.Olimpiady Fizyczne XVII i XVIII Ścisłowski Czesław PZWS, Warszawa 1971.
84.Olimpiady Fizyczne XV i XVI Pniewski Tadeusz PZWS, Warszawa 1969.
85.Olimpiady Fizyczne XIX i XX Gorzkowski Waldemar WSiP, Warszawa 1974.
86.Olimpiady Fizyczne XIII i XIV Trynkowska Danuta PZWS, Warszawa 1968.
87.Olimpiady Fizyczne XI i XIIHalfter Piotr PZWS, Warszawa 1966.
88.Olimpiady Fizyczne VII i VIII Czarnecki Stefan PZWS, Warszawa 1964.
89.Olimpiady Fizyczne V i VI Ostrowski Janusz PZWS, Warszawa 1963.
90.Olimpiady Fizyczne IX i X Nowicka Aniela PZWS, Warszawa 1965.
91.Olimpiady Fizyczne I – IV Czarnecki Stefan PZWS, Warszawa 1956.
92.Olimpiada Fizyczne XXIX – XXXIPniewska Krystyna, Nadolny Andrzej WSiP, Warszawa 1986.
93.Olimpiada Fizyczna XXVII – XXVIII Kotlicki Andrzej, Gorzkowski Waldemar WSiP, Warszawa 1983.
94.Od żaby do radia ? historia fizyki w szkolnych doświadczeniach fizycznych Pędzisz B. Wydawnictwo T i T, Opole 1995.
95.Nieobliczeniowe zadania z fizyki Turło J., Domański J. Prószyński i S ? ka, Warszawa 1997.
96.Między zabawą a fizyką. Kostić Ż.K. WNT, Warszawa 1964.
97.Metodyka eksperymentu fizycznego w szkołach podstawowych. Subieta R., Gębura G. PWN, Warszawa 1978.
98.Laboratorium fizyczne w domu. Gaj J. WNT, Warszawa 1985.
99.Fizyka dla dociekliwych, Rogers E.M, PWN, Warszawa.
100.Elektryczność i budowa materii, Piekara A. PWN, Warszawa 1955.
101.Elektryczność i magnetyzm. Piekara A. PWN, Warszawa.
102.Einstein na huśtawce czyli fizyka zabaw gier i zabawek.Ernst K. Prószyński i S-ka, Warszawa 2002.
103.Doświadczenia z fizyki dla szkoły podstawowej.Tokar D., Pędzisz B. WSiP, Warszawa 1990.
104.Doświadczenia pokazowe z fizyki. Dryński T. PWN, Warszawa 1964.
105.Dookoła fizyki-Domański J. Prószyński i S-ka, Warszawa 1999.
106.Ćwiczenia praktyczne z fizyki – kurs średni. Wyd. VII poprawione. Halaunbrenner M. WSiP, Warszawa 1984.
107.Ćwiczenia praktyczne z fizyki – kurs podstawowy. Halaunbrenner M. WSiP, Warszawa 1974.
108.Cele a system nauczania fizyki w szkole-Białkowski G.-WSiP, 1977.
109.50 lat olimpiad fizycznych: wybrane zadania z rozwiązaniami-Mostowski J., Janiszewski P.-PWN, Warszawa 2002.
110.101 ciekawych doświadczeń ? fizyka dla każdego dziecka. VanCleave J. WSiP, Warszawa 1994.
111.100 prostych doświadczeń z wodą i powietrzem. Błażejewski R. WNT, Warszawa 1991.
112.Mechanika ogólna-Piekara A. PWN, Warszawa.
113.Encyklopedia Fizyki Współczesnej, PWN, Warszawa 1983.
114.W. Gorzkowski, Zadania z fizyki z całego świata z rozwiązaniami – 20 lat Międzynarodowych Olimpiad Fizycznych WNT, Warszawa 1994.
115.W. Ungier, M. Hamera Wybrane zadania z 43 Olimpiad Fizycznych MAGIPPA, 1995.
116.P. Janiszewski, J. Mostowski 50 lat olimpiad fizycznych: wybrane zadania z rozwiązaniami PWN, Warszawa 2002.
117.Halliday, R. Resnick, J. Walker Podstawy fizyki, tom 1-5 PWN, Warszawa 2003 (oraz wydania wcześniejsze).
118.J.R.Meyer-Arendt: Wstęp do optyki. PWN Warszawa 1979.
119.M.Heller, Kosmologia kwantowa, Prószyński i S-ka, Warszawa 2004.
120.B. Greene. Piękno Wszechświata. Superstruny, ukryte wymiary i poszukiwanie teorii ostatecznej, Prószyński i S-ka, Warszawa 2004.
121.M. Heller, Początek jest wszędzie. Nowa hipoteza pochodzenia Wszechświata, Prószyński i S-ka, Warszawa 2004.
122.A. Lightman, Światło z przeszłości. Dzieje kosmologii współczesnej, Prószyński i S-ka, Warszawa 2004.
123.J. Losee, Wprowadzenie do filozofii nauki, Prószyński i S-ka, Warszawa 2004.
124.B.M. Jaworski, A.A. Dietław – .Fizyka – przewodnik encyklopedyczny., PWN 1998.
125.W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, W-wa 1998.
126.I.W. Sawieliew – Wykłady z fizyki, t.1-3, PWN 1994.
127.Kronika Techniki – Wyd. Kronika M. Michalik, Warszawa 1992.
128.J. Cepik: Leonardo da Vinci, 1983.
129.B. Orłowski: Z dziejów techniki w dawnej Polsce, Wyd. PAN Instytut Historii Nauki, Oświaty i Techniki.
130.Dieter W. Heermann, Podstawy symulacji komputerowych w fizyce, WNT Warszawa 1997.
131.R. Eisberg, R. Resnick, Fizyka kwantowa atomów, cząsteczek, ciał stałych, jąder i cząstek elementarnych, PWN, Warszawa (1983).
132.K.Zalewski, Wykłady z nierelatywistycznej mechaniki kwantowej, PWN Warszawa 1997.
133.A.S.Dawydow, Mechanika kwantowa, PWN warszawa 1967.
134.A.Tichonow, A.A. Samarski, Równania fizyki matematycznej , PWN 1973.
135.A.I.Anselm, Wstęp do teorii półprzewodników, PWN Warszawa 1967.
136.Czasopisma: Nature, Science, Świat Nauki, Scientific American.
137.http://www.wiley.com/college/hrw/.
138.http://www.colorado.edu/physics/2000/.
139.http://scienceworld.wolfram.com/physics/.
140.http://www.if.uj.edu.plzredagował: mgr Robert Szczęsny

1.Omów względność ruchu.
2.Omów wektor przemieszczenia.
3.Omów działania na wektorach.
4.Omów ruch jednostajny prostoliniowy.
5.Podaj przykłady wielkości skalarnych.
6.Podaj przykłady wielkości wektorowych.
7.Wymień cechy wektora.
8.Podaj cechy wektora na wybranym przez ciebie przykładzie.
9.Dodaj dwa wektory o jednakowym kierunku a zwrotach zgodnych.
10.Dodaj dwa wektory o jednakowym kierunku a zwrotach przeciwnych.
11.Dodaj dwa wektory o różnych kierunkach.
12.Co otrzymamy po podzieleniu wektora przez liczbę dodatnią?
13.Co otrzymamy po podzieleniu wektora przez liczbę ujemną?
14.Co otrzymamy po podzieleniu wektora przez dodatni ułamek?
15.Co otrzymamy po podzieleniu wektora przez ujemny ułamek?
16.Co to jest pomiar?
17. Co to jest niepewność pomiarowa?
18.Jakie niepewności pomiarowe mogą wystąpić przy pomiarach?
19.Na czym polega względność ruchu?
20.Podaj przykład względności ruchu i omów?
21.Co nazywamy przemieszczeniem ciała?
22.Wyjaśnij: wektory równoległe do osi układu współrzędnych i ich wartość z odpowiednim znakiem to współrzędna wektora.
23.Wyjaśnij: znak współrzędnej wektora zależy od wyboru zwrotu odpowiedniej osi.
24.Określ znak współrzędnej wektora równoległego do kierunku osi OY jeśli zwrot jest w stronę liczb ujemnych.
25.Rozłóż wektor o długości 10 jednostek zwrocie w prawo i skierowany do poziomu pod kątem 60 stopni na składowe w kierunkach x i y.
26.Rozłóż wektor o długości 10 jednostek zwrocie w prawo i skierowany do poziomu pod kątem 60 stopni na składowe w dowolnym kierunku.
27.Narysuj wykres dla dowolnego ruchu, jak można sporządzić taki wykres?
28.Narysuj wykres dla dowolnego ruchu, jak można sporządzić taki wykres?
29.Na czym polega odczyt danych z wykresu – podaj na przykładzie?
30.Podaj plan dowolnego doświadczenia z fizyki, wykonanie do niego pomiarów i opracowanie wyników.
31.Oblicz niepewność bezwzględną i względną pomiaru swojej masy lub wzrostu.
32.Oblicz niepewność względną pomiaru gęstości cukru lub drewna.
33.Omów względność ruchu i toru ruchu.
34.Narysuj wektor przemieszczenia na dowolnym przykładzie.
35.Podaj określenie ruchu jednostajnie prostoliniowego.
36.Podaj określenie ruchu jednostajnie przyspieszonego.
37.Podaj określenie ruchu jednostajnie opóźnionego.
38.Podaj określenie przemieszczenia.
39.Podaj określenie toru ruchu i wymień rodzaje torów ruchu.
40.Podaj określenie drogi.
41.Podaj określenie szybkości.
42.Podaj określenie prędkości.
43.Podaj określenie szybkości chwilowej.
44.Podaj określenie szybkości średniej.
45.Podaj określenie przyspieszenia.
46.Objaśnij wzór v=s/t.
47.Objaśnij wzór s=v*t.
48.Objaśnij wzór v=Δr/Δt.
49.Objaśnij wzór v=Δv/Δt.
50.Omów funkcję liniową.
51.Podaj na konkretnym przykładzie wielkości wprost proporcjonalne.
52.Objaśnij zapisy: y=a*x+b oraz vk= a*t + v0.
53.Zinterpretuj znaczenie każdego stałego współczynnika występującego w funkcji y=a*x+b.
54.Narysuj wykres funkcji liniowej y=a*x+b dla współczynników a= 3 i b= -2.
55.Narysuj wykres funkcji liniowej vk= a*t + v0 dla współczynników a= -2 i v0= 20 i przedziału czasu od 0 do 5 sekund.
56.Omów ruchy zmienne.
57.Objaśnij: prędkość chwilowa jest styczna do toru ruchu w każdym punkcie.
58.Objaśnij co to znaczy, że ciało porusza się ruchem jednostajnie przyspieszonym.
59.Objaśnij co to znaczy, że ciało porusza się ruchem jednostajnie opóźnionym (po linii prostej).
60.Oblicz drogę przebytą w czasie t=5 sekund ruchem jednostajnym z szybkością v=10 m/s.
61.Oblicz drogę przebytą w czasie t=3 sekund ruchem jednostajnie przyspieszonym a= 2m/s2.
62.Oblicz drogę przebytą w czasie t=6 sekund ruchem jednostajnie opóźnionym a=-4m/ s2 , v0=25m/s.
63.Oblicz szybkość ciała po czasie t=4s w ruchu jednostajnie przyspieszonym v0=15m/s i a=2m/s2.
64.Oblicz szybkość ciała po czasie t=8s w ruchu jednostajnie opóźnionym v0=25m/s i a=-2m/s2.
65.Narysuj i omów wykres w ruchu jednostajnie przyspieszonym i ruchu jednostajnie opóźnionym.
66.Narysuj i omów wykres w ruchu jednostajnie przyspieszonym i ruchu jednostajnie opóźnionym.
67.Narysuj i omów wykres w ruchu jednostajnie przyspieszonym i ruchu jednostajnie opóźnionym.
68.Podaj przykład obliczania wielkości fizycznej na podstawie wykresu.
69.Omów spadek swobodny ciała w polu grawitacyjnym Ziemi.
70.Objaśnij wzór h=g*t2/2.
71.Objaśnij wzór v=g*t.
72.Omów rzut pionowy ciała do góry.
73.Omów rzut pionowy ciała w dół.
74.Omów rzut ukośny ciała pod kątem alfa do poziomu (zasięg, wysokość maksymalną, czas ruchu).
75.Oblicz ze wzoru h=g*t2/2 czas spadku swobodnego jeśli g=10 m/s2 i h= 40 m.
76.Oblicz ze wzoru h=g*t2/2 wysokość wznoszenia jeśli g=10 m/s2 i t= 4 s.
77.Oblicz ze wzoru h= (v02)*sin2α / (2*g) wysokość w rzucie ukośnym jeśli v0= 30m/s, g=10 m/s2, α=30º.
78.Oblicz ze wzoru z= (v02)*sin(2*α )/g zasięg w rzucie ukośnym jeśli v0= 30m/s, g=10 m/s2, α=60º.
79.Oblicz ze wzoru z= v0*√(2*h/g) zasięg w rzucie poziomym jeśli v0= 30m/s, g=10 m/s2, h=30m.
80.Omów ruch po okręgu.
81.Co to jest okres ruchu po okręgu?
82.Co to jest częstotliwość w ruchu po okręgu?
83.Objaśnij co to znaczy, że ciało porusza się po okręgu ze stałą szybkością.
84.Objaśnij co to znaczy, że przyspieszenie dośrodkowe występuje w związku ze zmianą kierunku prędkości.
85.Objaśnij co to znaczy, że warunkiem ruchu jednostajnego po okręgu jest działanie siły dośrodkowej stanowiącej wypadkową wszystkich sił działających na ciało.
86.Co nazywamy szybkością kątową.
87.Wyraź szybkość liniową poprzez okres ruchu i częstotliwość.
88.Wyraź szybkość kątową przez okres ruchu i częstotliwość.
89.Co to jest i jak stosować miarę łukową kąta?
90.Zapisz związek pomiędzy szybkością liniową i kątową.
91.Zapisz różne postacie wzorów na wartość przyspieszenia dośrodkowego.
92.Oblicz ze wzoru v=2*π*r/T szybkość ruchu Ziemi na orbicie jeśli π=3,14 a r=150 mln km i T=365,25 dni.
93.Oblicz ze wzoru adośr=v2/r przyspieszenie dośrodkowe jeśli v=20m/s i r= 50m.
94.Oblicz ze wzoru Fdośr= m*v2/r siłę dośrodkową jeśli v=30m/s, r= 100m i m=800kg.
95.Co to jest siła Coriolisa?
96.Omów ruch w różnych układach odniesienia.
97.Objaśnij co to znaczy, że znając położenie i prędkość ciała w jednym układzie odniesienia, można obliczyć położenie i prędkość w innym układzie i że wielkości te mają różne wartości.
98.Objaśnij co to znaczy, że zjawiska zachodzące równocześnie w jednym układzie odniesienia, są równoczesne także w innych układach odniesienia.
99.Oblicz x = x’ + v*t gdy x’ = 15m, v=2m/s w chwili t=4s (położenie ciała w układzie związanym z Ziemią możemy obliczyć z podanej zależności jeśli jego położenie w układzie poruszającym się względem Ziemi ruchem jednostajnym prostoliniowym jest znane).
100. Oblicz wartość przemieszczenia i szybkość ciała korzystając ze wzoru x = x’ + v*t gdy x=70m, x’ =
a.15m i t=5s.
101. Podaj związki między przemieszczeniami i prędkościami w różnych układach odniesienia czyli
a.transformacje Galileusza.
102. Ile wynosi maksymalna szybkość przekazu informacji w przyrodzie?
103. Podaj założenia szczególnej teorii względności.
104. Objaśnij co to znaczy, że dla szybkości bliskich szybkości światła w próżni, nie można korzystać z transformacji Galileusza?
105. Objaśnij co to znaczy, że szybkość światła c jest jednakowa dla wszystkich obserwatorów niezależnie od ich ruchu oraz ruchu źródła światła?
106. Objaśnij co to znaczy, że zgodnie ze szczególną teorią względności Einsteina w różnych układach odniesienia czas płynie inaczej.
107. Objaśnij co to znaczy, że przy założeniu niezależności szybkości światła od układu odniesienia, czas upływający między dwoma tymi samymi zdarzeniami w różnych układach odniesienia jest inny.
108. Objaśnij co to znaczy, że dla ruchu z szybkością bliską c nie obowiązują zwykłe wzory na pęd ciała i jego energię kinetyczną.
109. Wykaż, że przy założeniu niezależności szybkości światła od układu odniesienia, czas upływający między dwoma tymi samymi zdarzeniami w różnych układach odniesienia jest inny.
110. Podaj wzory na pęd i energię kinetyczną w przypadkach relatywistycznych.
111. Oblicz pęd i energię kinetyczną w przypadkach relatywistycznych dla m=2kg i v = 0,7c.
112. Omów ograniczenia dla związków przyczynowych.
113. Objaśnij co to znaczy, że obserwacje astronomiczne są obrazem historii kosmosu.
114. Objaśnij co to znaczy, że c jest największą, graniczną szybkością przekazywania informacji w przyrodzie.
115. Objaśnij co to znaczy rok świetlny.
116. Uzasadnić fakt, że obserwacje astronomiczne dają nam informacje o stanie obiektów przed milionami lub miliardami lat.
117. Objaśnij, dlaczego skutek może wystąpić w określonym czasie po zaistnieniu przyczyny.
118. Podaj przykłady zjawisk przyczynowo-skutkowych.
119. Oblicz ze wzoru na czas w różnych układach odniesienia t=(t’ + v*x’/c2)/√(1-v2/c2) dla t’=2h, v=0,8c, x’=1,5 miliarda km, c=3*108m/s.
120. Oblicz ze wzoru vwzgl=(v1+v2)/(1+ v1* v2/c2) gdy v1= 0,8c i v2=0,9c.
121. Oblicz ze wzoru E=m*c2 gdy m= 2 kg, c=3*108m/s.
122. Oblicz ze wzoru l=l0*)/√(1-v2/c2) gdy l0= 10m i v=0,9c.
123. Oblicz ze wzoru na czas w różnych układach odniesienia t=t’/√(1-v2/c2) gdy t’=10 lat i v=0,95c.
124. Przedstaw przykład skutków różnego upływu czasu w różnych układach odniesienia.
125. Objaśnij związek między czasem trwania procesu w układzie własnym, a jego czasem mierzonym w układzie odniesienia, który porusza się względem poprzedniego z szybkością bliską szybkości światła.
126. Objaśnij na przykładzie i wyprowadź związek między czasem upływającym w dwóch różnych układach odniesienia, z których jeden porusza się z szybkością bliską c.
127. Omów rodzaje oddziaływań w przyrodzie.
128. Podaj klasyfikację oddziaływań.
129. Wymień oddziaływania wymagające bezpośredniego kontaktu i oddziaływania “na odległość”.
130. Podaj przykłady oddziaływań.
131. Podaj i omów skutki oddziaływań.
132. Objaśnij co to znaczy, że skutki oddziaływań mogą być statyczne i dynamiczne.
133. Podaj przykłady skutków statycznych i dynamicznych różnych oddziaływań.
134. Objaśnij co to znaczy, że wszystkie oddziaływania są wzajemne.
135. Objaśnij co to znaczy, że miarą oddziaływań są siły.
136. Objaśnij co to znaczy, że o tym, co dzieje się z ciałem, decyduje siła wypadkowa.
137. Znajdź siłę wypadkową w przypadku czterech sił o jednym punkcie przyłożenia skierowanych do siebie pod kątem 90 stopni o wartościach kolejno 20 N, 30 N, 60 N, 80 N.
138. Co to jest siła równoważąca?
139.Co to jest pęd ciała?
140.Oblicz pęd samochodu o masie 800kg poruszającego się z szybkością v=20m/s korzystając ze wzoru p=m*v.
141. Podaj zasadę zachowania pędu.
142.Człowiek o masie m=50 kg wskakuje do łodzi o masie M=200kg z szybkością v=5m/s. Z jaką szybkością odpłynie łódź z człowiekiem, skorzystaj ze wzoru m*v = (M+m)*vkońcowe.
143. Omów zasadę odrzutu przy pracy silnika rakietowego lub wystrzale z karabinu.
144.Karabin o masie M=5 kg strzela pociskiem o masie m=0,01kg z szybkością v=300m/s. Z jaką szybkością odrzuci karabin, skorzystaj ze wzoru M*v = (M+m)*vkońcowe.
145. Omów zderzenia sprężyste na przykładzie kul bilardowych.
146. Omów zderzenia niesprężyste na przykładzie uderzenia kuli karabinowej w worek z piaskiem.
147. Omów zasady dynamiki Newtona.
148. Podaj treść trzech zasad dynamiki Newtona.
149. Podaj przykłady stosowania tych zasad dynamiki w technice.
150. Objaśnij co to znaczy, że zasady dynamiki są spełnione w układach inercjalnych.
151. Omów wzór F=m*a.
152. Omów wzór m=F/a.
153. Omów wzór a=F/m.
154. Oblicz siłę wypadkową działającą na samochód jeśli m=1200 kg i a= 3m/s2.
155. Oblicz siłę wypadkową działającą na samochód jeśli m=1200 kg, v= 30m/s, czas osiągnięcia tej szybkości 15 sekund.
156. Co to jest układ inercjalny i nieinercjalny?
157. Co to jest siła bezwładności?
158. Omów co się dzieje z człowiekiem w hamującym autobusie.
159. Omów co się dzieje z człowiekiem w przyspieszającym samochodzie.
160. Omów co się dzieje z człowiekiem w hamującym windzie.
161. Omów co się dzieje z człowiekiem w przyspieszającej windzie.
162. Omów co się dzieje z człowiekiem w gwałtownie skręcającym samochodzie.
163. Omów jakie siły działają na człowieka w hamującym pociągu.
164. Dlaczego spływająca woda w zlewie obraca się w przeciwne strony na obu półkulach?
165. Dlaczego jeden brzeg rzeki jest podmyty przez wodę w rzece?
166.Omów oddziaływania grawitacyjne.
167.Co to znaczy, że oddziaływania na odległość to oddziaływania poprzez pola: grawitacyjne, elektrostatyczne i magnetyczne.
168.Podaj i omów prawo powszechnej grawitacji.
169.Oblicz ciężar swojego ciała ze wzoru F=m*g, g=9,81m/s2 , m-masa twojego ciała w kilogramach przyjęta przez ciebie.
170.Podaj przykłady zjawisk, do opisu których stosuje się prawo grawitacji.
171.Oblicz siłę grawitacji między Ziemią i Słońcem ze wzoru F=G*M*m/R2, G=6,67*10-11N*m2/kg2, M=2*1030kg, m=6*1024kg, R=1,5*1011m.
172.Co to znaczy, że każde ciało posiadające masę wytwarza w swoim otoczeniu pole grawitacyjne?
173.Wykaż, że w pobliżu Ziemi ciężar można wyrazić wzorem .
174.Podaj określenie pola grawitacyjnego.
175.Wykaż, że w pobliżu Ziemi na każde ciało o masie 1 kg działa siła grawitacji o wartości około 10 N.
176.Do czego można wykorzystać prawo powszechnej grawitacji?
177.Co to jest wektor natężenie pola grawitacyjnego wyrażone wzorem γ=F/m?
178.Co to jest pierwsza prędkość kosmiczna?
179.Oblicz pierwszą prędkość kosmiczną dla Ziemi ze wzoru vI=√G*M/R, G=6,67*10-11N*m2/kg2, M=6*1024kg, R=6,4*106m.
180. Omów oddziaływania grawitacyjne w Układzie Słonecznym.
181.Uzasadnij fakt, że satelita może tylko wtedy krążyć wokół Ziemi po orbicie w kształcie okręgu, gdy siła grawitacji stanowi siłę dośrodkową.
182.Co nazywamy pierwszą prędkością kosmiczną i jaka jest jej wartość dla Ziemi?
183.Co to znaczy, że dla wszystkich planet Układu Słonecznego siła grawitacji słonecznej jest siłą dośrodkową?
184.Podaj trzecie prawo Keplera słowami i omów wzór r3/T2=G*M/4*π.
185.Co to znaczy, że badania ruchu ciał niebieskich i odchyleń tego ruchu od wcześniej przewidywanego, mogą doprowadzić do odkrycia nieznanych ciał niebieskich?
186.Podaj i omów pierwsze prawo Keplera.
187.Podaj i omów drugie prawo Keplera.
188.Wyprowadź wzór na wartość pierwszej prędkości kosmicznej vI=√G*M/R.
189.Omów oddziaływania elektrostatyczne.
190.Ile istnieje rodzajów ładunków elektrycznych?
191.Co to znaczy, że ładunek elektronu jest ładunkiem elementarnym?
192.Podaj sposoby elektryzowania ciał.
193.Opisz sposoby elektryzowania ciał.
194.Co to znaczy, że ładunki oddziałują wzajemnie?
195.Podaj słowami prawo Coulomba opisane wzorem F=k*q1*q2/r2.
196.Oblicz siłę elektrostatyczną ze wzoru F=k*q1*q2/r2 gdy k=8*109 N*m2/C2, q1=2*10-4C, q2=3*10-5C, r=0,2m.
197.Co to znaczy, że oddziaływania grawitacyjne miedzy naładowanymi cząstkami mikroświata np. elektronami, są pomijalnie małe w porównaniu z oddziaływaniami elektrostatycznymi?
198.Co to jest pole elektrostatyczne?
199.Co to jest wektor natężenie pola elektrostatycznego wyrażony wzorem E=F/q.
200.Oblicz natężenie pola elektrostatycznego ze wzoru E=F/q, F=0,4N q=3*10-3C.
201.Wymień makroskopowe oddziaływania elektromagnetyczne.
202.Opisz i wyjaśnij doświadczenie Oersteda.
203.Jakie pole magnetyczne wytwarza przewodnik prostoliniowy?
204.Jakie pole magnetyczne wytwarza zwojnica (zwój przewodnika czyli cewka)?
205.Jaką siłę nazywamy siłą elektrodynamiczną?
206.Omów siłę elektrodynamiczną wyrażoną wzorem F=B*I*l.
207.Oblicz siłę elektrodynamiczną działającą na przewodnik z prądem elektrycznym umieszczonym w polu magnetycznym wyrażoną wzorem F=B*I*l, gdzie B=0,2T, I=2A, l=0,4m.
208.Jaką siłę nazywamy siłą Lorentza?
209.Omów siłę Lorentza wyrażoną wzorem F=q*v*B.
210.Oblicz siłę Lorentza działającą na elektron w polu magnetycznym wyrażoną wzorem F=q*v*B, q=1,6*10-19C, v=5*105m/s, B=0,3T.
211.Co to znaczy, że oddziaływania elektromagnetyczne to oddziaływania między poruszającymi się cząstkami naładowanymi?
212.Na czym polega zjawisko indukcji elektromagnetycznej?
213.Omów prawo indukcji Faradaya wyrażone zależnością ε= – ΔΦ/Δt.
214.Co oznacza znak minus w prawie indukcji Faradaya wyrażonym zależnością ε= – ΔΦ/Δt.
215.Podaj sposoby wzbudzania prądu indukcyjnego.
216.Co to znaczy, że pole elektrostatyczne i magnetyczne to szczególne przypadki pola elektromagnetycznego?
217.Co to jest pole magnetycznego?
218.Omów pole magnetyczne.
219.Podaj słowami regułę lewej dłoni, która pomaga określić kierunek i zwrot siły elektrodynamicznej.
220.Objaśnij zasadę działania silnika elektrycznego.
221.Objaśnij zasadę działania prądnicy.
222.Porównaj prądnicę i silnik elektryczny.
223.Co to jest wektor indukcji magnetycznej?
224.Jakiej wielkości fizycznej jednostką jest tesla?
225.Na czym polega znajdowanie kierunku i zwrotu siły elektrodynamicznej?
226.Na czym polega znajdowanie kierunku i zwrotu siły Lorentza?
227.Co to jest cyklotron?
228.Oblicz promień okręgu po jakim obiega elektron w polu magnetycznym ze wzoru R=m*v/(q*B), m=9*10-31kg, v=5*106m/s, q=1,6*10-19C, B=0,08T.
229.Oblicz okres obiegu po okręgu elektronu w polu magnetycznym ze wzoru T=2*π*m/(q*B), m=9*10-31kg, q=1,6*10-19C, B=0,04T.
230.Oblicz częstotliwość obiegu po okręgu elektronu w polu magnetycznym ze wzoru f= q*B/(2*π*m), m=1,84*10-27kg, q=1,6*10-19C, B=0,04T.
231.Omów mikroskopowe oddziaływania elektromagnetyczne i ich efekty makroskopowe (tarcie, opory, wypór, parcie).
232.Co to znaczy, że siły sprężystości, siły tarcia oraz siły hamujące ruch ciał stałych w cieczach i powietrzu wynikają z oddziaływań elektromagnetycznych między cząsteczkami ciał?
233.Wyjaśnij: gdy ciało porusza się z niewielką szybkością, to wartość siły tarcia można uważać za stałą i niezależną od szybkości, siła ta nosi nazwę tarcia kinetycznego.
234.Od czego zależy wartość siły tarcia statycznego?
235.Oblicz tarcie ze wzoru Ftarcia=f*N=f*m*g, f=0,3, m=80kg, g=9,81m/s2.
236.Od czego zależy wartość siły tarcia kinetycznego?
237.Objaśnij, dlaczego efekty sprężyste występują tylko dla ciał stałych.
238.Kiedy występuje w ciałach fizycznych sprężystość objętości a kiedy sprężystość kształtu (postaci)?
239.Oblicz siłę wypadkową działającą na samochód korzystając z równania Fwyp=Fnapędowa- Ftarcia, Fnapędowa=20000N, Ftarcia=4000N.
240.Co to jest energia?
241.Skąd uzyskujemy energię?
242.Podaj nazwy znanych ci energii.
243.Podaj możliwe przemiany energii.
244.Co to jest energia potencjalna?
245.Oblicz energię potencjalną człowieka o masie m=70kg znajdującego się na wysokości h=200m względem powierzchni Ziemi, g=10m/s2 korzystając ze wzoru Ep=m*g*h.
246.Co to jest energia kinetyczna w mechanice?
247.Oblicz energię kinetyczną człowieka o masie m=70kg biegnącego z szybkością v=8m/s korzystając ze wzoru Ek=m*v2/2.
248.Jakie znasz jednostki energii?
249.Działaniem możemy nazwać iloczyn energii i czasu D=E*t, przyroda w procesach i zjawiskach realizuje zasadę najmniejszego działania czyli D=E*t=minimum. Skomentuj ten fakt.
250.Co nazywamy układem ciał?
251.Co nazywamy układem ciał izolowanych od otoczenia?
252.Jakie siły nazywamy wewnętrznymi w układzie ciał?
253.Jakie siły nazywamy zewnętrznymi w układzie ciał?
254.Zapisz wzór na pracę stałej siły i przedyskutuj różne przypadki.
255.Podaj i objaśnij co to jest energia mechaniczna.
256.Objaśnij zapis ( ).
257.Omów wzór na moc średnią P=W/t?
258.Oblicz pracę przy podniesieniu skrzynki jabłek siłą F=150N na wysokość h=0,8m korzystając ze wzoru W=F*h.
259.Oblicz pracę przy podniesieniu sztangi siłą F=1500N na wysokość h=2,5m korzystając ze wzoru W=F*h.
260.Omów wzór na moc chwilową P=F*v?
261.Oblicz moc chwilową podczas jazdy rowerem jeśli działasz siłą F=300N i poruszasz się z szybkością v=10m/s korzystając ze wzoru P=F*v.
262.Oblicz moc przy podniesieniu sztangi siłą F=1500N na wysokość h=2,4m w czasie t=3s korzystając ze wzoru P=F*h/t.
263.Korzystając z równania Ek=Ep czyli m*v2/2=m*g*h oblicz na jaką wysokość poleci wystrzelona strzała z łuku z szybkością v=50m/s, g=10m/s2.
264.Korzystając z równania Ek=Ep czyli m*v2/2=m*g*h oblicz jaką szybkość będzie miał wystrzelony pocisk który doleciał na wysokość h=1500m, g=10m/s2.
265.Co to jest energia potencjalna oddziaływania grawitacyjnego?
266.Objaśnij wzór na energię potencjalną w pobliżu Ziemi (dla małych odległości) .
267.Oblicz energię potencjalną meteorytu o masie m=7kg znajdującego się na wysokości h=2000m względem powierzchni Ziemi, g=10m/s2 korzystając ze wzoru Ep=m*g*h.
268.Objaśnij wzór na energię potencjalną w dowolnej, dużej odległości od Ziemi
269.Co oznacza znak minus we wzorze na energię potencjalną w dowolnej, dużej odległości od Ziemi .
270.Wyprowadź wzór na energię kinetyczną ciała wykorzystując wzory(E=Wz, W=F*s, F=m*a, s=a*t2/2).
271.Co to jest druga prędkość kosmiczna?
272.Oblicz drugą prędkość kosmiczną dla Ziemi ze wzoru vII=√(2*G*M/R), G=6,67*10-11N*m2/kg2, M=6*1024kg, R=6,4*106m.
273.Objaśnij sens drugiej prędkości kosmicznej.
274.Wyprowadź wzór na wartość drugiej prędkości kosmicznej korzystając ze wzorów Ek=m*v2/2,
275.Ep= – G*M*m/r.
276.Oblicz energię mechaniczną satelity Ziemi na orbicie Emech= Ek+Ep=(G*M/2*R) – G*M*m/r =
277.- G*M/2*R, G=6,67*10-11N*m2/kg2, M=6*1024kg, R=40*106m.
278.Omów energię w oddziaływaniach elektrostatycznych.
279.Co to jest pole elektryczne centralne?
280.Co to jest pole elektryczne jednorodne?
281.Opisz różnice między polem elektrycznym centralnym i jednorodnym.
282.Co to znaczy, że w polu elektrostatycznym na ładunek elektryczny działa siła F=q*E.
283.Opisz analogie i różnice oddziaływań grawitacyjnych i elektrostatycznych.
284.Wyjaśnij, kiedy energia oddziaływań elektrostatycznych jest dodatnia, a kiedy ujemna?
285.Objaśnij wyrażenie na energię ładunku w polu wytworzonym przez inny ładunek Ep=k*q1*q2/r.
286.Naszkicuj i objaśnij wykres zależności energii potencjalnej od odległości dla ładunków różno- i jednoimiennych.
287.Objaśnij wyrażenie na równoważność masy i energii E=m*c2.
288.Oblicz jaka jest energia pochodząca od masy m=3kg, c=3*108m/s.
289.Objaśnij co to są układy złożone ciał fizycznych?
290.Objaśnij co to jest niedobór (deficyt) masy?
291.Objaśnij co to jest energia wiązania?
292.Oblicz energie wiązania w jądrze atomowym korzystając ze wzoru ΔE=Δm*c2, Δm=4*10-27kg, c=3*108m/s.
293.Oblicz energie wiązania grawitacyjnego korzystając ze wzoru Ep=G*M*m/2(R+h), G=6,67*10-11N*m2/kg2, M=6*1024kg, R=7*106m, m=500kg.
294.Oblicz energie wiązania elektrostatycznego korzystając ze wzoru Ep= k*q1*q2/2*r, k=9*109N*m2/C2, q1=0,2C, q2=0,5C, r=0,3m.
295.Podaj przykłady układów związanych.
296.Uzasadnij fakt, że nadanie ciału drugiej prędkości kosmicznej odpowiada dostarczeniu układowi Ziemia-ciało energii wiązania tego układu.
297.Wyjaśnij, z czego wynika ujemna wartość energii potencjalnej układu ciał przyciągających się wzajemnie.
298.Omów wzór Einsteina na energię spoczynkową E=m0*c2.
299.Na czym polegała świetność prawa zachowania masy a na czym polega jego upadek?
300.Uzasadnij fakt, że całkowita energia układu związanego jest mniejsza od sumy energii rozdzielonych składników układu.
301.Co to znaczy, że masa układu związanego jest mniejsza od sumy mas jego składników?
302.Co nazywamy deficytem masy?
303.Co to znaczy, że wszystkie źródła energii używane przez ludzkość pochodzą z energii spoczynkowej jakichś ciał.
304.Objaśnij dlaczego przy łączeniu składników w układ związany uwalnia się część energii spoczynkowej tych składników.
305.Omów makroskopowe właściwości materii a jej budowę mikroskopową.
306.Omów model oscylatora harmonicznego i jego zastosowanie w opisie przyrody.
307.Wymień przykłady ruchu drgającego w przyrodzie.
308.Wymień rodzaje ruchu drgającego.
309.Jaki będzie wynik nałożenia drgań w tym samym kierunku.
310.Jaki będzie wynik nałożenia drgań w kierunkach prostopadłych (krzywe Lissajou).
311.Co to jest ruch drgający tłumiony?
312.Co to jest ruch drgający wymuszony czyli rezonans mechaniczny?
313.Wymień i omów pojęcia służące do opisu ruchu drgającego.
314.Co to jest okres drgań?
315.Co to jest amplituda drgań?
316.Co to jest częstotliwość drgań?
317.Co to jest wychylenie chwilowe podczas drgań?
318.Co to jest szybkość chwilowa podczas drgań?
319.Co to jest przyspieszenie chwilowe podczas drgań?
320.Co to jest siła harmoniczna podczas drgań?
321.Co to jest energia kinetyczna chwilowa podczas drgań?
322.Co to jest energia potencjalna chwilowa podczas drgań?
323.Co to jest energia mechaniczna podczas drgań?
324.Wymień główne cechy ruchu harmonicznego.
325.Co to jest wahadło matematyczne?
326.Oblicz okres drgań ze wzoru T=2*π√(l/g), l=50m, g=10m/s2.
327.Co to jest wahadło sprężyste?
328.Oblicz okres drgań ze wzoru T=2*π√(m/k), m=2kg, k=10N/m.
329.Opisz zmiany energii w ruchu harmonicznym wahadła matematycznego,
330.Objaśnij wzór na okres drgań wahadła matematycznego T=2*π√(l/g).
331.Objaśnij wzór na okres drgań wahadła sprężystego T=2*π√(m/k).
332.Wyjaśnij, na czym polega zjawisko rezonansu mechanicznego?
333.Opisz zmiany wychylenia w ruchu harmonicznym.
334.Opisz zmiany szybkości w ruchu harmonicznym.
335.Opisz zmiany przyspieszenia w ruchu harmonicznym.
336.Opisz zmiany siły sprężystości w ruchu harmonicznym.
337.Opisz zmiany energii kinetycznej w ruchu harmonicznym.
338.Opisz zmiany energii potencjalnej w ruchu harmonicznym.
339.Opisz co się dzieje z energią mechaniczną w ruchu harmonicznym.
340.Objaśnij wzór na wychylenie chwilowe ciała drgającego x=A*sin(2*π*t/T).
341.Objaśnij wzór na szybkość chwilową ciała drgającego v=(2*π*A*cos(2*π*t/T))/T.
342.Objaśnij wzór na przyspieszenie chwilowe ciała drgającego a=(- 4*π2*A*sin(2*π*t/T))/T2.
343.Objaśnij wzór na siłę chwilową ciała drgającego F=(- 4*π2*m*A*sin(2*π*t/T))/T2.
344.Objaśnij wzór na energię potencjalną ciała drgającego Ep=k*x2/2=4*π2*m*A2*sin2(2*π*t/T)/(2*T2).
345.Objaśnij wzór na energię kinetyczną ciała drgającego Ek=m*v2/2=4*π2*m*A2*cos2(2*π*t/T)/(2*T2).
346.Objaśnij wzór na energię mechaniczną ciała drgającego Emech=4*π2*m*A2/ T2.
347.Wyprowadź wzór na okres drgań wahadła matematycznego korzystając ze wzorów Fdośr=m*4*π2*x/ T2, składowa siły grawitacji F=m*g*x/l.
348.Narysuj wykres wychylenia chwilowego ciała drgającego x=A*sin(2*π*t/T).
349.Narysuj wykres szybkości chwilowej ciała drgającego v=(2*π*A*cos(2*π*t/T))/T.
350.Narysuj wykres przyspieszenia chwilowego ciała drgającego a=(- 4*π2*A*sin(2*π*t/T))/T2.
351.Narysuj wykres siły chwilowej ciała drgającego F=(- 4*π2*m*A*sin(2*π*t/T))/T2.
352.Narysuj wykres energii potencjalnej ciała drgającego Ep=k*x2/2=4*π2*m*A2*sin2(2*π*t/T)/(2*T2).
353.Narysuj wykres energii kinetycznej ciała drgającego Ek=m*v2/2=4*π2*m*A2*cos2(2*π*t/T)/(2*T2).
354.Omów właściwości gazów jako układów prawie swobodnych cząsteczek.
355.Wymień właściwości gazów.
356.Objaśnij co to jest gaz doskonały.
357.Co to jest ciśnienie w gazie?
358.Objaśnij wzór p=F/S.
359.Oblicz ciśnienie wywierane przez podeszwy butów korzystając ze wzoru p=F/S, F=800N, s=0,02m2.
360.Co to jest pascal?
361.Objaśnij wzór Fwyporu powietrza=ρ*g*Vciała.
362.Oblicz siłę wyporu działającą na ciało człowieka ze wzoru Fwyporu powietrza=ρ*g*Vciała , ρ=1,3kg/m3, g=10N/kg, Vciała człowieka=0,05 m3.
363.Co to jest ciśnienie atmosferyczne i ile ono wynosi?
364.Wyjaśnij, na czym polega zjawisko dyfuzji w gazach (zapachy).
365.Omów ciecze jako układy oddziałujących z sobą cząsteczek.
366.Co to jest ciśnienie hydrostatyczne w cieczy?
367.Co to jest ciśnienie hydrodynamiczne w cieczy?
368.Objaśnij wzór p= ρ*g*h.
369.Oblicz ciśnienie pod wodą w Bałtyku ze wzoru p= ρ*g*h, ρ=1030kg/ m3, g=10N/kg, h=300m.
370.Objaśnij wzór p= ρ*v2/2.
371.Oblicz ciśnienie wody w rzece Wisła ze wzoru p= ρ*v2/2, ρ=1000kg/ m3, v=5m/s.
372.Objaśnij wzór Fwyporu cieczy=ρ*g*Vzanurzenia.
373.Oblicz siłę wyporu działającą na człowieka podczas kąpieli ze wzoru Fwyporu cieczy=ρ*g*Vzanurzenia, ρ=1000kg/ m3, g=10N/kg, V=0,06m3.
374.Co to są siły spójności?
375.Co to są siły przylegania?
376.Co to jest napięcie powierzchniowe?
377.Omów jak proszki zmniejszają napięcie powierzchniowe i co to daje?
378.Dlaczego kropla ma kształt kulisty?
379.Podaj przykłady dyfuzji w cieczach?
380.Co to są roztwory?
381.Co to są ruchy Browna?
382.Wymień właściwości cieczy.
383.Opisz skutki działania sił międzycząsteczkowych.
384.Wyjaśnij zjawisko menisku wypukłego i wklęsłego.
385.Omów właściwości sprężyste ciał stałych.
386.Omów właściwości plastyczne ciał stałych.
387.Omów właściwości kruchości ciał stałych.
388.Wymień rodzaje odkształceń.
389.Wyjaśnij prawo Hooke’a F/S=E*Δl/l0 lub p=E*ε.
390.Omów właściwości elektryczne ciał.
391.Objaśnij mikroskopowy model przewodnictwa prądu w metalach.
392.Objaśnij mikroskopowy model izolatora (dielektryka).
393.Wymień wielkości fizyczne, od których (w ujęciu makroskopowym) zależy opór elektryczny przewodnika.
394.Wymień główne właściwości półprzewodników.
395. Wymień główne właściwości nadprzewodników.
396.Omów prąd elektryczny stały.
397.Omów wzór U=W/q.
398.Omów wzór W=U*I*t.
399.Omów wzór P=U*I.
400.Omów wzór R=U/I.
401.Omów wzór I=ε/(R+rwew).
402.Omów wzór I prawo Kirchhoffa Σ Iwpływających = Σ Iwypływających.
403.Omów wzór II prawo Kirchhoffa Σ εi = Σ Un.
404.Omów właściwości magnetyczne substancji.
405.Podaj przykłady zastosowania ferromagnetyków.
406.Co to znaczy, że każdemu elektronowi można przypisać moment magnetyczny.
407.Objaśnij co to znaczy, że atom jest para- lub diamagnetyczny?
408.Objaśnij różnice w budowie substancji dia-, para- i ferromagnetycznych.
409.Omów zastosowanie różnych materiałów w urządzeniach codziennego użytku.
410.Podaj przykłady wykorzystania różnych materiałów ze względu na ich szczególne właściwości mechaniczne, elektryczne i magnetyczne.
411.Czy chaos w przyrodzie występuje?
412.Czy porządek w przyrodzie występuje?
413.Co to jest temperatura?
414.Co to jest termometr?
415.Co to jest rozszerzalność temperaturowa?
416.Wymień skale temperatur.
417.Co to jest energia wewnętrzna.
418.Jak można zmienić energie wewnętrzną?
419.Co to jest ciepło?
420.Omów związek temperatury ciała ze średnią energią kinetyczną jego cząsteczek Ek=3*k*T/2, Ek=m*v2/2 czyli T~ v2.
421.Omów wzór na energię wewnętrzną Ewew=Ek cząsteczek+ Ep cząsteczek.
422.Omów pojęcie ciepło na podstawie kinetyczno-molekularnej teorii budowy materii.
423.Przelicz temperaturę t= 30 ºC w skali Celsjusza na temperaturę w skali Kelvina korzystając ze wzoru T[K]=t[ºC]+273,15.
424. Przelicz temperaturę T= 330 K w skali Kelwina na temperaturę w skali Celsjusza korzystając ze wzoru T[K]=t[ºC]+273,15.
425.Przelicz temperaturę t= 30 ºC w skali Celsjusza na temperaturę w skali Fahrenheita korzystając ze wzoru T[ºF]=9*t[ºC]/5+32.
426.Wymień założenia modelu gazu doskonałego.
427.Omów wzór dla gazu doskonałego p=2*N*Ek/3*V.
428.Omów wzór dla gazu doskonałego p*V=m*R*T/μ lub p*V=n*R*T.
429.Omów wzór na równanie stanu gazu doskonałego p1*V1/T1= p2*V2/T2.
430.Omów wzór W=p*ΔV.
431.Omów przemianę izobaryczną gazu.
432.Omów przemianę izochoryczną gazu.
433.Omów przemianę izotermiczną gazu.
434.Omów przemianę adiabatyczną gazu.
435.Omów wykresy w poszczególnych przemianach.
436.Omów ciepło w poszczególnych przemianach.
437.Podaj zerową zasadę termodynamiki czyli co się dzieje jeśli zetkniemy ciało ciepłe z zimnym?
438.Podaj pierwszą zasadę termodynamiki.
439.Zapisz i zinterpretuj pierwszą zasadę termodynamiki.
440.Zastosuj pierwszą zasadę termodynamiki do opisu przemian gazowych.
441.Uzasadnij, że silnik benzynowy jest silnikiem cieplnym.
442.Oblicz sprawność silnika cieplnego ze wzoru η=(T1-T2)/T1, T1=500K, T2=200K.
443.Podaj drugą zasadę termodynamiki.
444.Objaśnij istotę drugiej zasady termodynamiki.
445.Objaśnij zasadę działania turbiny parowej.
446.Objaśnij zasadę działania silnika spalinowego.
447.Omów procesy odwracalne i nieodwracalne.
448.Co to znaczy, że w przyrodzie samorzutnie mogą zachodzić tylko procesy nieodwracalne.
449.Objaśnij sens fizyczny pojęcia entropii.
450.Co to znaczy, że w przyrodzie mogą zachodzić samorzutnie tylko takie procesy, w których entropia wzrasta.
451.Wymień sposoby transportu energii.
452.Omów przewodnictwo cieplne.
453.Omów wzór na przewodnictwo cieplne ΔQ/Δt=k*ΔT*S/Δx.
454.Wymień dobre i złe przewodniki ciepła.
455.Wymień praktyczne wykorzystanie zjawiska przewodnictwa cieplnego.
456.Wyjaśnij na podstawie kinetyczno-molekularnej teorii budowy materii różnice przewodnictwa cieplnego różnych substancji.
457.Objaśnij analogie między przewodzeniem ciepła i prądu elektrycznego.
458.Omów konwekcję.
459.Objaśnij, na czym polega zjawisko konwekcji.
460.Wymień praktyczne wykorzystanie zjawiska konwekcji.
461.Omów promieniowanie.
462.Wymień praktyczne wykorzystanie zjawiska promieniowania.
463.Omów fale mechaniczne.
464.Wyjaśnij, na czym polega rozchodzenie się fali mechanicznej.
465.Objaśnij pojęcie powierzchni falowej.
466.Podaj przykład fali poprzecznej i podłużnej.
467.Omów dyfrakcję fal mechanicznych.
468.Omów interferencję fal mechanicznych .
469.Omów polaryzację fal mechanicznych.
470.Wymień czynniki, od których zależy ilość energii unoszonej przez falę.
471.Wyjaśnij, na czym polega zjawisko (efekt) Dopplera w akustyce.
472.Co to jest echo i pogłos?
473.Co to jest echosonda?
474.Co to są dźwięki?
475.Co to są infradźwięki?
476.Co to są ultradźwięki?
477.Podaj cechy dźwięku.
478.Omów dźwięki wydawane przez człowieka i zwierzęta.
479.Omów dźwięki wydawane przez instrumenty muzyczne strunowe i dęte.
480.Wyprowadzić wzór na częstotliwość odbieraną przez ruchome źródło dźwięku.
481.Omów fale elektromagnetyczne.
482.Co to są równania Maxwella?
483.Objaśnij co nazywamy falą elektromagnetyczną.
484.Wymień rodzaje fal elektromagnetycznych.
485.Wymień praktyczne zastosowania fal o różnych zakresach długości związane z transportem energii przez te fale.
486.Co to jest światło?
487.Po jakich liniach rozchodzi się światło?
488.Co to jest cień i półcień?
489.Co to jest tęcza?
490.Co to jest zaćmienie Słońca?
491.Co to jest zaćmienie Księżyca?
492.Wymień źródła światła.
493.Omów pomiary szybkości światła.
494.Omów rolę światła w przyrodzie.
495.Omów prawo odbicia światła.
496.Oblicz kąt między promieniem odbitym a powierzchnią odbijającą gdy kąt padania α=35˚.
497.Omów zwierciadła.
498.Podaj zastosowania zwierciadeł.
499.Co to jest lustro?
500.Co to jest współczynnik załamania światła?
501.Oblicz szybkość światła w wodzie v ze wzoru n=c/v, c=3*108m/s, n=4/3.
502.Podaj prawo załamania światła.
503.Omów soczewki.
504.Co to jest pryzmat i zjawisko rozszczepienia?
505.Objaśnij, na czym pole¬ga zjawisko odbicia światła.
506.Wyjaśnij i wymień przykłady zjawiska rozpraszania światła.
507.Objaśnij na czym polega zjawisko załamania światła.
508.Objaśnij prawo załamania światła dane wzorem n1*sinα= n2*sinβ.
509.Oblicz α ze wzoru n1*sinα= n2*sinβ, n1=4/3, n2=3/2, β=30˚.
510.Objaśnij związek względnego współczynnika załamania światła na granicy dwóch ośrodków z bezwzględnymi współczynnikami załamania tych ośrodków n12= n2/ n1.
511.Omów wzór na całkowite wewnętrzne odbicie sinαgr= 1/n.
512.Objaśnij na czym polega zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia.
513.Wymienić przykłady praktycznego wykorzystania całkowitego wewnętrznego odbicia.
514.Co to jest światłowód?
515.Wymień warunki, przy których zachodzi całkowite wewnętrzne odbicie.
516.Opisz zasadę działania światłowodu.
517.Omów zwierciadła płaskie.
518. Omów zwierciadła kuliste.
519.Objaśnij, co nazywamy zwierciadłem płaskim.
520.Co to jest powiększenie w optyce?
521.Co to znaczy, że obraz jest rzeczywisty lub pozorny?
522.Co to znaczy, że obraz jest prosty lub odwrócony?
523.Wymień cechy obrazu otrzymanego w zwierciadle płaskim.
524.Objaśnij, co nazywamy zwierciadłem kulistym: wklęsłym i wypukłym.
525.Objaśnij pojęcia: ognisko, ogniskowa, promień krzywizny, oś optyczna.
526.Omów wzór na równanie zwierciadła 1/f=1/x +1/y.
527.Objaśnij wzór na powiększenie p=y/x lub p=h’/h lub p=α’/α.
528.Wykonaj konstrukcję obrazu w zwierciadle płaskim.
529.Oblicz x z równania zwierciadła 1/f=1/x +1/y, f= 5cm, y=40 cm.
530.Oblicz y z równania zwierciadła 1/f=1/x +1/y, f= 10cm, x=30 cm.
531.Oblicz f z równania zwierciadła 1/f=1/x +1/y, x= 50cm, y=10 cm.
532.Wykonaj konstrukcje obra¬zów w zwierciadle wypukłym.
533.Wykonaj konstrukcje obra¬zów w zwierciadle wklęsłym.
534.Wymień cechy obrazu w różnych przypadkach konstrukcji obrazu w zwierciadle wypukłym.
535.Wymień cechy obrazu w różnych przypadkach konstrukcji obrazu w zwierciadle wklęsłym.
536.Wymień i omów praktyczne zastosowania zwierciadeł.
537.Narysuj wykres funkcji dla zwierciadła wklęsłego i podaj jej interpretację.
538.Narysuj wykres funkcji dla zwierciadła wypuklego i podaj jej interpretację.
539.Omów przejście światła przez płytkę równoległościenną.
540.Omów przejście światła przez pryzmat.
541.Opisz przejście światła przez płytkę równoległościenną, korzystając z prawa załamania.
542.Opisz przejście światła przez pryzmat, korzystając z prawa załamania.
543.Omów wzór n=sin((φ+δ)/2))/sin(φ/2) na odchylenie promienia świetlnego przy przejściu przez pryzmat.
544.Oblicz n ze wzoru n=sin((φ+δ)/2))/sin(φ/2), φ=60˚, δ=30˚.
545.Podaj możliwości prak¬tycznego wykorzystania odchy¬lania światła przez pryzmat.
546.Wymień rodzaje soczewek.
547.Opisz rodzaje soczewek.
548.Objaśnij pojęcia w soczewkach: ognisko, ogniskowa, promień krzywizny, oś optyczna.
549.Od czego zależy ogniskowa soczewki?
550.Co nazywamy zdolnością skupiającą soczewki?
551.Omów wzór D=1/f.
552.Co to jest dioptria?
553.Oblicz zdolność zbierającą soczewki o ogniskowej f=0,08m korzystając ze wzoru D=1/f.
554.Omów wzór 1/f=((nsoczewki/nośrodka )-1)*(1/r1 + 1/r) informujący od czego zależy ogniskowa soczewki.
555.Oblicz f ze wzoru 1/f=((nsoczewki/nośrodka )-1)*(1/r1 + 1/r2), nsoczewki=1,5, nośrodka=1,3, r1=40cm, r2=60cm.
556.Omów wzór na zdolność skupiającą układów soczewek 1/f=1/f1 +1/f2 +…+ 1/fn.
557.Omów obrazy otrzymywane w soczewkach.
558.Sporządź konstrukcje obrazów w soczewkach w różnych przypadkach.
559.Na podstawie konstrukcji obrazu w soczewkach wymień cechy obrazu w konkretnym przypadku.
560.Omów równanie soczewki 1/f=((nsoczewki/nośrodka )-1)*(1/r1 + 1/r).
561.Omów równanie soczewki 1/f=1/x +1/y.
562.Oblicz f ze wzoru 1/f=1/x +1/y gdy x=120cm, y=5cm.
563.Oblicz powiększenie ze wzoru p=y/x, x=10cm, y=80cm.
564.Oblicz wielkość obrazu uzyskanego w soczewce korzystając ze wzoru p=h’/h, p=10x, h=8cm.
565.Wymień przyrządy optyczne.
566.Co to była camera obscura?
567.Objaśnij działanie oka, jako przyrządu optycznego.
568.Co to jest akomodacja oka?
569.Co to są okulary?
570.Czym się różni luneta od lornetki?
571.Jakie rodzaje lunet można zbudować z soczewek o zdolności zbierającej: +,+,+, – ?
572.Co to jest kamera?
573.Co to jest rzutnik przeźroczy?
574.Co to jest astygmatyzm i koma?
575.Wyjaśnij, na czym polegają wady krótko- i dalekowzroczności.
576.Podaj sposoby ich korygowania wady krótko- i dalekowzroczności.
577.Objaśnij zasadę działania lupy.
578.Objaśnij zasadę działania mikroskopu – przyrządu do uzyskiwania dużych powiększeń.
579.Co to jest rozdzielczość mikroskopu?
580.Co to jest rozdzielczość oka przy widzeniu?
581.Omów wzór na powiększenie uzyskiwane w lupie p=(25/f) +1.
582.Oblicz powiększenie lupy gdy jej ogniskowa wynosi f=4cm korzystając ze wzoru p=(25/f) +1.
583.Opisz budowę i zasadę działania mikroskopu jako układu obiektywu i okularu.
584.Omów wzór na powiększenie uzyskiwane w mikroskopie p=(25*l)/(f1*f2).
585.Oblicz powiększenie mikroskopu korzystając ze wzoru na powiększenie uzyskiwane w mikroskopie p=(25*l)/(f1*f2), l=30cm, f1=1,5cm, f2=2cm.
586.Omów wzór na powiększenie uzyskiwane w lunecie p= fobiektywu/fokularu.
587.Oblicz powiększenie lunety ze wzoru p= fobiektywu/fokularu, fobiektywu=90cm, fokularu.=3cm.
588.Omów praktyczne wykorzystanie soczewek.
589.Omów rozszczepienie światła białego w pryzmacie.
590.Co to znaczy, że w ośrodku materialnym (czyli poza próżnią) światło o różnych barwach (częstotliwościach) rozchodzi się z różnymi szybkościami.
591.Uzasadnij, że światło o różnych barwach ma w danym ośrodku inny współczynnik załamania.
592.Co to znaczy, że zjawisko rozszczepienia światła białego jest jako skutek zależności współczynnika załamania od barwy światła.
593.Co to znaczy, że przy przejściu z jednego ośrodka do drugiego, częstotliwość światła nie ulega zmianie.
594.Uzasadnij zmianę długości fali, przy przejściu światła z jednego ośrodka do drugiego.
595.Wyjaśnij powstawanie barw przedmiotów w świetle odbitym.
596.Wyjaśnij powstawanie barw przedmiotów ciał przezroczystych.
597.Omów dyfrakcja światła.
598.Omów interferencja światła.
599.Wyjaśnij, na czym polegają zjawiska dyfrakcji i interferencji światła.
600.Co to jest siatka dyfrakcyjna.
601.Omów wzór wyrażający zależność położenia prążka n–tego rzędu od długości fali i odległości między szczelinami i poprawnie d*sinαn=n*λ.
602.Omów zjawisko polaryzacji światła.
603.Objaśnij zjawisko polaryzacji światła.
604.Podaj przykłady praktycznego wykorzystywania zjawiska polaryzacji.
605.Wymień sposoby polaryzowania światła.
606.Omów wzór dotyczący polaryzacji tgαB=n2/n1.
607.Oblicz kąt całkowitej polaryzacji korzystając ze wzoru tgαB=n1/n2, n1=4/3, n2=3/2.
608.Omów zjawisko fotoelektryczne.
609.Omów wzór ze zjawiska fotoelektrycznego Efotonu=Wwyjścia elektronu+Ek elektronu.
610.Omów wzór ze zjawiska fotoelektrycznego h*f=e*Uhamowania+m*v2/2.
611.Omów przypadek ze zjawiska fotoelektrycznego h*f=e*Uhamowania.
612.Oblicz f korzystając ze wzoru na zjawisko fotoelektryczne h*f=e*Uhamowania+m*v2/2, h=6,6*10-34J*s, e=1,6*10-19C, Uhamowania=2V, m=9,1*10-31kg, v=2*106m/s.
613.Omów kwantowy model światła.
614.Co to jest foton?
615.Wyjaśnij, na czym polega zjawisko fotoelektryczne?
616.Co to znaczy, że zjawiska fotoelektrycznego nie można wytłumaczyć, posługując się falową teorią światła?
617.Objaśnij zasadę działania fotokomórki.
618.Podaj zastosowania fotokomórki.
619.Omów wzór na energię kwantu E=h*f.
620.Co to jest praca wyjścia elektronu z metalu?
621.Kto wprowadził pojęcie kwantu energii do fizyki?
622.Kto wyjaśnił efekt fotoelektryczny?
623.Podaj warunek zajścia efektu fotoelektrycznego dla metalu o pracy wyjścia W.
624.Omów wzór na energię kinetyczną fotoelektronów Ek fotoelektronu =m*v2/2.
625.Od czego zależy energia kinetyczna fotoelektronów?
626.Od czego zależy liczba fotoelektronów wybitych w jednostce czasu?
627.Narysuj i objaśnij wykres zależności energii kinetycznej fotoelektronów od częstotliwości dla metalu.
628.Co to jest kwant (porcja)?
629.Co to jest atom?
630.Ile jest rodzajów atomów?
631.Co to jest cząsteczka?
632.Co to jest elektron?
633.Co to jest proton?
634.Co to jest neutron?
635.Na czym polegało doświadczenie Rutherforda?
636.Podaj założenia modelu Bohra budowy atomu wodoru.
637.Jakie ciała wysyłają promieniowanie o widmie ciągłym?
638.Co to znaczy, że pierwiastki w stanie gazowym, pobudzone do świecenia wysyłają widmo liniowe (dyskretne)?
639.Co to znaczy, że promienie dozwolonych orbit są skwantowane.
640.Co to znaczy, że energia elektronu w atomie wodoru jest skwantowana.
641.Co to znaczy, że moment pędu elektronu na orbicie w atomie wodoru jest skwantowany.
642.Co to znaczy, że atom jest w stanie podstawowym?
643.Co to znaczy, że atom jest w stanie wzbudzonym?
644.Co to znaczy, że model Bohra został zastąpiony przez nową teorię – mechanikę kwantową?
645.Co to znaczy, że model Bohra jest do dziś wykorzystywany do intuicyjnego wyjaśniania niektórych wyników doświadczalnych, gdyż stanowi dobre przybliżenie wyników uzyskiwanych na gruncie mechaniki kwantowej.
646.Omów postulaty Bohra.
647.Co to znaczy, że całkowita energia elektronu w atomie wodoru jest ujemna?
648.Skomentuj wzór Balmera f=R*(1/n2 – 1/k2), R=3,2899*1015Hz.
649.Wyjaśnij, jak powstają serie widmowe, korzystając z modelu Bohra atomu wodoru.
650.Zamień energię wyrażoną w dżulach E= 3,2*10-18J na energię wyrażoną w elektronowoltach 1eV=1,6*10-19J.
651.Wyjaśnij, dlaczego nie można było wytłumaczyć powstawania liniowego widma atomu wodoru na gruncie fizyki klasycznej?
652.Wyjaśnij, dlaczego model Bohra atomu wodoru był modelem “rewolucyjnym”?
653.Wykazać zgodność wzoru Balmera f=R*(1/n2 – 1/k2), R=3,2899*1015Hz z modelem Bohra budowy atomu wodoru.
654.Co to jest i do czego służy analiza spektralna?
655. Co to jest laser i jakie są jego zastosowania?
656.Na czym polega analiza spektralna?
657.Co to znaczy, że spektroskop służy do badania widm?
658.Co to znaczy, że są widma absorpcyjne i emisyjne?
659.Jak powstają linie Fraunhofera w widmie słonecznym?
660.Co to znaczy, że każdy pierwiastek w stanie gazowym pobudzony do świecenia wysyła charakterystyczne dla siebie widmo liniowe.
661.Czym różni się światło laserowe od światła wysyłanego przez inne źródła?
662.Wymień zastosowania lasera.
663.Podaj właściwości optyczne ciał fizycznych i substancji?
664.Co to znaczy, że fala elektromagnetyczna nie może się rozchodzić (jest pochłaniana) w przewodnikach?
665.Wyjaśnij, dlaczego tylko niektóre ciała są przeźroczyste dla światła?
666.Wyjaśnij, dlaczego szkło jest najlepszym materiałem optycznym?
667.Co to są ciekłe kryształy?
668.Wymień niektóre zastosowania ciekłych kryształów.
669.Co to jest fizyka jądrowa?
670.Co to jest promieniotwórczość naturalna i kto ją odkrył?
671.Co to jest promieniotwórczość sztuczna?
672.Co to jest jądro atomu i jaka jest jego budowa?
673.Co to znaczy, że niektóre pierwiastki samorzutnie emitują promieniowanie zwane promieniowaniem jądrowym?
674.Wymień rodzaje tego promieniowania jądrowego.
675.Podaj główne właściwości promieniowania jądrowego.
676.Z jakich składników zbudowane jest jądro atomowe?
677.Opisz jądro pierwiastka za pomocą liczby porządkowej (atomowej) i masowej na konkretnym przykładzie.
678.Opisz cząstki (”elementarne’’), uwzględniając ich masę i ładunek.
679.Co to znaczy, że między składnikami jądra działają krótkozasięgowe siły jądrowe?
680.Objaśnij przyczynę rozpadania się ciężkich jąder.
681.Opisz historyczne doświadczenie Rutherforda i płynące z niego wnioski.
682.Co to znaczy, że jądro podobnie jak atom, może się znajdować w różnych stanach energetycznych a przechodzenie ze stanu wzbudzonego do podstawowego wiąże się z emisją promieniowania .
683.Co to jest izotop?
684.Omów prawo rozpadu i narysuj wykres N=N0*e-0,693*t/T.
685.Wyjaśnij, czym różnią się między sobą izotopy danego pierwiastka?
686.Wyjaśnij, na czym polega rozpad jądra atomowego?
687.Objaśnij pojęcia: stała rozpadu i czas połowicznego rozpadu.
688.Zapisz ogólne schematy rozpadów  i  oraz objaśnić je, posługując się regułami przesunięć Soddy’ego i Fajansa.
689.Zapisz i objaśnij prawo rozpadu promieniotwórczego.
690.Zinterpretuj wykres zależności liczby jąder danego izotopu promieniotwórczego w próbce od czasu.
691.Co to jest aktywność izotopu promieniotwórczego?
692.Omów wzór A=A0*e-0,693*t/T lub A=ΔN/Δt.
693.Co to jest becquerel (1 Bq)?
694.Wymień jednostki stosowane w promieniotwórczości.
695.Oblicz stałą rozpadu promieniotwórczego λ=0,693/T1/2 , gdy T1/2=16 minut.
696.Objaśnij metodę datowania za pomocą izotopu .
697.Omów wzór na deficyt masy w fizyce jądrowej Δm=Z*mprotonów+(A-Z)*mneutronów – Mjądra.
698.Objaśnij pojęcia deficytu masy i energii wiązania w fizyce jądrowej, wykorzystując wiedzę na temat energii wiązania układów.
699.Co to znaczy, że energie wiązania jąder są znacznie większe od energii wiązania innych układów (grawitacyjnych, elektrycznych).
700.Zinterpretuj “najważniejszy wykres świata” tzn. wykres zależności energii wiązania przypadającej na jeden nukleon w jądrze, od liczby nukleonów w nim zawartych.
701.Co to znaczy, że rozumienie faktów ilustrowanych przez wykres zależności energii wiązania przypadającej na jeden nukleon w jądrze jest konieczne do wyjaśnienia pochodzenia energii jądrowej.
702.Jakie są rodzaje reakcji jądrowych?
703.Co to znaczy, że przemiany jąder następujące w wyniku zderzeń nazywamy reakcjami jądrowymi.
704.Zapisz ogólnie reakcję jądrową, uwzględniając zasadę zachowania ładunku i liczby nukleonów.
705.Objaśnij, dlaczego może nie dojść do zderzenia cząstki naładowanej (lub jądra) z innym jądrem?
706.Oblicz najmniejszą odległość, na którą zbliży się dodatnio naładowana cząstka do jądra atomu Ek=Ep czyli mv2/2=k*Z1*Z2*e2/d, d – odległość, e=1,6*10-19C, m=7,36*10-27 kg, v=4*105 m/s, k=9*105 N*m2/C2 , Z1=2, Z2=92.
707.Co to jest reakcja rozszczepienia?
708.Omów bilans energii reakcji rozszczepienia (U+n→Kr+Xe+3n+E).
709.Objaśnij, na czym polega reakcja rozszczepienia jądra.
710.Objaśnij co to znaczy, że reakcja jest łańcuchowa.
711.Objaśnij, jaką reakcję nazywamy egzoenergetyczną?
712.Objaśnij, jaką reakcję nazywamy endoenergetyczną?
713.Jaki jest skład i stan materii gwiazdowej?
714.Omów procesy zachodzące na Słońcu.
715.Co to znaczy, że z badań widma słonecznego wynika, iż wodór jest głównym składnikiem materii słonecznej?
716.Objaśnij, skąd pochodzi energia wyzwalana w reakcjach termojądrowych?
717.Wyjaśnij co to znaczy, że materia słoneczna jest w stanie plazmy?
718.Wyjaśnij, na czym polega reakcja fuzji jądrowej, czyli reakcja termojądrowa.
719.Dlaczego warunkiem jej zachodzenia reakcji termojądrowej jest wysoka temperatura?
720.Czym się różni reakcja syntezy termojądrowej od reakcji rozszczepienia?
721.Jakie cząstki nazywamy pozytonami?
722.Objaśnij, na czym polega zjawisko anihilacji.
723.Omów energetykę jądrową.
724.Co to jest reaktor atomowy?
725.Co to jest broń jądrowa?
726.Gdzie odbywa się kontrolowana reakcja rozszczepienia?
727.Podaj budowę reaktora.
728.Gdzie zachodzi reakcja niekontrolowana rozszczepienia?
729.Co to jest bomba atomowa?
730.Co to jest bomba wodorowa?
731.Jaka jest różnica między bombą atomową a bombą wodorową?
732.Co to jest tokamak?
733.Jakie są perspektywy fuzji (reakcji termojądrowej syntezy) kontrolowanej?
734.Wymień główne zalety i zagrożenia związane z wykorzystaniem energii jądrowej do celów pokojowych.
735.Co to znaczy, że bomba atomowa to urządzenie, w którym zachodzi niekontrolowana reakcja łańcuchowa?
736.Co to znaczy, że bomba wodorowa to urządzenie, w którym zachodzi gwałtowna fuzja (reakcja termojądrowej syntezy) jądrowa?
737.Dlaczego dotąd nie udało się zbudować urządzenia do pokojowego wykorzystania fuzji jądrowej?
738.Opisz budowę i zasadę działania reaktora jądrowego.
739.Omów wpływ promieniowania na tkankę biologiczną.
740.Omów zastosowania medyczne izotopów promieniotwórczych.
741.Omów zastosowania izotopów promieniotwórczych w technice.
742.Co to znaczy, że promieniowanie jądrowe niszczy komórki żywe i powoduje zmiany genetyczne.
743.Podaj przykłady wykorzystania promieniowania jądrowego w diagnostyce i terapii medycznej.
744.Jakie reakcje zachodzą w gwiazdach?
745.Omów budowę Wszechświata.
746.Omów ewolucję Wszechświata.
747.Jaki jest skład materii stabilnej?
748.Co to są cząstki nietrwałe?
749.Jaki jest skład materii w wysokich temperaturach?
750.Jakie przemiany i równowaga materii występują w wysokich temperaturach?
751.Co to znaczy, że wszystkie cząstki o niezerowej masie dzielimy na hadrony i leptony?
752.Podaj przykłady hadronów i leptonów?
753.Co to znaczy, że hadrony składają się z kwarków?
754.Wyjaśnij dlaczego hadronów nie można rozłożyć na pojedyncze kwarki?
755.Objaśnij pojęcie elementarności cząstki.
756.Objaśnij pojęcie stabilności cząstki.
757.Jak zbudowana jest plazma i w jakich warunkach można ją uzyskać?
758.Co to jest i w jakich warunkach występuje plazma kwarkowo-gluonowa?
759.Objaśnij zmiany stanu materii przy wzroście temperatury.
760.Co to znaczy, że ładunki kwarków są ułamkami ładunku elementarnego.
761.Która nauka jest ogólniejsza: astronomia czy kosmologia?
762.Co to jest satelita stacjonarny?
763.Co to jest widmo słoneczne?
764.Wielkość 1,368*103 J/(m2*s) jest stałą słoneczną, co oznacza?
765.Czego dotyczy cykl protonowo-protonowy?
766. Czego dotyczy cykl węglowo-azotowy?
767.Fotosfera co to takiego?
768.Granule co to takiego?
769.Chromosfera co to takiego?
770.Korona słoneczna co to takiego?
771.Protuberancje co to takiego?
772.Plamy słoneczne co to takiego?
773.Jaka jest przyczyna zorzy polarnej?
774.Jasność gwiazdowa co to takiego?
775.Zasada kosmologiczna co to takiego?
776.Ogólna teoria względności co to takiego?
777.Podaj z czego zbudowana jest materia?
778.Czy stwierdzenie cząstka elementarna jest poprawne?
779.Podaj budowę Wszechświata?
780.Podaj trzy możliwe modele ewolucji Wszechświata?
781.Co to jest przesunięcie ku fioletowi lub czerwieni?
782.Co to są kwazary?
783.Andromeda co to takiego?
784.Droga Mleczna co to takiego?
785.Podaj rodzaje galaktyk?
786.Pulsar co to takiego?
787.O, B, A, F, G, K, M – to typy widmowe gwiazd co to takiego?
788.Jonosfera co to takiego?
789.Wiatr słoneczny co to takiego?
790.Ciemna materia we Wszechświecie co to takiego?
791.Jakie są obserwacyjne podstawy kosmologii?
792.Podaj hierarchiczny obraz (budowę) Wszechświata.
793.Co to są gwiazdy?
794.Co to są gwiazdozbiory?
795.Co to są planety?
796.Co to są komety?
797.Co to są księżyce planet?
798.Co to jest sztuczny satelita?
799.Wymień rodzaje satelitów.
800.Co to jest prędkość kosmiczna i ile ich jest?
801.Co to jest meteor?
802.Czym się różni meteor od meteorytu?
803.Co to jest asteroida?
804.Co to jest kosmonautyka?
805.Co to jest nieważkość?
806.Co to jest przeciążenie?
807.Co to jest niedociążenie?
808.Co to jest rakieta kosmiczna?
809.Czy możliwe jest życie na innych planetach?
810.Co to jest Układ Słoneczny?
811.Co to jest materia międzyplanetarna, międzygwiazdowa, międzygalaktyczna?
812.Dlaczego Pluton nie jest już planetą?
813.Co to są galaktyki?
814.Co to są gromady galaktyk?
815.Co to są supergromady galaktyk?
816.Podaj kilka kolejnych obiektów w hierarchii Wszechświata.
817.Omów fakt, że pierwszą planetę pozasłoneczną odkrył Aleksander Wolszczan.
818.Co to jest parsek?
819.Co to jest jednostka astronomiczna?
820.Co to jest rok świetlny?
821.Objaśnij sposób obliczania odległości gwiazdy za pomocą pomiaru paralaksy.
822.Co to znaczy, że zmiany jasności cefeid, wykorzystuje się do obliczania odległości tych gwiazd?
823.Omów fakt, że Wszechświat się rozszerza.
824.Omów wzór v=H*r opisujący prawo Hubble’a.
825.Objaśnij, jak na podstawie prawa Hubble’a (v=H*r) wnioskujemy, że galaktyki oddalają się od siebie?
826.Wymień obserwacje, jakie doprowadziły do odkrycia prawa Hubble’a.
827.Objaśnij, jak na podstawie prawa Hubble’a v=H*r można obliczyć odległości galaktyk od Ziemi?
828.Wymień argumenty na rzecz idei rozszerzającego się i stygnącego Wszechświata.
829.Co to znaczy, że promieniowanie tła jest reliktem czasów przed powstaniem atomów.
830.Co to znaczy, że odkryto promieniowanie elektromagnetyczne, zwane promieniowaniem reliktowym, które potwierdza teorię rozszerzającego się Wszechświata.
831.Dlaczego odkrycie promieniowania reliktowego potwierdza teorię rozszerzającego się Wszechświata?
832.Omów szybkość rozszerzania się Wszechświata i gęstość jego materii.
833.Co to jest gęstość krytyczna Wszechświata?
834.Co to jest ciemna materia?
835.Omów model Wielkiego Wybuchu.
836.Jaki jest Wszechświat: zamknięty czy otwarty?
837.Co to znaczy, że o szybkości rozszerzania się Wszechświata decyduje gęstość materii?
838.Jaka jest szacunkowa gęstość Wszechświata widocznego w porównaniu z gęstością krytyczną?
839.Ile jest ciemnej materii we Wszechświecie?
840.Co to znaczy, że rozszerzający się Wszechświat jest efektem Wielkiego Wybuchu?
841.Objaśnij, w jaki sposób losy Wszechświata zależą od gęstości materii?
842.Opisz metodę Bohdana Paczyńskiego znajdowania obiektów ciemnej materii.
843.Omów znaczenie odkrycia niezerowej masy neutrina dla oceny ilości ciemnej materii.
844.Podaj hipotezy związane z istnieniem ciemnej materii.
845.Podaj hipotezy dotyczące przeszłości i przyszłości Wszechświata.
846.Podaj kolejne stadia rozwoju Wszechświata zgodnie z modelem Wielkiego Wybuchu.
847.Omów modele powstawania galaktyk i ich układów.
848.Omów ewolucję gwiazd.
849.Co to jest diagram Hertzsprunga-Russella?
850.Co to jest biały karzeł?
851.Co to jest supernowa?
852.Co to jest olbrzym i nadolbrzym?
853.Co to jest czarna dziura?
854.Co to jest cefeida?
855.Co to jest układ podwójny gwiazd?
856.Do jakich gwiazd zaliczamy Słońce: masywnych czy lekkich?
857.Co dalej będzie działo się ze Słońcem?
858.Jak powstało Słońce?
859.Dlaczego Słońce świeci światłem?
860.Dlaczego Słońce wysyła cząstki zwane wiatrem słonecznym?
861.Co to są plamy słoneczne?
862.Wymienić procesy fizyczne, które doprowadziły do powstania galaktyk i ich gromad.
863.Przeanalizuj etapy ewolucji gwiazd i określać aktualną fazę ewolucji Słońca na podstawie diagramu Hertzsprunga-Russella.
864.Co to znaczy, że można wywnioskować z położenie gwiazdy na diagramie Hertzsprunga-Russella etap ewolucji gwiazdy?
865.Co oznacza jedność mikroświata i makroświata?
866.Co to jest mikroświat i makroświat?
867.Co to jest kwantowy opis ruchu cząstek?
868.Co to znaczy, że klasyczne prawa fizyki nie stosują się do mikroświata, ale dla świata dostępnego naszym zmysłom stanowią wystarczające przybliżenie praw fizyki kwantowej?
869.Co to znaczy, że prawa fizyki kwantowej w chwili obecnej najlepiej opisują funkcjonowanie całego Wszechświata?
870.Omów zjawiska interferencyjne w rozpraszaniu cząstek i czego to jest dowód?
871.Omów wzór λ=h/m*v=h/p wyrażający hipotezę de Broglie’a fal materii.
872.Oblicz długość fali de Broglie’a dla elektronu ze wzoru λ=h/m*v, h=6,6*10-34J*s, m=9,1*10-31kg, v=2*103m/s.
873.Dlaczego dla ciał makroskopowych nie obserwujemy zjawisk falowych?
874.Dlaczego dla cząstek elementarnych powinno się obserwować zjawiska falowe?
875.Opisz doświadczenia, potwierdzającego hipotezę de Broglie’a.
876.Opisz, jak wykorzystuje się własności falowe cząstek do badania struktury kryształów.
877.Jaki jest wpływ pomiaru w mikroświecie na stan obiektu.
878.Co to znaczy, że fizyka makroskopowa jest granicą fizyki układów kwantowych?
879.Co to znaczy, że dokonywanie pomiaru w makroświecie nie wpływa na stan obiektu?
880.Podaj przykłady braku wpływu pomiaru w makroświecie na stan obiektu.
881.Co to znaczy, że pomiar w mikroświecie wpływa na stan obiektu?
882.Podaj przykład wpływu pomiaru w mikroświecie na stan obiektu.
883.Uzasadnij wpływ długości fali odpowiadającej cząstce rozproszonej na obiekcie mikroskopowym na możliwość określenia położenia i pędu tego obiektu.
884.Jak fizycy sprawdzają, czy dla danego zjawiska opis klasyczny jest wystarczający?
885.Omów wzór Δp*Δx ≥ h/(2*π) wyrażający zasadę (relację) nieoznaczoności Heisenberga.
886.Omów wzór ΔE*Δt ≥ h/(2*π) wyrażający zasadę (relację) nieoznaczoności Heisenberga.
887.Omów wzór ΔL*Δφ ≥ h/(2*π) wyrażający zasadę (relację) nieoznaczoności Heisenberga.
888.Na podstawie przykładów uzasadnij, że opis kwantowy jest istotny dla pojedynczych obiektów mikroskopowych a pomijalny dla układów składających się z wielkiej liczby tych obiektów.
889.Jakie związki istnieją między fizyką a filozofią?
890.Omów zakres stosowalności teorii fizycznych.
891.Podaj przykłady rozumowania indukcyjnego w mechanice Newtona.
892. Co to znaczy, że dla szybkości bliskich szybkości światła prawa mechaniki Newtona się nie stosują?
893.Co to znaczy, że mechaniki Newtona nie stosuje się do ruchów ciał mikroskopowych?
894.Objaśnij, na czym polega rozumowanie indukcyjne?
895.Objaśnij, na czym polega rozumowanie dedukcyjne?
896.Objaśnij, na czym polega rozumowanie poprzez hipotezy?
897.Objaśnij, na czym polega metoda statystyczna czyli metoda wykorzystująca rachunek prawdopodobieństwa.
898.Objaśnij, dlaczego żadnej teorii nie można uważać za ostateczną i absolutnie prawdziwą.
899.Co to jest determinizm?
900.Co to jest indeterminizm?
901.Jak stosujemy determinizm i indeterminizm w opisie przyrody?
902.Podaj przykłady determinizmu w klasycznym opisie przebiegu zjawisk fizycznych.
903.Objaśnij, na czym pole¬ga determinizm w opisie przyrody?
904.Uzasadnij, posługując się zasadą nieoznaczoności Δp*Δx ≥ h/(2*π), że fizyka kwantowa jest indetermis¬tyczna (nie jest deterministyczna).
905.Co to jest metodologia nauki fizyki.
906.Omów metodę indukcyjną i metodę hipotetyczno-dedukcyjną.
907.Co to znaczy, że nauka zajmująca się metodami tworzenia i formułowania teorii naukowych nazywa się metodologią nauk?
908.Podaj przykład stosowania metody hipotetyczno-dedukcyjnej w tworzeniu teorii fizycznych.
909.Co to znaczy, że metody tworzenia i formułowania teorii naukowych są wspólne dla wszystkich nauk przyrodniczych.
910.Na czym polega metoda hipotetyczno-dedukcyjna?
911.Objaśnij różnicę miedzy metodami: indukcyjną, hipotetyczno-dedukcyjną, statystyczną.
912.Wymień narzędzia współczesnej fizyki.
913.Omów laboratoria i metody badawcze współczesnych fizyków
914.Omów osiągnięcia naukowe XX wieku.
915.Przeczytaj ze zrozumieniem i streść przedstawiony tekst naukowy ze słownika fizycznego.
916.Wyszukaj ze słownika fizycznego informacje o laserze.
917.Jak można posłużyć się informacją o zasadzie zachowania energii lub zasadzie odrzutu?
918.Zaprezentuj własny pogląd na temat podróży w czasie i przedyskutuj możliwości realizacji.
919.Co to znaczy, że jednym z podstawowych narzędzi współczesnej fizyki są akceleratory?
920.Jakie jest znaczenie fizyki dla rozwoju nowych technologii i wprowadzania nowych materiałów?
921.Jakie jest znaczenie technik komputerowych dla opracowywania wyników pomiarów fizycznych?
922.Jaka jest rola fizyki w odkrywaniu Kosmosu i praw mikroświata?
923.Fizyka czym się zajmuje?
924.Zjawisko fizyczne co to takiego?
925.Proces fizyczny co to takiego?
926.Czym się różni zjawisko od procesu fizycznego?
927.Podaj przykłady zjawisk i procesów fizycznych?
928.Prawo fizyczne co to jest?
929.Zasada fizyczna co to jest?
930.Czym się różni prawo fizyczne od zasady?
931.Podaj przykłady praw i zasad fizyki.
932.Co to jest teoria fizyczna?
933.Podaj przykłady teorii fizycznej?
934.Materia co to takiego?
935.Ciało fizyczne co to jest?
936.Substancja fizyczna co to takiego?
937.Podaj przykłady ciał i substancji fizycznych.
938.Wielkość fizyczna co to jest?
939.Podaj przykłady wielkości fizycznych.
940.Czym się różni wielkość wektorowa od wielkości skalarnej?
941.Wymień podstawowe jednostki układu miar SI.
942.Wymień kilka złożonych jednostek układu miar SI.
943.Podaj przykład wielkości fizycznej bezwymiarowej (sama liczba bez jednostki).
944.Pomiar co to jest?
945.Pomiar bezpośredni co to jest?
946.Pomiar pośredni co to jest?
947.Doświadczenie, eksperyment, obserwacja podaj różnice?
948.Niepewność pomiarowa co to jest?
949.Niepewność pomiarowa względna podaj określenie.
950.Od czego zależy wielkość niepewności pomiarowej?
951.Niepewność pomiarowa: systematyczna, przypadkowa oraz błąd gruby co to takiego?
952.Układ odniesienia co to jest?
953.Czym zajmuje się mechanika?
954.Co opisuje kinematyka?
955.Kiedy dotyczy nas względność ruchu?
956.Co to jest punkt materialny?
957.Podaj rodzaje torów ruchu ciał fizycznych?
958.Co to jest ruch postępowy?
959.Co to jest ruch krzywoliniowy?
960.Co to jest ruch prostoliniowy?
961.Co to jest ruch obrotowy?
962.Co to jest wektor położenia?
963.Co to jest wektor przemieszczenia?
964.W jakich jednostkach mierzymy drogę?
965.Podaj jednostki szybkości średniej?
966.Podaj jednostki szybkości chwilowej?
967.Czym się różni szybkość od prędkości?
968.Podaj przykładowe wykresy zależności wielkości fizycznej od czasu i omów.
969.Czym się różni ruch jednostajny od niejednostajnego?
970.Na czym polega składanie i rozkładanie ruchów złożonych?
971.Na czym polega względność prędkości?
972. Na czym polega względność toru ruchu?
973.Na czym polega względność przyspieszenia?
974.Na czym polega względność dowolnej wielkości fizycznej?
975.Czym się różni przyspieszenie średnie od chwilowego?
976.Co to jest ruch przyspieszony?
977.Co to jest ruch opóźniony?
978.Czym się różni ruch jednostajnie przyspieszony od jednostajnie opóźnionego?
979.Okres w ruchu po okręgu to długość jakiego czasu?
980.Jaki jest fizyczny sens częstotliwości?
981.Czego jednostką jest gigaherc?
982.Ile stopni ma jeden radian?
983.Wymień wielkości kątowe w ruchu obrotowym?
984.Co to jest przyspieszenie dośrodkowe?
985.Czym się różni przyspieszenie styczne od normalnego?
986.Przyczynę czego wyjaśnia dynamika?
987.Czego miarą jest siła?
988.Czego miarą jest masa ciała?
989.Podaj określenie jednostki siły?
990.Dyna i erg to jednostki czego?
991.Koń mechaniczny i kilowatogodzina to jednostki czego?
992.Układ inercjalny co to takiego?
993.Układ nieinercjalny co to takiego?
994.Podaj treść I zasady dynamiki i wnioski z niej wypływające?
995.Podaj treść II zasady dynamiki i wnioski z niej wypływające?
996.Podaj treść III zasady dynamiki i wnioski z niej wypływające?
997.Zasada bezwładności i akcji-reakcji co stwierdzają?
998.Pęd ciała co to jest?
999.Omów wzór na popęd siły Π=F*Δt.
1000.Podaj przykład zastosowania popędu siły zwanego impulsem siły w życiu?
1001.Siły wewnętrzne układu ciał co to takiego?
1002.Siły zewnętrzne układu ciał co to takiego?
1003.Układ ciał fizycznych odosobniony (izolowany) co to jest?
1004.Omów zasadę zachowania pędu p=const lub Δp1=Δp2.
1005.Co to jest siła dośrodkowa Fdośr=m*v2/r?
1006.Co to jest siła bezwładności?
1007.Co to jest siła odśrodkowa Fodśr=m*v2/r?
1008.Co to jest spadek swobodny?
1009.Co to jest przyspieszenie ziemskie?
1010.Omów wzór na ciężar ciała F=Fgrawitacji – Fodśr.
1011.Omów wzór na siłę ciężkości czyli grawitacji F=m*g.
1012.Podaj nazwy ruchów zwane rzutami.
1013.Omów rzut do góry.
1014.Omów rzut w dół.
1015.Omów rzut poziomy.
1016.Omów rzut ukośny.
1017.Co to są siły nacisku?
1018.Co to są siły napięcia linki przy ciągnięciu dwóch ciał?
1019.Co to jest tarcie?
1020.Co to jest tarcie statyczne?
1021.Co to jest tarcie kinetyczne?
1022.Co to jest tarcie toczne?
1023.Co to jest tarcie poślizgowe?
1024.Co to jest tarcie suche?
1025.Co to jest współczynnik tarcia?
1026.Omów wielkość fizyczną praca?
1027.Omów wielkość fizyczną energia?
1028.Skąd się bierze energia?
1029.Omów jednostki energii?
1030.Omów jednostki pracy?
1031.Co to są siły zachowawcze?
1032.Co to są siły niezachowawcze?
1033.Omów jednostki energie mechaniczną?
1034.Omów zasadę zachowania energii mechanicznej Emech=Ekin+ Epot=const.
1035.Podaj przykłady zasady zachowania energii mechanicznej Emech=Ekin+ Epot=const.
1036.Omów energię kinetyczną?
1037.Czym się różni energia kinetyczna ruchu postępowego od energii kinetycznej ruchu obrotowego?
1038.Omów energię potencjalną grawitacji?
1039.Podaj różnicę między energią potencjalną grawitacji Epot=m*g*h a Epot=G*M*m/r?
1040.Omów energię potencjalną sprężystości?
1041.Omów wielkość fizyczną moc.
1042.Czym się różni moc średnia P=W/t od mocy chwilowej P=F*v?
1043.Omów jednostki mocy?
1044.Co to jest odkształcenie sprężyste?
1045.Co to jest odkształcenie plastyczne?
1046.Na czym polega kruchość przy odkształceniu ciała?
1047.Co to jest bryła sztywna?
1048.Środek masy ciała fizycznego co to takiego?
1049.Gdzie znajduje się środek masy kuli, sześcianu, walca, kamienia, ciała człowieka, budynku?
1050.Środek ciężkości ciała fizycznego co to takiego?
1051.Czy środek masy i środek ciężkości to różne punkty w ciele fizycznym?
1052.Omów wzór na moment pędu (kręt) L=p*r i podaj przykład.
1053.Omów wzór na moment pędu (kręt) L=I*ω i podaj przykład.
1054.Omów wzór na moment siły M=F*r i podaj przykład.
1055.Omów zasadę zachowania momentu pędu L=m*v*r=const i podaj przykład.
1056.Omów warunki równowagi ciała fizycznego dla osi x,y,z wyrażone wzorami ΣFi=0 i ΣMi=0.
1057.Omów moment bezwładności bryły sztywnej I= Σmi*ri i podaj przykład.
1058.Podaj I zasadę dynamiki ruchu obrotowego i przykład.
1059.Podaj II zasadę dynamiki ruchu obrotowego i przykład.
1060.Podaj III zasadę dynamiki ruchu obrotowego i przykład.
1061.Co to jest szybkość kątowa ω=Δα/Δt?
1062.Co to jest przyspieszenie kątowe ε=Δω/Δt?
1063.Omów wzór na moment bezwładności I=I0+m*d2.
1064.Omów wzór na energię kinetyczną w ruchu obrotowym Ek orot=I*ω2/2.
1065.Wymień i omów stany skupienia materii.
1066.Przyporządkuj stanom skupienia: stały, ciekły, gazowy odpowiednio zapisy dotyczące energii cząsteczek: Ek >> Ep , Ek << Ep , Ek ≈ Ep.
1067.Omów wzór na gęstość ρ=m/V i podaj przykłady.
1068.Co to są siły objętościowe?
1069.Co to są siły powierzchniowe?
1070.Co to jest sprężystość postaci (kształtu)?
1071.Co to jest sprężystość objętości?
1072.Omów wzór na naprężenie σ=F/S.
1073.Jaka jest różnica między naprężeniem σ=F/S a ciśnieniem p=F/S?
1074.Co to jest wydłużenie względne ε=Δl/l0?
1075.Omów prawo Hooke’a dotyczące odkształcenia sprężystego F/S=E* ε lub F/S=E*Δl/l0.
1076.Omów rozszerzalność (kurczliwość) termiczną ciał, co dzieje się z odległością miedzy cząsteczkami, ich energią kinetyczną i potencjalną?
1077.Czym zajmuje się hydrostatyka i hydrodynamika?
1078.Podaj jednostki ciśnienia.
1079.Omów siłę parcia cieczy na dno naczynia.
1080.Omów paradoks hydrostatyczny.
1081.Omów paradoks hydrodynamiczny.
1082.Omów prawo Pascala w cieczach.
1083.Omów prawo Pascala w gazach p=const.
1084.Omów prawo wyporu Archimedesa w cieczach Fwyporu=ρcieczy*g*Vzanurzenia.
1085.Omów prawo wyporu Archimedesa w gazach Fwyporu=ρgazu*g*Vciała.
1086.Omów przepływ cieczy ustalony i burzliwy.
1087.Omów równanie przepływu cieczy lub gazu Bernoullego ρ*v2/2 + ρ*g*h + patmosferyczne=const.
1088.Oblicz ze wzoru Torriciellego szybkość cieczy wypływającej w naczyniu z otworu pod powierzchnią cieczy v=√(2*g*h), g=10m/s2, h=5m.
1089.Co to jest lepkość i współczynnik lepkości?
1090.Omów wzór Stokesa F= – 6*π*η*v*R.
1091.Co to jest dyssypacja (rozpraszanie) energii w cieczy?
1092.O czym jest termodynamika?
1093.Co to jest równowaga termodynamiczna?
1094.Co to jest równowaga termiczna (cieplna)?
1095.Jakimi zmiennymi opisujemy stan w termodynamice?
1096.Podaj treść zerowej zasady termodynamiki.
1097.Co to jest temperatura?
1098.Opisz działanie termometru.
1099.Co to jest skala Celsjusza?
1100.Co to jest skala Fahrenheita?
1101.Co to jest skala Kelvina?
1102.Co to jest energia wewnętrzna?
1103.Podaj sposoby zmiany energii wewnętrznej.
1104.Co to jest ciepło?
1105.Co to jest cieplny przepływ energii?
1106.Co to jest kaloria = 4,19 J (cwody=4190 J/(kg*˚C) = 4,19 J/(g*˚C) )?
1107.Podaj treść pierwszej zasady termodynamiki.
1108.Co to jest ciepło właściwe c=ΔQ/m*ΔT?
1109.Co to jest ciepło molowe c=ΔQ/n*ΔT?
1110.Co to jest ciepło molowe przy stałym ciśnieniu c=Qp/n*ΔT?
1111.Co to jest ciepło molowe przy stałej objętości c=Qv/n*ΔT?
1112.Co to jest uniwersalna stała gazowa R=8,31J/mol*K?
1113.Omów prawo Dulonga-Petita stwierdzające, że ciepło molowe dla ciał stałych jest stałe i w przybliżeniu równe c=3*R=24,93J/mol*K.
1114.Omów pojemność cieplną C=Q/ΔT.
1115.Omów bilans cieplny ΔEpobrane=ΔEoddane na przykładzie wody i kuli z ołowiu.
1116.Podaj przykład przemiany (procesu) termodynamicznej.
1117.Podaj przykład przemiany nieodwracalnej.
1118.Podaj przykład przemiany odwracalnej.
1119.Podaj treść drugiej zasady termodynamiki.
1120.Omów perpetum mobile I rodzaju (praca z niczego).
1121.Omów perpetum mobile II rodzaju (W=100%Q).
1122.Podaj jakie warunki musi spełniać gaz aby był doskonały?
1123.Omów prawo Daltona: ciśnienie w naczyniu pwypadkowe=p1+ p2+…+ pn.
1124.Omów przemianę izotermiczną p*V=const lub p1*V1=p2*V2.
1125.Omów przemianę izobaryczną V/T=const lub V1/T1=V2/ T2.
1126.Omów przemianę izochoryczną p/T=const lub p1/T1=p2/ T2.
1127.Omów przemianę adiabatyczną Q=0 i p*Vκ=const, κ=cp/cv (κ=5/3 jednoatomowe, κ= 7/5 dwuatomowe, κ= 4/3 wieloatomowe).
1128.Omów prawo Boyle’a-Mariotte’a p*V=const lub p1*V1=p2*V2.
1129.Omów prawo Charlesa p=p0(1+β*t), t w skali Celsjusza.
1130.Omów prawo Gay-Lussaca V=V0(1+α*t), t w skali Celsjusza.
1131.Narysuj wykresy przykładowych przemian gazu doskonałego w układzie (p,V) i omów.
1132.Narysuj wykresy przykładowych przemian gazu doskonałego w układzie (p,T) i omów.
1133.Narysuj wykresy przykładowych przemian gazu doskonałego w układzie (V,T) i omów.
1134.Omów równanie stanu gazu doskonałego p*V/T=const lub p1*V1/T1= p2*V2/ T2.
1135.Omów równanie stanu gazu doskonałego Clapeyrona p*V=n*R*T, n=m/μ.
1136.Z czego składa się energia wewnętrzna gazu doskonałego?
1137.Co przedstawia liczba Avogadra NA=6,023*1023 1/mol ?
1138.Omów podstawowy wzór kinetycznej teorii gazów p=2*N*Ek średnia/(3*V).
1139.Omów podstawowy wzór kinetycznej teorii gazów p=(1/3)*ρ*v2średnia.
1140.Co to jest stała Boltzmana k=R/ NA=1,38*10-23J/K (Ek średnia=(3/2)*k*T).
1141.Dlaczego skala temperatur Kelvina jest nazywana bezwzględną?
1142.Podaj charakterystyczne punkty odniesienia dla skal temperatur.
1143.Co znaczą stopnie swobody (i=3 jednoatomowe, i=5 dwuatomowe, i=6 wieloatomowe) ze względu na ruch postępowy i obrotowy?
1144.Omów wzór na średnią energię kinetyczną gazu doskonałego Ek średnia=i*(1/2)*k*T.
1145.Omów wzór na średnią energię kinetyczną gazu doskonałego Ek średnia=i*(1/2)*k*T zwany zasadą ekwipartycji energii: na każdy stopień swobody przypada Ek=(1/2)*k*T.
1146.Omów związki w przemianach: izotermiczna ΔE=0 i Q= – W; izobaryczna ΔU=n*cv*ΔT i Q= n*cp*ΔT i W= – p*ΔV; izochoryczna ΔU=Q= n*cv*ΔT i W=0; adiabatyczna ΔU=n*cv*ΔT i Q=0 i W= ΔU=n*cv*ΔT.
1147.Omów równanie Mayera cp – cv=R.
1148.Czym różni się gaz rzeczywisty od doskonałego?
1149.Co to znaczy, że powyżej temperatury krytycznej nie da się skroplić gazu rzeczywistego?
1150.Omów równanie gazu rzeczywistego Van der Waalsa (p+n2*α/V2)*(V-n*b)=n*R*T.
1151.Podaj nazwy faz w których występuje materia.
1152.Czym różni się faza skondensowana od fazy nieskondensowanej?
1153.Czym różni się przemiana fazowa I rodzaju od przemiana fazowej II rodzaju (skokowo)?
1154.Co to jest temperatura Curie dla ferromagnetyka?
1155.Co to jest wykres fazowy (zobrazowane 3 fazy z punktem krytycznym)?
1156.Co to jest punkt potrójny na wykresie fazowym?
1157.Czym się różni parowanie od wrzenia, podaj przykłady?
1158.Czym się różni topnienie od krzepnięcia, podaj przykłady?
1159.Czym się różni ogrzewanie od oziębiania, podaj przykłady?
1160.Czym się różni wrzenie od skraplania, podaj przykłady?
1161.Czym się różni sublimacja od resublimacji, podaj przykłady?
1162.Co to jest para?
1163.Co to jest para nasycona?
1164.Co to jest ciepło właściwe?
1165.Co to jest ciepło topnienia?
1166.Co to jest ciepło parowania w temperaturze wrzenia?
1167.Co to jest proces kołowy przemian termodynamicznych?
1168.Co to jest silnik cieplny?
1169.Co to jest chłodziarka (lodówka)?
1170.Co to jest silnik cieplny Carnota?
1171.Co to jest sprawność silnika cieplnego η=Wużyteczna/Qdostarczone= (Q1- Q2 )/ Q1 =(T1- T2)/ T1 ?
1172.Omów sprawność chłodziarki wyrażoną wzorem η= T2/(T1- T2).
1173.Oblicz sprawność chłodziarki wyrażoną wzorem η= T2/(T1- T2), T1=300K, T2=260K.
1174.Dla v>10%*c ujawniają się efekty relatywistyczne – co to oznacza?
1175.O czym jest fizyka relatywistyczna?
1176.Co to jest czasoprzestrzeń?
1177.Zdarzenie to proces czy zjawisko w fizyce relatywistycznej?
1178.Omów transformację (przekształcenie) Galileusza x’=x+v*t, y’=y, z’=z, t’=t.
1179.Omów prawo dodawania prędkości Galileusza vwzględna=v1 ± v2.
1180.Przedział czasu, długość, przyspieszenie są niezmiennikami transformacji (przekształcenia) Galileusza czyli w układach inercjalnych – co to oznacza?
1181.Omów zasadę względności Galileusza: wszystkie prawa mechaniki są niezmiennicze względem transformacji (przekształceń) Galileusza lub nie można za pomocą doświadczeń mechanicznych wykryć jednostajnego ruchu (spoczynku) jednego układu względem innego inercjalnego układu odniesienia.
1182.Omów zasadę względności Einsteina: w każdym inercjalnym układzie odniesienia prawa fizyki są jednakowe, czyli przebieg dowolnego zjawiska (jego opis) przy tych samych warunkach jest taki sam.
1183.Co to znaczy, że doświadczenie Michelsona-Morleya obala koncepcję eteru i dowodzi niezależności prędkości światła od źródła i obserwatora oraz potwierdza podobne wnioski z elektromagnetyzmu Maxwella?
1184.Podaj dwa postulaty Einsteina w szczególnej teorii względności.
1185.W 1905 roku Albert Einstein ogłosił szczególną teorię względności – o czym jest ta teoria?
1186.Omów transformację (przekształcenie) Lorentza x’=(x+v*t)/√(1-v2/c2), y’=y, z’=z, t’=(t+v*x/c2)/√(1-v2/c2).
1187.Omów prawo dodawania prędkości Einsteina vwzględna=(v1 ± v2)/√(1- v1* v2/c2).
1188.Omów dylatację czasu Δt=Δt’/√(1- v2/c2).
1189.Omów skrócenie Lorentza-Fitzgeralda (kontrakcję) długości ciała w ruchu Δl’=Δl*√(1- v2/c2).
1190.Omów jednoczesność zdarzeń i ich odbiór w układzie spoczywającym i poruszającym się?
1191.Skomentuj wzór m=m0/√(1- v2/c2).
1192.Skomentuj wzór p=m0*v/√(1- v2/c2).
1193.Skomentuj wzór E=m0* c2/√(1- v2/c2).
1194.Skomentuj wzór E=√(m02* c4 +p2*c2).
1195.Skomentuj wzór F=Δ(m0*v/√(1- v2/c2))/Δt = F┴+ F║.
1196.Skomentuj wzór p=E/c dla fotonu.
1197.Skomentuj wzór Ek =m0* c2[(1/√(1- v2/c2)) – 1].
1198.Czym zajmuje się elektrostatyka?
1199.Czym zajmuje się elektrodynamika?
1200.Co to jest ładunek elektryczny?
1201.Wymień przykłady ładunków elektrycznych.
1202.Co to jest ładunek elementarny?
1203.Co jest jednostką ładunku elektrycznego?
1204.Skomentuj wzór q= ± n*e.
1205.Co to jest elektryzowanie ciał?
1206.Wymień i omów rodzaje elektryzowania.
1207.Podaj zasadę zachowania ładunku i omów jej spełnianie przy różnych rodzajach elektryzowania.
1208.Co to jest indukcja elektrostatyczna?
1209.Co przepływa między ciałami podczas pocierania izolatorów o siebie?
1210.Co przepływa między ciałami podczas pocierania przewodników o siebie?
1211.Co przepływa między ciałami podczas pocierania izolatora i przewodnika o siebie?
1212.Co to jest zobojętnianie ciał naelektryzowanych?
1213.Co to jest uziemianie ciał naelektryzowanych?
1214.Po co jest bolec zerujący w gniazdku elektrycznym?
1215.Co to są ładunki swobodne?
1216.Co to są ładunki związane z atomami?
1217.Co to jest przewodnik elektryczny, podaj przykłady?
1218.Co to jest izolator (dielektryk) elektryczny, podaj przykłady?
1219.Co to jest półprzewodnik elektryczny, podaj przykłady?
1220.Co to jest nadprzewodnik elektryczny, podaj przykłady?
1221.Co to jest gęstość objętościowa (koncentracja) ładunku elektrycznego?
1222.Co to jest gęstość powierzchniowa ładunku elektrycznego?
1223.Co to jest gęstość liniowa ładunku elektrycznego?
1224.Podaj treść prawa Coulomba (1785 rok).
1225.Omów wzór z prawa Coulomba F=k*q1*q2/r2.
1226.Co to są ładunki indukowane?
1227.Co to jest pole elektryczne?
1228.Co to jest pole elektrostatyczne?
1229.Co to jest pole elektryczne jednorodne i niejednorodne, podaj przykłady?
1230.Czy Ziemia ma pole elektryczne?
1231.Co z rozmieszczeniem ładunków na ciele człowieka?
1232.Co to jest ładunek próbny?
1233.Co to jest natężenie pola elektrycznego E=F/q ?
1234.Co to są linie pola elektrycznego?
1235.Co to jest centralne pole elektryczne?
1236.Na czym polega zasada superpozycji pól elektrycznych?
1237.Na czym polega polaryzacja dielektryka?
1238.Co to jest przenikalność dielektryczna próżni?
1239.Co to jest przenikalność dielektryczna ośrodka materialnego?
1240.Omów prawo Gaussa Σ Ei*ΔSi=Q/ε0*ε.
1241.Co to jest dipol elektryczny?
1242.Co to jest moment elektryczny dipola pe=q*l?
1243.Omów natężenie pola elektrycznego dipola wzdłuż osi E=k*2*pe/r3.
1244.Omów natężenie pola elektrycznego dipola wzdłuż prostej przechodzącej przez środek dipola E= – k*pe/r3.
1245.Omów wzór na pracę w jednorodnym polu elektrostatycznym W=q*E*Δx.
1246.Omów wzór na pracę w centralnym polu elektrostatycznym W= – k*q*Q*((1/rA) – (1/ rB)).
1247.Omów wzór na elektrostatyczną energię potencjalną Ep=WA→O= k*q*Q/r.
1248.Omów wzór na elektrostatyczny potencjał V=Ep/q=k*Q/r.
1249.Czego jednostką jest wolt?
1250.Na czym polega zasada superpozycji natężeń pól elektrycznych?
1251.Na czym polega zasada superpozycji potencjałów pól elektrycznych?
1252.Omów wzór na pracę w polu elektrostatycznym W= q*(VA – VB).
1253.Podaj określenie napięcia elektrycznego?
1254.Co to jest elektronowolt?
1255.Co to jest powierzchnia ekwipotencjalna?
1256.Omów wzór E= – ΔV/Δl, jest znak ,,–„ bo zwrot wektora E jest przeciwny do spadku potencjału.
1257.Jak gromadzą się ładunki elektryczne w przewodniku metalowym i na ostrzach?
1258. Co to jest elektroskop?
1259.Co to jest kondensator, podaj rodzaje?
1260.Co to jest pojemność elektryczna przewodnika C=Q/V?
1261.Czego jednostką jest farad?
1262.Co to jest pojemność elektryczna kondensatora C=Q/U?
1263.Omów wzór na pojemność kondensatora płaskiego C= ε0*ε*S/d.
1264.Jakimi sposobami łączymy kondensatory?
1265.Omów sposób łączenia kondensatorów szeregowy.
1266.Omów sposób łączenia kondensatorów równoległy.
1267.Omów sposób łączenia kondensatorów mieszany.
1268.Omów wzór na energię kondensatora Є=Q2/2*C=Q*U/2=C*U2/2.
1269.Omów wektor indukcji elektrostatycznej D= ε0*ε*E.
1270.Co to jest prąd elektryczny?
1271.Co to jest prąd elektryczny stały?
1272.Co to jest prąd elektryczny przemienny?
1273.Co to jest prąd elektryczny zmienny?
1274.Co to jest źródło napięcia?
1275.Wymień rodzaje źródeł napięcia.
1276.Dlaczego ,,źródło prądu” jest określeniem wadliwym z punktu widzenia zasady zachowania ładunku?
1277.Jaki jest kierunek przepływu prądu elektrycznego w metalach, a jaki ruch elektronów?
1278.Jaki jest kierunek przepływu prądu elektrycznego w elektrolitach (cieczach przewodzących), a jaki ruch jonów?
1279.Jaki jest kierunek przepływu prądu elektrycznego w gazach, a jaki ruch ładunków?
1280.Omów wzór na natężenie prądu elektrycznego I=ΔQ/Δt.
1281.Czego jednostką jest amper?
1282.Wymień przykładowe przyrządy stosowane w fizyce.
1283.Wymień przykładowe przyrządy stosowane w poszczególnych działach fizyki.
1284.Omów gęstość prądu j=I/S.
1285.Omów gęstość prądu j=n*q*v.
1286.Co to jest obwód elektryczny?
1287.Wymień podstawowe elementy obwodu elektrycznego?
1288.Wymień warunki przepływu prądu elektrycznego.
1289.Omów I i II prawo Kirchhoffa?
1290.Omów prawo Ohma dla części i całego obwodu elektrycznego.
1291.Od czego zależy opór elektryczny?
1292.Co to jest opornik, podaj przykłady?
1293.Czego jednostką jest om?
1294.Co to jest oporność właściwa ρ=R*S/l?
1295.Co to jest przewodność elektryczna właściwa σ=1/ρ?
1296.Co to znaczy, że prędkość dryfu elektronów wynosi około 1mm/s a prędkość bezładnego około 1km/s ?
1297.Wymień i omów skutki przepływu prądu elektrycznego.
1298.Omów ciepło Joule’a-Lenza Q=U*I*t=I2*R*t=U2*t/R.
1299.Czego jednostką jest kilowatogodzina i erg?
1300.Czego jednostką jest Newton i dyna?
1301.Czego jednostką jest kilowat i koń mechaniczny?
1302.Omów wzór na moc P=W/t=U*I=I2*R=U2/R.
1303.Co to jest siła elektromotoryczna?
1304.Omów wzór dla oczka sieci elektrycznej bez siły elektromotorycznej I1*R1 =I2*R2.
1305.Omów sposoby łączenia oporników.
1306.Omów sprawność źródła siły elektromotorycznej η=Pźródła/Pcałkowita=R/(R+r).
1307.Omów dowolną metodę pomiaru oporu elektrycznego.
1308.Co oznacza opór elektryczny dla ładunków elektrycznych podczas przepływu?
1309.Co to jest dysocjacja elektrolityczna?
1310.Co to są kationy i aniony?
1311.Co to jest elektroliza?
1312.Omów pierwsze (m=k*I*t) i drugie (k=μ/F*w) prawo elektrolizy Faradaya, F=96500C/mol.
1313.Co to jest polaryzacja elektrod ogniwa?
1314.Czym różni się ogniwo od baterii i akumulatora oraz prądnicy?
1315.Co to jest fotoogniwo i termoogniwo (termopara)?
1316.Skąd w ogniwie Volty składającym się z cynku, miedzi, roztworu kwasu siarkowego jest napięcie 1V?
1317.W ogniwie Leclanchego (elektrody Zn- i C+, roztwór NH4Cl) depolaryzatorem na elektrodzie dodatniej jest MnO2, jaka jest jego funkcja?
1318.Wymień rodzaje akumulatorów, co to jest 40Ah?
1319.Co to jest magnetyzm?
1320.Skąd się bierze magnetyzm?
1321.Co to jest magnetyzm ziemski i skąd się bierze?
1322.Co to jest igła magnetyczna, kompas, busola?
1323.Co to jest magnetyt, skąd jego magnetyzm?
1324.Czy prąd elektryczny wytwarza pole magnetyczne?
1325.Co to jest pole magnetyczne?
1326.Co to jest indukcja magnetyczna B=F/I*l ?
1327.Co to jest siła elektrodynamiczna F=B*I*l ?
1328.Co to jest siła Lorentza (magnetyczna) F=q*v*B ?
1329.Po jakich torach może poruszać się ładunek elektryczny w polu magnetycznym?
1330.Po jakich torach może poruszać się ładunek elektryczny w polu elektrycznym?
1331.Co to są linie pola magnetycznego?
1332.Czego jednostką jest tesla?
1333.Omów wzór na strumień indukcji magnetycznej Φ=B*S.
1334.Czego jednostką jest weber?
1335.Omów prawo Gaussa dla pola magnetycznego Σ Bi*ΔSi=0.
1336.Co to znaczy, że pole magnetyczne jest bezźródłowe?
1337.Czy istnieje monopol magnetyczny?
1338.Omów prawo Ampera Σ Bi*Δli=μ0*I .
1339.Omów wzór na pole magnetyczne przewodnika prostoliniowego B= μ0*I/2*π*r.
1340.Omów wzór na pole magnetyczne wewnątrz zwojnicy B= μ0*n*I/l.
1341.Omów prawo Biota-Savarta B=μ0*I*Δl x r/4*π*r3.
1342.Omów wzór na siłę dwóch przewodników z prądem elektrycznym F= μ0*I1*I2*l/2*π*d.
1343.Omów wzór na moment magnetyczny Mm=(1/2)*I Σ ri*Δli.
1344.Co to jest dipol magnetyczny na który działa moment siły M= Mm x B.
1345.Co to jest natężenie pola magnetycznego H=B/μ0?
1346.Co to jest przenikalność próżni i ośrodka materialnego?
1347.Co to znaczy, że ciało jest ferromagnetykiem (Fe, Ni, stal, żeliwo)?
1348.Co to znaczy, że ciało jest paramagnetykiem (Al,Sn)?
1349.Co to znaczy, że ciało jest diamagnetykiem (Zn, Pb, Cu)?
1350.Co przedstawia krzywa histerezy magnetycznej?
1351.Co to jest silnik elektryczny, podaj budowę i zasadę działania?
1352.Co to jest miernik elektryczny, podaj budowę i zasadę działania?
1353.Co to jest oscyloskop?
1354.Co to jest cyklotron?
1355.Co to jest spektrograf masowy?
1356.Omów zjawisko Halla dla przewodnika z prądem elektrycznym w polu magnetycznym wytwarza się UH=I*B/n*e*a.
1357.Co to są drgania?
1358.Wymień rodzaje drgań.
1359.Omów wzór na siłę harmoniczną F= – k*x.
1360.Co to jest oscylator harmoniczny?
1361.Co to jest oscylator, podaj przykłady?
1362.Co to jest ruch okresowy?
1363.Co to jest ruch harmoniczny?
1364.Co to jest okres drgań?
1365.Co to jest amplituda drgań?
1366.Co to jest wahadło matematyczne?
1367.Co to jest wahadło fizyczne?
1368.Co to jest wahadło sprężynowe?
1369.Od czego zależy tłumienie drgań?
1370.Scharakteryzuj wielkości w ruchu harmonicznym (wychylenie, prędkość, przyspieszenie, siłę, energię kinetyczną, energię potencjalną, energię mechaniczną, częstotliwość, częstość kołową).
1371.Co to jest częstotliwość własna oscylatora?
1372.Na czym polega zjawisko rezonansu mechanicznego?
1373.Jaki jest wynik złożenia drgań na tym samym kierunku?
1374.Jaki jest wynik złożenia drgań na kierunkach prostopadłych?
1375.Co to jest fala?
1376.Co to jest fala mechaniczna?
1377.Co to jest impuls falowy?
1378.Od czego zależy prędkość fali w ośrodku sprężystym?
1379.Co to jest fala poprzeczna, podaj przykład?
1380.Co to jest fala podłużna, podaj przykład?
1381.Jakie fale występują w wodzie?
1382.Omów wzór na falę harmoniczną Φ(x,t)=A*sin[(2*π*x/λ)-ω*t].
1383.Co to jest długość fali λ=v*T=v/f ?
1384.Co to jest czoło fali (powierzchnia falowa)?
1385.Co to jest fala płaska?
1386.Co to jest fala kulista?
1387.Co to jest fala kołowa?
1388.Co to jest fala akustyczna (dźwiękowa)?
1389.Co to znaczy, że słyszymy od 16 Hz do 20000 Hz?
1390.Co to są ultradźwięki, co je wytwarza; zwierzęta które je słyszą: delfin, nietoperz, szczur, pies, kot?
1391.Co to są infradźwięki (skutki: bóle reumatyczne, niepokój, rozstrój zdrowia, nawet śmierć); wytwarzane przez burze, trzęsienia Ziemi, fale morskie, kilkudziesięciometrowe trąby.
1392.Na czym polega zjawisko Dopplera w akustyce?
1393.Omów wzór na zjawisko Dopplera w akustyce f’ = fźródła*(vdźwięku± vobserwatora)/( vdźwięku – + vźródła).
1394.Co to jest fala uderzeniowa przy przekraczaniu prędkości dźwięku?
1395.Omów interferencję fal mechanicznych.
1396.Omów dyfrakcję fal mechanicznych.
1397.Omów polaryzację fal mechanicznych.
1398.Co to jest fala stojąca?
1399.Co to są węzły i strzałki fali stojącej?
1400.Omów cechy dźwięku: wysokość, natężenie, barwa.
1401.Co to jest bel, decybel, fon?
1402.Co to jest próg słyszalności i próg bólu?
1403.Kiedy powstają dudnienia dla fal akustycznych?
1404.Co to jest pole elektromagnetyczne?
1405.Co może wytwarzać pole elektromagnetyczne?
1406.Co to są prądy wirowe Foucaulta?
1407.Co to jest siła elektromotoryczna indukcji?
1408.Omów prawo indukcji Faradaya E= – ΔΦ/Δt.
1409.Podaj treść reguły Lenza dotyczącej prądu indukcyjnego.
1410.Omów prawa Maxwella.
1411.Co to jest betatron?
1412.Co to jest współczynnik indukcji wzajemnej?
1413.Co to jest współczynnik samoindukcji?
1414.Na czym polega zjawisko samoindukcji E= – L*ΔI/Δt.
1415.Czego jednostką jest henr?
1416.Co to jest induktor?
1417.Co to jest generator van der Graffa?
1418.Co to jest prąd skuteczny i wartości napięcia oraz natężenia skuteczne?
1419.Omów wzór na moc średnią P=(1/2)*R*Imax.
1420.Do czego służy transformator?
1421.Co to są obwody prądu przemiennego: RL, RC, RLC?
1422.Co to jest rezonans prądów i napięć?
1423.Co to jest częstotliwość rezonansowa f= 1/(2*π*√L*C)?
1424.Omów wzór Z=√[R2+(ω*L – 1/ω*C)].
1425.Omów wzór na energię pola elektromagnetycznego ε= (1/2)*(E*D+H*B).
1426.Co to jest generator drgań niegasnących?
1427.Co to są fale elektromagnetyczne?
1428.Co to jest antena?
1429.Na czym polega modulacja fali elektromagnetycznej amplitudowa i fazowa?
1430.Co to jest światło?
1431.Podaj jakie są źródła światła.
1432.Ile wynosi prędkość światła i kto dokonywał pomiaru tej prędkości?
1433.Jakie to jest światło monochromatyczne a jakie polichromatyczne?
1434.Wymień rodzaje fal elektromagnetycznych.
1435.Wymień zastosowania poszczególnych rodzajów fal elektromagnetycznych.
1436.Czym się różni widmo światła liniowe od ciągłego?
1437.Czym zajmuje się optyka?
1438.Czym zajmuje się optyka geometryczna?
1439.Czym zajmuje się optyka falowa?
1440.Co to jest światło?
1441.Korzystając ze wzoru λ=c/f , c=3*108m/s oraz wiedząc, że długość fali światła zawiera się w granicach od 370 nm (fiolet) do 770 nm (czerwień) oblicz częstotliwości dla skrajnych fal.
1442.Wymień i omów źródła światła.
1443.Podaj prawo prostoliniowego rozchodzenia się światła, kiedy jest spełnione?
1444.Co to jest cień i półcień?
1445.Omów zaćmienie Księżyca.
1446.Omów zaćmienie Słońca.
1447.Omów prawo odbicia światła.
1448.Jakie ciała odbijają światło?
1449.Co to jest zwierciadło, wymień rodzaje?
1450.Co to jest lustro?
1451.Podaj zastosowania zwierciadeł.
1452.Omów prawo załamania światła n1*sinα = n2*sinβ.
1453.Dla jakich ciał obowiązuje prawo załamania?
1454.Co to jest współczynnik załamania światła n=c/v?
1455.Co to jest względny współczynnik załamania światła n12= n2/n1=v1/v2=λ1/λ2 ?
1456.Co to jest całkowite wewnętrzne odbicie światła?
1457.Omów prawo całkowitego wewnętrznego odbicia światła sinαgraniczny=nośrodka/nsoczewki.
1458. Podaj zastosowanie całkowitego wewnętrznego odbicia światła.
1459.Co to jest polaryzacja światła?
1460.Czy światło zwykłej żarówki i ze Słońca jest spolaryzowane?
1461.Omów prawo polaryzacji liniowej podczas odbicia Brewstera tgαBrewstera= nsoczewki/nośrodka.
1462.Co to jest polaryzacja liniowa, kołowa, eliptyczna światła?
1463.Co to jest pryzmat?
1464.Korzystając ze wzoru na kąt odchylenia pryzmacie υ=((nsoczewki/nośrodka )-1)*φ oblicz go jeśli kąt łamiący pryzmatu wynosi 15˚, współczynnik załamania szkła 1,5 a powietrza 1.
1465.Korzystając ze wzoru na w pryzmacie nsoczewki/nośrodka=sin((φ+υ)/2)/sin(φ/2) oblicz nsoczewki jeśli kąt łamiący pryzmatu wynosi 60˚, kąt odchylenia wynosi 30˚ a współczynnik załamania powietrza 1.
1466.Co to znaczy, że dyspersja polega na zależności współczynnik załamania a tym samym prędkości rozchodzenia się w danym ośrodku od długości fali światła przy rozszczepieniu go?
1467.Na czym polega dwójłomność światła w krysztale kwarcu i CaCO3 ?
1468.Co to jest polaryzator i analizator?
1469.Co to jest soczewka?
1470.Jakie rodzaje soczewek wyróżniamy ze względu na kształt geometryczny?
1471.Jakie rodzaje soczewek wyróżniamy ze względu na przechodzenie światła?
1472.Podaj zastosowania soczewek.
1473.Wymień przyrządy optyczne i omów jeden z nich.
1474.Co to jest główna oś optyczna soczewki?
1475.Narysuj bieg promienia równoległego do głównej osi optycznej soczewki.
1476.Narysuj bieg promieni nierównoległych (2 przypadki) do głównej osi optycznej soczewki.
1477.Co to jest ognisko soczewki i zwierciadła rzeczywiste i pozorne?
1478.Co to jest ogniskowa soczewki i zwierciadła?
1479.Co to znaczy, że obraz jest rzeczywisty?
1480.Co to znaczy, że obraz jest pozorny?
1481.Co to znaczy, że obraz jest powiększony p=y/x >1?
1482.Co to znaczy, że obraz jest pomniejszony p=h’/h<1?
1483.Co to znaczy, że obraz jest tej samej wielkości p=α’/α=1?
1484.Co to znaczy, że obraz jest odwrócony?
1485.Co to znaczy, że obraz jest prosty (nieodwrócony)?
1486.Który z obrazów widać na ekranie: rzeczywisty czy pozorny?
1487.Co to jest promień krzywizny soczewki i zwierciadła?
1488.Co to jest x we wzorze 1/f=(1/x) + (1/y) dla soczewki i zwierciadła?
1489.Co to jest y we wzorze 1/f=(1/x) + (1/y) dla soczewki i zwierciadła?
1490.Omów wzór dla zwierciadła f=R/2.
1491.Ile wynosi promień krzywizny lustra?
1492.Omów równanie zwierciadła i soczewki ±1/f=(1/x) ± (1/y).
1493.Omów równanie zwierciadła i soczewki 1/f=(1/x) + (1/y).
1494.Wyznacz z równania zwierciadła lub soczewki 1/f=(1/x)+(1/y) wielkość x lub y lub f.
1495.Omów równanie soczewki ±1/f=((nsoczewki/nośrodka)– 1)*((±1/r1) ± (1/r2)).
1496.Kiedy soczewka skupiająca staje się rozpraszającą 1/f=((nsoczewki/nośrodka)– 1)*((1/r1) + (1/r2))?
1497.Ile wynosi minimalna wysokość lustra abyśmy widzieli w nim całą naszą sylwetkę?
1498.Wyznacz z równania soczewki 1/f=((nsoczewki/nośrodka)– 1)*((1/r1) + (1/r2)) wielkość f lub r1 lub r2 lub nsoczewki lub nośrodka.
1499.Narysuj konstrukcję obrazu w zwierciadle dla jednego z możliwych przypadków: 02*f i omów cechy otrzymanego obrazu.
1500.Narysuj konstrukcję obrazu w soczewce dla jednego z możliwych przypadków: 02*f i omów cechy otrzymanego obrazu.
1501.Co to jest zdolność zbierająca soczewki ±Z=1/(±f)?
1502.Korzystając ze wzoru na zdolność zbierająca soczewki Z=1/f , f – ogniskowa w metrach oblicz ją dla ogniskowej równej 20 cm.
1503.Korzystając ze wzoru na zdolność zbierająca soczewki Z=1/f , f – ogniskowa w metrach oblicz ogniskową w centymetrach gdy zdolność zbierająca soczewki wynosi Z= – 4 dioptrie.
1504.Wymień wady odwzorowań w soczewkach i omów jedną z nich.
1505.Co to jest aberracja chromatyczna?
1506.Co to jest aberracja sferyczna?
1507.Co to jest koma przy odwzorowaniach w soczewkach?
1508.Co to jest astygmatyzm?
1509.Co to jest daltonizm?
1510.Co to jest krótkowzroczność oka?
1511.Co to jest dalekowzroczność oka?
1512.Jak korygujemy krótkowzroczność i dalekowzroczność oka?
1513.Jak korygujemy astygmatyzm oka?
1514.Jak korygujemy daltonizm?
1515.Jak korygujemy aberrację chromatyczną i sferyczną?
1516.Co to jest lupa?
1517.Co to jest luneta: astronomiczna, ziemska, teatralna?
1518.Co to jest luneta: Keplera, ziemska, Galileusza?
1519.Co to jest lornetka?
1520.Co to jest teleskop?
1521.Co to jest mikroskop optyczny?
1522.Co to jest rzutnik?
1523.Co to jest kamera?
1524.Co to jest camera obscura?
1525.Co to jest refraktor i reflektor?
1526.Co to jest teodolit?
1527.Co to są okulary?
1528.Co to jest okular i obiektyw w przyrządzie optycznym?
1529.Co to jest aparat fotograficzny?
1530.Co to jest peryskop?
1531.Co to jest kalejdoskop?
1532.Co to jest akomodacja oka
1533.Co to jest odległość dobrego widzenia (25 cm)?
1534.Omów wzór na powiększenie dla lupy p=(25cm/f ) + 1.
1535.Omów wzór na powiększenie dla lunety p=fobiektywu/fokularu.
1536.Omów wzór na powiększenie dla mikroskopu optycznego p=d*l/fobiektywu*fokularu.
1537.Co to jest zdolność rozdzielcza przyrządu optycznego (~średnicy obiektywu, ~1/λ światła)?
1538.Co to jest zdolność rozdzielcza oka?
1539.Co to jest zdolność rozdzielcza mikroskopu optycznego?
1540.Oblicz zdolność rozdzielczą przyrządu optycznego ze wzoru sinθ=1,22*λ/D, λ- długość fali padającego światła, D- średnica obiektywu w metrach dla λ=500 nm i D=10cz=0,1 m.
1541.Jak wyznaczyć zdolność zbierającą posiadanej soczewki Z=1/f?
1542.Jak wyznaczyć powiększenie lupy (soczewki) p=(25/f )+1.
1543.Co to jest optyka falowa?
1544.Co to są fale spójne (koherentne m. in. w laserze)?
1545.Doświadczenie Fresnela z 1815 z dwoma zwierciadłami pod kątem bliskim 180˚ udowodnił on falową naturę światła – jakie zjawisko tu występuje?
1546.Zasada Huygensa mówi, że każdy punkt czoła fali staje się źródłem nowej fali i tłumaczy powstawanie prążków interferencyjnych na jednej szczelinie – objaśnij to?
1547.Doświadczenie Younga na dwóch szczelinach powoduje interferencję i udowadnia falową naturę światła – omów zagadnienie?
1548.Co to są prążki interferencyjne?
1549.Co obserwujemy po padaniu światła na plamę oleju rozlanego na drodze?
1550.Jakie zjawiska występują po odbiciu światła od płyt CD?
1551.Co to jest siatka dyfrakcyjna?
1552.Co to jest stała siatki dyfrakcyjnej?
1553.Doświadczenie Lauego z 1912 roku z dyfrakcją promieni Roentgena na kryształach potwierdza ich falową naturę oraz regularną budowę kryształów – skomentuj to.
1554.Omów warunek Bragga n*λ=2*d*cosα dotyczący promieni Roentgena i ich odbicia od kryształów.
1555.Co to jest polaryzacja fal?
1556.Co to jest fala niespolaryzowana?
1557.Co to jest fala spolaryzowana liniowo?
1558.Co to jest fala spolaryzowana kołowo?
1559.Co to jest fala spolaryzowana eliptyczne?
1560.Co to jest polaryzator?
1561.Omów prawo Malusa I=I0*cos2α przy przejściu światła przez polaryzator i analizator.
1562.Jaką skalą człowiek posługuje się przy odbiorze wrażeń akustycznych, świetlnych, smakowych, dotykowych: liniową czy logarytmów naturalnych [e=(1+1/n)n].
1563.Co to jest fotometria?
1564.Ile wynosi kąt bryłowy półkuli Δω=ΔS/r2, powierzchnia kuli wynosi S=4*π*r2 w steradianach?
1565.Co to jest natężenie oświetlenia?
1566.Czego jednostką jest kandela?
1567.Czego jednostką jest lumen?
1568.Czego jednostką jest luks?
1569.Omów wzór Lamberta E=(I*cosα)/r2 związany z natężeniem oświetlenia?
1570.Co to jest fotometr?
1571.Co to jest fizyka kwantowa czyli porcjowana?
1572.Co to jest promieniowanie termiczne?
1573.Co to jest zdolność absorpcyjna ciała?
1574.Co to jest zdolność emisyjna ciała?
1575.Co to jest zdolność przepuszczania ciała promieniowania elektromagnetycznego?
1576.Ciało doskonale czarne co to takiego, podaj przykład?
1577.Co to jest promieniowanie elektromagnetyczne zrównoważone?
1578.Omów prawo Plancka z 1900 roku zapoczątkowujące fizykę kwantową E(f,T)=(8*π*f3)/(c3*e(h*f/kT)-1).
1579.Omów prawo Stefana-Boltzmana Ecałkowite=σ*T4 dotyczące promieniowania ciała doskonale czarnego.
1580.Co to jest foton E=h*f, p=h*f/c, wprowadzony przez Einsteina w 1905 roku?
1581.Omów zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne zaobserwowane w 1887 roku przez Halwachsa (1. Iprądu elektrycznego~Eświatła, 2. h*fgraniczne≥Wwyjścia, 3. Ekinet elektronów=h*f – Wwyjścia elektronu zależy od f a ni zależy od Eświatła ; prawo 2 i 3 nie można wytłumaczyć fizyką klasyczną) a wytłumaczone w 1905 roku przez Einsteina (Ekinet elektronów max=m*v2max/2).
1582.Co to jest fotokomórka?
1583.Co to jest praca wyjścia (wolności) elektronu?
1584.Na czym polega dualizm korpuskularno-falowy światła?
1585.Na czym polega dualizm korpuskularno-falowy promieniowania elektromagnetycznego?
1586.Na czym polega dualizm korpuskularno-falowy materii?
1587.Zjawisko Comptona polega na zderzeniu fotonu z elektronem – co ono potwierdza?
1588.Omów hipotezę de Broglie λ=h/p fal materii.
1589.Co to jest bariera potencjału (grawitacyjnego, elektrycznego)?
1590.Zjawisko tunelowe polega na przejściu cząstki między dwoma obszarami dostępnymi dla cząstki przedzielonymi obszarem niedostępnym, jak możliwe jest to przejście (analogia:”człowiek przechodzi przez ścianę”).
1591.Co to jest studnia potencjału (grawitacyjnego, elektrycznego)?
1592.Co to jest kwantowanie (porcjowanie) energii, pędu, momentu pędu, orbity, szybkości?
1593.Co to jest poziom energii dla ciała makroskopowego i mikroskopowego, podaj różnicę?
1594.Co to są liczby kwantowe: n, l, m, s?
1595.Co to jest widmo (spektrum) energetyczne fal elektromagnetycznych?
1596.Co to jest widmo (spektrum) energetyczne ciągłe?
1597.Co to jest widmo (spektrum) energetyczne liniowe?
1598.Co to jest widmo (spektrum) energetyczne dyskretne (nieciągłe)?
1599.Co to jest stan podstawowy układu fizycznego?
1600.Co to jest stan podstawowy próżni?
1601.Co to jest stan podstawowy cząstki (elektronu, protonu, neutronu)?
1602.Co to jest stan wzbudzony cząstki (elektronu, protonu, neutronu)?
1603.Co to jest stan wzbudzony układu fizycznego?
1604.Co wynika z zasady nieoznaczoności Heisenberga Δp*Δx≥h/2*π?
1605.Co wynika z zasady nieoznaczoności Heisenberga ΔE*Δt≥h/2*π?
1606.Na jakiej zasadzie może działać mikroskop elektronowy i jakie uzyskujemy w nim powiększenie?
1607.Co to są promienie katodowe, które wykryto w 1897 roku przez Thomson J. a z nimi elektron?
1608.W 1911 Rutherford bombardował folie złota cząstkami α, co udowodnił tym doświadczeniem?
1609.Jakie były modele budowy atomu?
1610.Podaj postulaty Bohra atomu wodoru (1913 rok)?
1611.Doświadczenie Francka-Hertza wykazało, że prąd płynący przez rozrzedzony gaz w lampie miał szereg maksimów i minimów, czego to jest dowodem dla atomu i jego energii?
1612.Co to jest przejście wzbronione (bezpromieniste) podczas zderzenia atomu z elektronem?
1613.Co to jest promieniowanie rezonansowe w atomie?
1614.Co to jest energia jonizacji atomu?
1615.Co to jest wzbudzenie termiczne atomu?
1616.Co to jest emisja spontaniczna N=N0*e-A*t ?
1617.Co to jest analiza widmowa?
1618.Serie widmowe ze wzoru Balmera 1/λ=R*(1/n2 – 1/k2) są dowodem ciągłego widma atomu wodoru czy kwantowego (dyskretnego, porcjowanego)?
1619.Granica serii dla wzoru Balmera 1/λ=R*(1/n2 – 1/k2) gdy k=∞ wynosi ile?
1620.Naturalna szerokość linii widmowej wynika ze wzoru τ*ΔE≥h/2*π, oblicz ΔE.
1621.Co to jest emisja wymuszona i gdzie występuje?
1622.Co to jest poziom metatrwały w atomie?
1623.Co to jest pompowanie optyczne (Eelektryczna→ Eświetlną→ Emetatrwaly)?
1624.Co to jest inwersja poziomów energetycznych (Natomów wzbudzonych/Natomów w podstawowym>1)?
1625.Laser co to takiego, podaj rodzaje?
1626.Co to jest poziom zdegenerowany 2*n2 – krotnie?
1627.Co to jest powłoka elektronowa K, L, M, N, O, P, Q, R?
1628.Omów wzór L=(h/2*π)*√(l*(l+1)) na moment pędu elektronu na orbicie.
1629.Omów wzór Lz=ml* h/2*π na rzut momentu pędu elektronu na orbicie.
1630.Omów wzór μl= (- e/m)*L na moment magnetyczny elektronu na orbicie.
1631.Omów wzór na magneton Bohra μB=(e*h/2*π)/2*m dla elektronu.
1632.Co to jest spin elektronu L=(h/2*π)*√(s*(s+1)), s=1/2?
1633.Co to jest spinowy moment magnetyczny μs= (- e/m)*Ls elektronu?
1634.Omów wzór Lsz=ms*h/2*π, ms=±1/2 na spinowy moment magnetyczny elektronu.
1635.W zjawisku Zeemana następuje rozdzielenie poziomów energii zdegenerowanych w polu magnetycznym, o czym to świadczy?
1636.W doświadczeniu Goudsmita i Uhlenbecka następuje rozdzielenie poziomów energii,związane jest to z odzialywaniem spin-orbita, czego to dowodzi?
1637.Na czym polega zasada nierozróżnialności cząstek identycznych?
1638.Zasada Pauliego stwierdza, że elektrony nie mogą mieć takich samych czterech liczb kwantowych, dlaczego?
1639.Czym się zajmuje spektrometria masowa?
1640.Co to jest jednostka masy atomowej u=1,66*10-27kg?
1641.Co to jest liczba atomowa?
1642.Co to jest liczba masowa?
1643.Co to są izotopy Z1=Z2?
1644.Co to są izotony N1=N2?
1645.Co to są izobary Z1+ N1= Z2+ N2?
1646.Co to jest spin jądra atomowego?
1647.Co to jest magneton jądrowy μj=(e*h/2*π)/(2*mp)?
1648.Na czym polega nadsubtelna struktura widma atomowego będąca efektem oddziaływania jądra i powłok?
1649.Co to są siły jądrowe i jaki jest ich zasięg?
1650.Co to jest energia wiązania układu fizycznego (grawitacyjna, elektryczna, magnetyczna, jądrowa) EW=G*M*m/2*(R+h), EW=k*Q*q/2*r ?
1651.Co to jest energia wiązania jądra atomowego ΔE= ΔM*c2 ?
1652.Co to jest niedobór masy (deficyt) układu fizycznego ΔM= m1+m2-MU?
1653.Co to jest niedobór masy (deficyt) jądra atomowego ΔM=(Z*mp+N*mn) – Mj ?
1654.Co to jest energia wiązania na jeden nukleon?
1655.Co to jest synteza termojądrowa i gdzie się odbywa?
1656.Co to jest energia termojądrowa i tokamak?
1657.Co to jest plazma?
1658.Co to jest nuklid?
1659.Co to jest neutrino?
1660.Co to jest materia i antymateria?
1661.Ile jest znanych cząstek w fizyce współczesnej?
1662.Jakie znasz przemiany jądrowe?
1663.Na czym polega przemiana α ?
1664.Na czym polega przemiana β- ?
1665.Na czym polega przemiana β+ ?
1666.Na czym polega przemiana γ ?
1667.Na czym polega wychwyt elektronu przez jądro z powłoki?
1668.Na czym polega α promieniowanie?
1669.Na czym polega β- promieniowanie?
1670.Na czym polega β+ promieniowanie?
1671.Na czym polega γ promieniowanie?
1672.Co to jest trwałe jądro atomowe?
1673.Co to jest promieniotwórczość naturalna?
1674.Co to jest promieniotwórczość sztuczna?
1675.Kto wykrył promieniotwórczość naturalną?
1676.Co odkryła Skłodowska-Curie?
1677.Do czego jest licznik Geigera-Mullera?
1678.Do czego jest komora dyfuzyjna w fizyce jądrowej?
1679.Co to jest aktywność źródła promieniotwórczego A=ΔN/Δt?
1680.Czego jednostką jest bekerel?
1681.Omów prawo rozpadu promieniotwórczego N=N0*e-λ*t ?
1682.Co to jest stała rozpadu?
1683.Co to jest czas połowicznego rozpadu?
1684.Na czym polega rekcja rozszczepienia jądra atomowego, podaj przykład?
1685.Na czym polega rekcja rozszczepienia jądra atomowego łańcuchowa?
1686.Co to jest reaktor atomowy (jądrowy)?
1687.Co to jest dawka pochłonięta D=E/m?
1688.Czego jednostką jest grej 1Gy=1J/1kg?
1689.Czego jednostką jest rad 1 rad=0,01 Gy?
1690.Co to jest równoważnik dawki pochłoniętej H=Q*D, D=E/m?
1691.Czego jednostką jest siwert 1Sv=1Gy?
1692.Czego jednostką jest rem:1rem = Q*1rad?
1693.Wymień 4 oddziaływania i omów.
1694.Co to są leptony oddziaływujące słabo?
1695.Co to są bariony o spinie ułamkowym?
1696.Co to są hadrony oddziaływujące silnie?
1697.Co to są mezony o spinie całkowitym?
1698.Co to są nośniki oddziaływań: fotony, W+, W-, Z0,gluony, grawitony?
1699.Co to jest antycząstka, podaj przykład?
1700.Co to są kwarki wprowadzone w 1964 roku przez Gell-Manna i Zweiga?
1701.Co to są oddziaływania elektrosłabe powyżej temperatury 1014 K?
1702.Co to jest wielka unifikacja EM+słabe+silne w temperaturze powyżej 1027 K (rozpad protonu)?
1703.Co to jest jednolita teoria pola na którą Einstein przeznaczył pół życia czyli unifikacja EM+słabe+silne+grawitacyjne w temperaturze Plancka i powyżej?
1704.Co to jest pole Higgsa?
1705.O czym jest termodynamika statystyczna?
1706.Wymień wielkości termodynamiczne.
1707.Co to jest energia wewnętrzna układu i w jakich jest jednostkach?
1708.Wymień funkcję stanu w termodynamice.
1709.Podaj przykład procesu termodynamicznego.
1710.Termodynamiczna strzałka czasu jest związana z kierunkiem przebiegu procesów w układach izolowanych od stanu mniej prawdopodobnego do bardziej prawdopodobnego – z jaką wielkością termodynamiki jest to związane i z którą zasadą termodynamiki?
1711.Stan mikroskopowy układu jest związany z podaniem położeń i pędów cząsteczek – czy jest możliwe rozróżnianie cząsteczek?
1712.Stan makroskopowy układu jest związany z podaniem rozkładu cząsteczek – czy jest możliwe rozróżnianie cząsteczek?
1713.Równowaga termodynamiczna co to takiego?
1714.Co to są fluktuacje od stanu równowagi termodynamicznej?
1715.Co to znaczy, że entropia jest miarą nieuporządkowania układu S=ΔQ/T=k*lnΩ, Ω – liczba mikrostanów wchodzących w skład danego mikrostanu, k – stała Boltzmana, ΔQ – cieplny przepływ energii, T – temperatura.
1716.Czym się różnią procesy odwracalne od nieodwracalnych?
1717.Omów wzór Maxwella z 1859 roku (potwierdzenie 1920 Stern pary rtęci) związany z rozkładem prędkości cząsteczek gazu doskonałego ΔN=N*(m/2*π*k*T)3/2 * e(-m*v*v/2*k*T) * 4*π*v2.
1718.Omów wzory związane z rozkładem prędkości cząsteczek gazu doskonałego vnajb prawdopodobna=√(2*k*T/m)=√(2*R*T/μ), vśred kwadrat=√(3*k*T/m)=√(3*R*T/μ), vśred arytmetyczna=√(8*k*T/π*m)=√(8*R*T/μ*μ).
1719.Wymień rodzaje ciał stałych.
1720.Wymień własności mechaniczne ciał stałych.
1721.Co to jest ciało stale krystaliczne (kryształ)?
1722.Co to jest sieć krystaliczna (4 podstawowe rodzaje)?
1723.Podaj przykład ciała z chaotycznym układem atomów (bezpostaciowe, amorficzne).
1724.Podaj przykład ciała monokrystalicznego.
1725.Podaj przykład ciała polikrystalicznego.
1726.Co to jest anizotropia?
1727.Czy cząsteczki w kryształach drgają?
1728.Omów fale stojące w kryształach λ=2*L/(N-1) i fonony jako kwanty fali akustycznej w sieci krystalicznej.
1729.Omów siły (jonowe- NaCl; atomowe- C, Si; cząsteczkowe- Br2, J2; metaliczne- Au, metale alkaliczne) wiązania w sieciach krystalicznych.
1730.Co to jest piezoelektryczność (kwarc, turmalin, ultradźwięki)?
1731.Co to jest w ciele stałym pasmo energetyczne (oddziaływanie elektronów z atomami wielu sieci)?
1732.Co to jest w ciele stałym pasmo: zapełnione, walencyjne, przewodnictwa, wzbronione?
1733.Czym się różni przewodnik od izolatora?
1734.Czym się różni półprzewodnik samoistny (Ge,Se) od domieszkowego?
1735.Czym się różni półprzewodnik typu n od półprzewodnika typu p?
1736.Czym się różni donor (n) od akceptora (p) w półprzewodnikach?
1737.Na czym polega zjawisko fotoelektryczne wewnętrzne?
1738.Co to jest złącze p-n (dioda)?
1739.Co to jest złącze p-np., n-p-n (tranzystor)?
1740.Co to jest układ scalony?
1741.Co to jest fotoogniwo?
1742.Co to jest nadciekłość i nadprzewodnictwo (T<125 K i ~O K).
1743.Czym się różni skalar od wektora np. energia od siły?
1744.Wymień możliwe działania na skalarach.
1745.Wymień możliwe działania na wektorach (metoda: trójkąta, równoległoboku, wieloboku).
1746.Czym się różni iloczyn skalarny od iloczynu wektorowego wektorów?
1747.Czym się różni pole fizyczne skalarne od pola wektorowego?
1748.Co to jest reguła śruby prawoskrętnej, reguła korkociągu lub reguła trzech palców Fleminga?
1749.Co to jest reguła prawej i lewej dłoni?
1750.Czym się różni prawdopodobieństwo od pewności, podaj przykład?
1751.Omów ruch, jego powszechność i względność.
1752.Co to znaczy, że fizyka jest nauką przy¬rodniczą?
1753.Omów pomiary wielkości fi¬zycznych i niepewność pomiaru.
1754.Omów zakres i zasięg zjawisk, jakimi zajmuje się fizy¬ka.
1755.Omów podstawowe metody badawcze fizyki.
1756.Omów rolę ekspery¬mentu i matematyki w poznawaniu i opisy¬waniu przyrody.
1757.Co to jest wartość średnia pomia¬ru, jakie są przyczyny i ograni¬czenia dokładności po¬miaru?
1758.Zaprezentuj graficzną pre¬zentację wyników pomiaru w postaci histogramu?
1759.Omów niepewność pomiaru wielkości fizycznych prostych i złożonych.
1760.Omów metodologię na¬uki fizyki (ustalanie praw, zasad, teorii fizycznych0).
1761.Omów miejsce i rolę fizyki wśród nauk przyrodni¬czych.
1762.Omów zasady stosowane w czasie wykony¬wania pomiarów fizycznych.
1763.Omów rodzaje niepewności pomiarowych i sposób ich obliczania.
1764.Wykonaj pomiar długości i pola powierzchni biurka przy którym siedzisz, oraz omów rodzaje niepewności pomiarowych.
1765.Zaprezentuj przedstawienie wyników po¬miarów w postaci histogramu.
1766.Oblicz niepew¬ności pomiaru masy i wzrostu swojego ciała.
1767.Omów wpływ oszacowań niepewności pomiaru na precyzję wy¬konania przedmiotów stosowanych w życiu co¬dziennym i technice.
1768.Co sądzisz o rzetelności wyników ba¬dań naukowych?
1769.Omów pojęcie ruchu w historii fi¬lozofii i na¬ukach przy¬rodniczych.
1770.Co to jest układ odnie¬sienia?
1771.Podaj przykładowe współrzędne przestrzenne twojego położenia.
1772.Kiedy stosuje się pojęcie punktu mate¬rialnego?
1773.Omów ruch i spoczynek w wy¬branym układzie odnie¬sienia.
1774.Omów na przykładzie względność ruchu.
1775.Omów poglądy na czas, przestrzeń i ruch oraz zmiany w rozumieniu tych po¬jęć w filozofii i naukach przyrodniczych (Arystote¬les, Newton, Leibniz i Einstein).
1776.Objaśnij pojęcia: względność położenia, względność ruchu i uzasadnij konieczność wy¬boru układu odniesienia.
1777.Uzasadnij na przykładach, dlaczego nie istnieje absolutny ruch i absolutny spoczynek.
1778.Zaprezentuj składanie wektorów i ich rozkła¬danie na skła¬dowe.
1779.Czym się różni wektor poło¬żenia od wektora prze¬mieszczenia?
1780.Co to jest wektor i podaj jego cechy na przykładzie wektora przyspieszenia hamującego samochodu.
1781.Czym się różni wektor swobodny od wektora związanego?
1782.Omów podstawowe dzia¬łania na wektorach.
1783.Określ położenie wybranego punktu w sali za pomocą wektora położenia dobierając układ współrzędnych.
1784.Co to znaczy, że określamy wektor przemieszczenia jako zmianę wektora położenia?
1785.Jakie są składowe wektora siły grawitacji w układzie współrzędnych x, y, z?
1786.Omów ruch jedno¬stajny prosto¬liniowy.
1787.Co to jest tor ruchu?
1788.Co to jest przemiesz¬czenie?
1789.Co to jest droga?
1790.Co to jest prędkość średnia i chwilowa?
1791.Jaka jest różnica między szybkością a prędkością?
1792.Na czym polegałby opis ruchu samolotu w układach odniesienia: (x, y, z) oraz (h, szerokość i długość geograficzna)?
1793.Jaka jest prędkość w ruchu jed¬nostajnym po linii pro¬stej?
1794.Narysuj wy¬kresy s(t) i v(t) w ruchu jed¬nostajnym.
1795.Podaj klasyfika¬cję ruchów ze względu na tor i prędkość.
1796.Podaj przykład opisu ruchu w różnych układach odniesienia (np. laser podczas odczytu CD względem płyty i względem podłogi), określa¬jąc tor ruchu i prędkość ciała.
1797.Omów ruch pęche¬rzyka powietrza zamkniętego w rurce wypełnionej cieczą.
1798.Omów ruch jedno¬stajnie zmien¬ny prostoli¬niowy.
1799.Podaj określenia związane z opi¬sem ruchu: tor, droga, prędkość, przyspieszenie i ich jednostki.
1800.Narysuj wykresy s(t), v(t), a(t) w ruchu jednostajnie przyspieszonym prostoliniowym.
1801.Narysuj wykresy s(t), v(t), a(t) w ruchu jednostajnie opóźnionym prostoliniowym.
1802.Narysuj przykładowe wykresy s(t), v(t), a(t) w ruchu niejednostajnie zmiennym prostoliniowym.
1803.Co to znaczy, że obliczamy drogę w ruchu jednostajnym prostoli¬niowym z wykorzystaniem wykresu v(t) jako pole prostokąta pod tym wykresem?
1804.Co oznacza 15 m/s oraz 4 m/s2 ?
1805.Jak obliczamy drogę w ruchu jednostajnie zmiennym prostoliniowym, wykorzystując geome¬tryczną interpretację drogi i wykres funkcji v(t)?
1806.Zaprojektuj doświadcze¬nie mające na celu pomiar szybkości w ru¬chu jednostajnie zmiennym.
1807.Zaprojektuj doświadcze¬nie mające na celu pomiar przyspieszenia w ru¬chu jednostajnie zmiennym.
1808.Jakim ruchem porusza się spadająca dachówka z dachu?
1809.Jakim ruchem porusza się spadający spadochroniarz bez rozwiniętego spadochronu?
1810.Jakim ruchem porusza się spadający spadochroniarz z rozwiniętym spadochronem?
1811.Jakim ruchem porusza się wystrzelona strzała z łuku do góry?
1812.Jakim ruchem porusza się wystrzelony pocisk z armaty?
1813.Podaj treść trzech zasad dyna¬miki.
1814.Co to jest bezwładność ciał i która zasada dynamiki jest z nią związana?
1815.Która zasada dynamiki związana jest ze wzajemnością oddziaływań?
1816.Jak brzmi zasada akcji i reakcji?
1817.Czym się różnią układy iner¬cjalne i nieinercjalne?
1818.Co jest źródłem siły i przedmiotem jej działania, jakie są jednostki siły?
1819.Uzasadnij, że zmiana prędkości związana jest z oddziaływaniami (siłami działającymi na ciało).
1820.Uzasadnij, że zdanie: Aby był ruch koniecznie musi działać siła – jest fałszywe.
1821.Co to znaczy, że o rodzaju ruchu ciała decydują oddzia¬ływania (siły) i warunki początkowe (położenie i prędkość)?
1822.Czy wpływ oddziaływań można niwe¬lować (siły równoważące się)?
1823.Opowiedz o doświadczeniu mającym na celu badanie zależności przyspieszenia od działającej siły i masy ciała.
1824.Co to jest bezwładność i masa bezwładna?
1825.Czy jest różnica między masą bezwładną i masa grawitacyjną?
1826.Podaj doświadczenie sprawdzające słuszność trze¬ciej zasady dynamiki czyli F12 =-F21 i omów przykłady jej wykorzystywania.
1827.Omów zasadę zachowania pędu i przykłady jej stosowania.
1828.Podaj określenie siły, pędu i treść zasady zachowania pę¬du oraz przykłady zjawisk ilustrujących zasadę za¬chowania pędu.
1829.Omów pojęcia: układ odosobniony, si¬ły wewnętrzne i ze¬wnętrzne.
1830.Na czym polega zjawisko odrzutu, podaj przykłady występowa¬nia i wykorzystywania zjawiska odrzutu.
1831.Czy można obliczyć wartość siły na podstawie wykresu pędu p(t), uzasadnij odpowiedź?
1832.Omów wzór F=Δp/Δt i Π=F*Δt.
1833.Uzasadnij, że dynamiczną miarą od¬działywania siły jest: F=m*a=m*Δv/Δt.
1834.Uzasadnij, że statyczną miarą od¬działywania siły jest wskazanie na siłomierzu wartości siły sprężystości.
1835.Omów siły zewnętrzne i siły wewnętrzne; uza¬sadnij, dlaczego wypadkowa sił wewnętrznych: Fw = 0 dla każdego układu ciał.
1836.Wykorzystując zasadę zachowania pędu wy¬jaśnij zjawisko odrzutu i zasadę działania silni¬ka odrzutowego.
1837.Podaj interdyscyplinarne zastosowanie za¬sad zachowania: zastosowania techniczne – silniki odrzutowe, fizyka sportu itp.
1838.Omów zastosowania różnego typu silników i ich wpływu na naturalne środowisko człowieka.
1839.Omów ruch jednostajny po okręgu.
1840.Omów ruch obroto¬wy i zasadę zachowania momentu pę¬du.
1841.Omów wielkości w ruchu obroto¬wym: czas ruchu, okres ru¬chu, częstotliwość, dro¬ga, prędkość liniowa i kątowa, przyspiesze¬nie dośrodkowe, przy¬spieszenie kątowe oraz związki między tymi wielkościami.
1842.Co to znaczy, że wykorzystujemy dodawanie wektorów w celu określenia przyrostu wektora prędkości w ruchu krzywoliniowym i wyznaczenia przyspieszenia do¬środkowego?
1843.Uzasadnij, że przyspieszenie do¬środkowe ma kierunek radialny i jest wynikiem działania siły dośrodkowej.
1844.Jakie doświadczenie wyka¬zuje, że przyspieszenie dośrodkowe jest wyni¬kiem działania siły dośrodkowej (np. ciężarek, siłomierz, sznurek)?
1845.Narysuj wykresy s(t), v(t), a(t) w ruchu jednostaj¬nym i jednostajnie zmiennym po okręgu.
1846.Co to jest moment pędu i moment siły?
1847.Omów wzór na moment siły M=ΔL/Δt.
1848.Podaj związek między mo¬mentem siły i momen¬tem pędu.
1849.Omów zasadę zachowania mo¬mentu pędu i jej zastosowanie.
1850. W ruchu jednostajnie zmiennym po okręgu są składowe wektora przyspieszenia: styczna i normalna; ile wynosi przyspieszenie wypadkowe?
1851.Podaj opis ruchu ciała po okręgu w układzie inercjalnym i nieinercjalnym, określ i porównaj działające siły.
1852.Co to znaczy, że wykorzystujemy zasadę zachowania momentu pędu do opisu ruchu w polu sił centralnych (ruchu planet w Układzie Słonecz¬nym).
1853.Co to znaczy, że zasady zachowania obowią¬zują w układach odosobnionych.
1854.Porównaj ruch jednostajny prostoli¬niowy i ruch jednostajny po okręgu.
1855.Omów: energia kine¬tyczna, mo¬ment bez¬władności i moment pę¬du bryły sztywnej.
1856.Omów pojęcie bryła sztywna i granice stosowalności tego modelu.
1857.Gdzie znajduje się środek masy brył (sześcian, stożek, piramida) i ciała człowieka?
1858.Podaj związki między pracą i zmianą energii bryły sztywnej.
1859.Omów ruch postępowy bryły sztywnej jako ruch środka masy.
1860.Co to znaczy, że energia kinetyczna i energia potencjalna charaktery¬zują stan poruszającego się ciała i są określone z do¬kładnością do stałej zależnej od układu odniesienia?
1861.Wyjaśnij, że zmiana energii potencjalnej bryły sztywnej jest równa zmianie energii potencjalnej jej środka masy.
1862.Co to znaczy, że energia kinetyczna bryły jest sumą energii kinetycznej ruchu obrotowego i energii kinetycznej ruchu postępowego?
1863.Porównaj opis ruchu bryły i ruch punktu materialnego.
1864.Podaj zasady dyna¬miki w odniesieniu do ruchu ob¬rotowego bryły sztywnej.
1865.Porównaj zasady dynamiki w od¬niesieniu do ruchu obro¬towego bryły sztywnej i w ruchu postępowym.
1866.Jak obliczamy wypadkowy moment siły i wypadkowy moment pędu bryły wirującej wokół nieruchomej osi obrotu?
1867.Uzasadnij, że skutek działania siły na bryłę zależy nie tylko od siły, ale także od mo¬mentu siły.
1868.Wymień i omów znaczenie oraz ro¬lę zasad zachowania w fizyce.
1869.Omów transforma¬cje i zasadę względności Galileusza.
1870.Omów zasadę d’Alemberta i układy:inercjalny oraz nieinercjalny.
1871.Na przykładach podaj opis ruchu w układach inercjalnych i nieinercjalnych.
1872.Uzasadnij klasyczne prawo dodawania prędkości, posługując się transformacją Galileusza.
1873.Porównaj opis ruchu w układach inercjalnych i nieinercjalnych oraz objaśnij zasadę d’Alemberta: Fw=F + ma.
1874.Ile wynosi maksymalna prędkość przekazu in¬formacji i kiedy ujawniają się efekty relaty¬wistyczne.
1875.Podaj nazwę urządzenia do doświadczeń z przy¬spieszaniem do dużych prędkości naładowa¬nych cząstek.
1876.Omów prędkość w różnych układach odniesienia i prędkość światła w próżni.
1877.Na czym polega dylatacja czasu, wzglę¬dność długości?
1878.Co się dzieje z masą, pędem i energią dla bardzo dużych szybkości?
1879.Na czym polega względność jednoczesności zdarzeń?
1880.Wymień dowody doświadczalne potwierdzające słusz¬ność teoretycznych za¬łożeń mechaniki relaty¬wistycznej.
1881.Co to znaczy, że przeprowadzając analizę wyników doświadczalnych są odstępstwa wyników od przewidywań mechani¬ki klasycznej w odniesieniu do wysokoenergetycz¬nych cząstek?
1882.Jaki jest obszar prędkości, w którym pojęcia mechaniki klasycznej wymagają ponownej analizy?
1883.Co to jest prędkość graniczna i jaka jest jej wartość?
1884.Co to znaczy, że prędkość światła w próżni jest uniwersalną stałą przyrody i nie zależy od ruchu względnego obser¬watora i źródła?
1885.Co to jest transformacja Lo¬rentza?
1886.Zapisz relatywi¬styczne prawo dodawania prędkości.
1887.Porównaj relatywistyczne prawo dodawania prędkości z pra¬wem dodawania prędkości w mechanice klasycz¬nej.
1888.Co to znaczy, że w wypadku małych prędkości wszystkie wielkości relatywistyczne przyjmują postać z fizyki klasycznej?
1889.Omów pojęcia: zdarzenie, czasoprzestrzeń, jednoczesność zdarzeń.
1890.Jakie oddziaływania występują w przyrodzie?
1891.Omów oddziaływanie ciał po¬przez bezpośrednie ze¬tknięcie i na odległość.
1892.Jakie są rodzaje oddziaływań, wartości sił i ich zasięg.
1893.Jakie obiekty fizyczne ucze¬stniczą w oddziały¬waniach?
1894.Omów statyczne i dynamiczne skutki oddziaływań.
1895.Na czym ma polegać unifikacja oddziały¬wań?
1896.Przedstaw, jak zmieniały się poglądy na budo¬wę i strukturę materii oraz poglądy dotyczące poję¬cia obiekt elementarny.
1897.Podaj przykłady oddziaływania ciał przez bez¬pośrednie zetknięcie i „na odległość”.
1898.Wyjaśnij, że oddziaływania są wzajemne, a ich miarą są siły.
1899.Omów cztery typy oddziaływań występują¬cych w przyrodzie i objaśnij pojęcie obiektów elementarnych (kwarki i leptony).
1900.Jakie są przyczyny skłaniające fizyków do po¬szukiwania jednolitej teorii wszystkich oddziały¬wań, unifikacji oddziaływań?
1901. Omów pola: grawitacyjne, elektrostatyczne i magnetyczne.
1902.Jakie są pola sił i ich wpływ na ruch?
1903.Opisz ruch pod działa¬niem siły centralnej.
1904.Omów pojęcia: pole sił, linie pola, wek¬tor natężenia pola i po¬tencjał.
1905.Omów pojęcia: pole centralne, pole jed¬norodne.
1906.Co to znaczy, że energia potencjalna jest wielkością charaktery¬zującą stan układu od¬działujących wzajemnie ciał?
1907.Podaj przykłady pól źródłowych i bezźródłowych.
1908.Porównaj oddziaływania grawitacyjne i elek¬trostatyczne, wskaż analogie i różnice.
1909.Wy¬korzystując zasadę superpozycji, omów wła¬sności pola wytworzonego przez układ mas, ładun¬ków.
1910.Wyjaśnij, że energia kinetyczna naładowa¬nej cząstki ulega zmianie o wartość – qU tylko w polu elektrycznym.
1911.Dlaczego w jednorodnym polu magnetycz¬nym nie zmienia się energia kinetyczna naładowa¬nej cząstki, może się zmienić tylko tor jej ruchu?
1912.Omów (na przykładach) wpływ sił na ruch ciał w polach: jednorodnym (akceleratory liniowe i ich zastosowania) i centralnym (ruch planet i satelitów, ruch elektronów w atomie).
1913.Co to znaczy, że ruch w polu jednorodnym i centralnym i jego opis nie zale¬ży od rodzaju działających sił?
1914.Omów energię i jej przemiany.
1915.Wymień formy energii.
1916.Wymień układy roz¬praszające energię.
1917.Omów pojęcia: energia wewnętrzna, energia mechaniczna kinetyczna i potencjal¬na.
1918.Co to jest układ izolowany (za¬mknięty) i otwarty?
1919.Podaj treść zasady zacho¬wania energii.
1920.Podaj przykłady procesów prowadzących do zmiany energii układu.
1921.Wyjaśnij, że energia określa stan układu, a praca jest mia¬rą zmiany energii układu i związana jest z proce¬sem zmiany jego energii.
1922.Określ związek mię¬dzy pracą i zmianą energii mechanicznej układu.
1923.Co to znaczy, że energię potencjalną definiujemy jako wielkość charakteryzującą stan układu oddziałujących wza¬jemnie ciał, energia potencjalna układu ciał od¬działujących siłami odpychającymi jest dodatnia,
1924.Omów: energia potencjalna układu ciał oddziałujących si¬łami przyciągającymi jest ujemna, należy więc w celu ich rozdzielenia dostarczyć energii z ze¬wnątrz lub wykonać pracę równą co do wartości bezwzględnej, ujemnej energii potencjalnej.
1925.Sformułuj zasadę zachowania energii mecha¬nicznej i określ ograniczenia w jej stosowaniu.
1926.Jak obliczamy drugą prędkość kosmiczną?
1927.Omów znaczenie ekono¬miczne, społeczne i środowiskowe wyko¬rzystywania różnych form energii.
1928.Omów sposoby zapo¬biegania utratom energii podczas jej przepływu,wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii.
1929.Omów korzyści i zagrożenia wynikające z wyko¬rzystywania różnych źródeł energii oraz przemian energii w organizmach żywych.
1930.Omów energię pola elektrosta¬tycznego, magnetyczne¬go i elektro¬magnetyczne¬go.
1931.Omów jednorodne pole elek¬tryczne wewnątrz kon¬densatora i jednorodne pole magnetyczne we¬wnątrz zwojnicy.
1932.Omów związek między ener¬gią,gęstością energii i natężeniem pola.
1933. Co to znaczy, że możli¬wość określenia energii potencjalnej ładunku (ma¬sy) w polu oraz potencjału pola wynika z faktu, że pole jest zachowawcze?
1934.Jaki jest związek znaku energii układu z rodzajem oddziaływań?
1935.Co to znaczy, że opis energetyczny to opis skalarny.
1936.Zaprezentuj obliczanie energii pola elektrycznego jako pole figury pod wykresem U(Q).
1937.Omów przemiany energii podczas ruchu ładunku w polu elektrycznym.
1938.Co to jest strumień magnetyczny i siła elektromotoryczna indukcji?
1939.Zaprezentuj obliczenie wartości energii pola magne¬tycznego, wykorzystując pole figury pod wykre¬sem Φ(I).
1940.Jak obliczamy wartość energii pola elektromagnetycz¬nego oraz gęstość energii tego pola?
1941.Od czego zależy energia po¬tencjalna sprężystości?
1942.Co to są odkształcenia sprężyste, plastyczne, kruche?
1943.Podaj od czego zależy siła sprężystości i ener¬gia potencjalna spręży¬stości?
1944.Omów prawo Hooke’a i ograni¬czenia jego stosowalno¬ści.
1945.Co to jest moduł sprężystości Younga i wytrzymałość materia¬łów?
1946.Jak doświadczalnie wyznaczyć wartość współczynnika sprężystości (F=-k*x)?
1947.Doświad¬czalnie wyznaczamy zależność zmiany długości sprężyny od działającej siły F(x) poprzez jej rozciąganie i formułujemy prawo Hooke’a: F= – k*x jaki jest ograniczony zakres jego stosowalności?
1948.Zaprezentuj obliczanie wartości energii potencjalnej sprężysto¬ści jako pole pod wykresem F(x).
1949.Omów własności sprężyste, plastyczne, kruche mate¬riałów i ich praktyczne zastosowanie.
1950.Co to jest ruch drgają¬cy prosty?
1951.Podaj rodzaje i przykłady ruchów drga¬jących.
1952.Omów pojęcia ruchu drgającego: położenie rów¬nowagi, wychylenie, amplituda, okres, czę¬stotliwość, częstość ko¬łowa, pręd¬kość, przyspieszenie, siła, energia: kinetyczna, potencjalna, mechaniczna.
1953.Omów przykłady ruchów drgających, określ zwrot wektorów: prędkości, przyspieszenia i si¬ły w ruchu drgającym.
1954. Jak obliczamy wartość: wychy¬lenia, prędkości, przyspieszenia, siły i energii w ru¬chu drgającym?
1955.Omów równanie oscylatora harmonicznego m*a + k*x = 0.
1956.Podaj dynamiczny i energe¬tyczny opis ruchu drgającego.
1957.Omów wpływ wibracji na organizm człowie¬ka i sposoby eliminowania skutków tego oddzia¬ływania.
1958.Omów przemiany energii w ru¬chu drgają¬cym.
1959.Omów energię kinetyczną i po¬tencjalną w ruchu ciꬿarka zawieszonego na sprężynie i w ruchu wa¬hadła, podaj przyczyny tłu¬mienia drgań.
1960.Zaprezentuj graficzny opis składa¬nia ruchów drgających prostych (w jednym kierunku oraz w kierunkach prostopadłych) i drgania złożo¬ne.
1961.Omów przemiany energii w wybranych ru¬chach drgających.
1962.Sporządź i zinterpretuj wykresy energii kinetycznej, potencjalnej i całko¬witej oscylatora harmonicznego.
1963.Określ warunek występowania zjawi¬ska rezonansu i podaj przykłady.
1964.Co to jest fala i jakie są jej rodzaje?
1965.Omów fale mechaniczne i elektromagnetyczne.
1966.Czym się różnią drgania i fale mecha¬niczne?
1967.Omów pojęcia dotyczące fal: fala, faza, powierzch¬nia falowa, amplituda, okres, częstotliwość, długość fali, prędkość i na¬tężenie fali.
1968.Co to są fale poprzeczne i po¬dłużne?
1969.Omów na prostym przykładzie zderzających się wahadeł zjawisko transportu energii i pędu, a następnie wykorzystaj to do wyjaśnienia zja¬wisk towarzyszących rozchodzeniu się fal w ośrod¬kach sprężystych.
1970.Wyjaśnij, na czym polega zjawisko rozchodzenia się fal w ośrodku spręży¬stym?
1971.Co to znaczy, że rozchodzeniu się fal towarzyszy zjawisko transportu energii w ośrodku.
1972.Wyjaśnij, w jaki sposób odbywa się transport energii przez falę?
1973.Uzasadnij, że energia fali me¬chanicznej zależy od kwadratu jej amplitudy.
1974.Okre¬śl zależność natężenia fali od odległości źródła fali.
1975.Co to są fale głosowe?
1976.Podaj cechy dźwięku.
1977.Omów wpływ ruchu źródła i obserwa¬tora na częstotliwość fal (zjawisko Dopplera).
1978.Jak zależy natężenie fali głosowej od odległości?
1979.Na czym polega interferencja fal głoso¬wych?
1980.Jak dokonać pomiaru prędkości fal głosowych?
1981.Co to jest rezonans akustyczny i podaj jego zastosowanie.
1982.Wyjaśnij, od czego zależą cechy dźwięku?
1983.Omów zależności energetyczne i związane z tym skutki fizjologiczne (zmianę natꬿenia fali wraz z odległością i zmianę słyszalności dźwięku wraz ze zmianą natężenia fali).
1984.Co to jest krzywą czułości dla ucha ludzkiego, czy jest taka sama dla każdego ucha i każdego człowieka?
1985.Omów wpływ hałasu na orga¬nizmy żywe, w tym organizm człowieka i sposo¬by zabezpieczania się przed tymi skutkami.
1986.Co to są drgania elek¬tromagne¬tyczne?
1987.Omów przemiany energii me¬chanicznej w ruchu wa¬hadła.
1988.Omów przemiany energii w ob¬wodzie drgającym LC.
1989.Co to jest rezonans elektroma¬gnetyczny?
1990.Podaj analogie między przemianami energii w ruchu drgającym wahadła i przemianami energii w obwodzie LC.
1991.Wyjaśnij przyczyny tłumienia drgań elektromagnetycznych?
1992.Podaj metody wy¬twarzania fal elektroma¬gnetycznych.
1993.Od czego zależy energia pola elektrycz¬nego, magnetycznego i elektromagnetyczne¬go?
1994.Wyjaśnij powiązanie rozprzestrzeniających się zmiennych pól elektrycznych i magnetycznych.
1995.Wyjaśnij to, że fala elektromagnetyczna przenosi ener¬gię, a zaburzenie pola elektromagnetycznego rozchodzi się z szybkością 300000 km/s.
1996.Co to jest widmo fal elektroma¬gnetycznych?
1997.Wyjaśnij mechanizm powstawa¬nia fal elektromagne¬tycznych.
1998.Podaj określenia dotyczące fal elektromagnetycznych: energia, częstotliwość, długość i prędkość fali.
1999.Na czym polega modulacja fal elektro¬magnetycznych?
2000.Omów prędkość światła w pró¬żni i zależność prędko¬ści światła od rodzaju ośrodka w którym światło się rozchodzi.
2001.Omów zasadę wytwarzania fal elektromagnetycz¬nych opierając się na schemacie blokowym genera¬tora fal i wskaż inne źródła fal elektromagnetycznych.
2002.Omów zależność energii fali od jej częstotliwości i am¬plitudy.
2003.Wyjaśnij zjawisko modulacji fal elektromagnetycz¬nych na podstawie składania drgań.
2004.Omó¬w właściwości poszczególnych rodzajów fal elektromagnetycznych (fale długie, X, mikrofale itp.).
2005.Omów zagrożenia wynikające z właściwości promieniowania.
2006.Omów wykorzystanie fal elektroma¬gnetycznych w gospodarstwach domowych i tech¬nice.
2007.Omów oddziaływania promieniowania elektro¬magnetycznego na żywe organizmy.
2008.Omów sposoby ochrony zdrowia przed promieniowaniem.
2009.Omów odbicie i za¬łamanie świa¬tła.
2010.Co to jest światłowód i jakie prawo wykorzystuje?
2011.Podaj prawo prostoliniowego rozchodze¬nia się światła w ośrod¬kach jednorodnych.
2012.Omów zjawiska: odbicia, cał¬kowitego wewnętrzne¬go odbicia i załamania oraz ich zastosowanie.
2013.Podaj treść prawa odbicia i załama¬nia światła.
2014.Co to jest współczyn¬nik załamania światła?
2015.Wymień przyrządy optyczne.
2016.Co to jest radar i jakie jest jego zastosowanie?
2017.Wykorzystaj opis zjawiska całkowitego wewnętrznego odbicia do wyjaśnienia działania światłowodu i roli atmos¬fery przy odbiorze fal elektromagnetycznych stoso¬wanych w radiofonii i telewizji.
2018.Co to jest zwierciadło i podaj zasto¬sowania zwierciadeł?
2019.Co to jest soczewka i pryzmat?
2020.Omów: apa¬rat fotograficzny, mikroskop, lupę, lunetę, teleskop, rzutnik, kamerę.
2021.Wyjaśnij wady wzroku: krótkowzroczności i dalekowzroczność.
2022.Co to jest dyfrakcja i interferencja światła?
2023.Czy możliwa jest sytuacja: głos + głos = cisza?
2024.Czy możliwa jest sytuacja: światło + światło = ciemność?
2025.Do czego służy siatka dy¬frakcyjna?
2026.Jakie są warunki występowania zjawiska dyfrakcji i in¬terferencji światła?
2027.Omów dy¬frakcję światła na szcze¬linie (o różnych rozmia¬rach) i układzie szcze¬lin.
2028.Na czym polega spójność fal świetlnych?
2029.Jak wykazać, że światło białe jest mie¬szaniną fal o różnej dłu¬gości?
2030.Omów zastosowanie zjawiska dyfrakcji i interferencji.
2031.Omów metody pomiaru długo¬ści fali świetlnej.
2032.Dyfrakcja fal na wodzie ma warunki występowania tego zjawiska, jakie?
2033.Wyjaśnij dyfrakcję fal elektromagnetycznych.
2034.Określ związek między kątem ugięcia i stałą siatki dyfrakcyjnej.
2035.Uzasadnij przyczynę rozsz¬czepienia światła białego przy przejściu przez siat¬kę dyfrakcyjną i pryzmat.
2036.Omów metodę po¬miaru długości fali i zastosowanie zjawiska dyfrak¬cji.
2037.Jak wyznaczamy doświadczalnie długość fali?
2038.Co to znaczy, że w zjawisku interferencji fal stacjonarne obrazy interferencyjne otrzymujemy tylko dla fal spójnych?
2039.Jakie są związki opisujące wzmocnienia i osłabienia in¬terferencyjne dwóch fal pochodzących z niezależ¬nych źródeł?
2040.Określ związe¬k między barwą światła i długością fali.
2041.Co to jest promieniowa¬nie X (Roentgena)?
2042.Na czym polega dyfrakcja promieniowa¬nia X?
2043.Jakie są metody wytwarzania promieniowania X?
2044.Podaj własności i zastosowa¬nie promieniowania X (medycyna, badania struktury kryształów, defektoskopia).
2045.Omów sposoby wytwarzania, określ długości fal i energię promieniowania X.
2046.Określ, posługując się zasadą zachowania energii, krótkofalową granicę promieniowania X powstającego w wyniku hamowania elektronów w polu elektrycznym.
2047.Omów zależność ab¬sorpcji promieniowania X przez materię od jej bu¬dowy.
2048.Omów zastosowania pro¬mieniowania X w przemyśle i medycynie.
2049.Co to jest polaryzacja światła i jakie jest jej zastosowanie?
2050.Podaj sposoby polaryzacji światła.
2051.Określ warunki polaryzacji światła przez odbi¬cie.
2052.Na czym polega skręcenie płaszczyzny polary¬zacji przez roztwory (roztwór cukru) i jakie są zastosowania?
2053.Jaka jest zależność natężenia światła od kąta skręcenia płaszczyzny polaryzatora względem analizatora?
2054.Uzasadnij, że światło jest falą poprzeczną.
2055.Wyjaśnij działanie ekranu LCD.
2056.Omów kwantowy model świa¬tła (foton, fotoemisja, pęd, energia).
2057.Omów zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne i wewnętrzne oraz ich zasto¬sowania.
2058.Co to jest stała Plancka?
2059.Co to jest stała grawitacji?
2060.Co to jest stała Boltzmanna?
2061.Jak za¬leży energia fotonu od częstotliwo¬ści promieniowania?
2062.Wyjaśnij przyczynę rozładowania naładowanej ujemnie płytki cynkowej elektroskopu podczas jej naświetlenia promieniowaniem ultrafioletowym.
2063. Omów oddziaływanie promieniowania elektromagnetycz¬nego z materią wykorzystując do wyjaśnienia zjawisko fotoelektryczne.
2064. Wyjaśnij zjawisko fotoelektryczne na podsta¬wie zasady zachowania energii.
2065. Uzasadnij za¬leżność maksymalnej energii kinetycznej fotoelektronów od częstotliwości promieniowania oraz za¬leżność liczby emitowanych elektronów od natęże¬nia padającego promieniowania.
2066.Co to znaczy, że istota założeń Plancka dotyczy nieciągłości energii i koncepcji fotonu?
2067.Omów metodę wyznacze¬nia stałej Plancka na podstawie zjawiska fotoelek¬trycznego.
2068.Co to są fale materii de Broglie’a?
2069.Na czym polega dualizm korpuskularno-falowy?
2070.Na czym polega zjawisko dyfrakcji elektronów na krysztale niklu?
2071.Jakie są dowody doświadczalne falowych cech cząstek?
2072.Podaj związek między pędem i długością fali de Broglie’a elektronu.
2073.Co to znaczy, że hipoteza fal materii de Broglie’a i dualizm nie jest cechą promieniowa¬nia, lecz naszego opisu (ułomności stosowanych modeli)?
2074.Wyjaśnij różnice między falami me¬chanicznymi i falami materii.
2075.Określ związek między długo¬ścią fali elektronu i napięciem przyspieszającym.
2076.Oblicz długość fali elektronu i kulki o masie 1g, poruszających się z tą samą prędkością.
2077.Omów związek kwadratu am¬plitudy fali de Broglie’a z prawdopodobień¬stwem znalezienia się cząstki w danym ele¬mencie ΔV.
2078.Uzasadnij, dlaczego nie obserwujemy falowych właściwości obiektów ma¬kroskopowych?
2079.Jaka jest zdolność roz¬dzielcza przy¬rządów optycznych?
2080.Co to jest mikroskop elektronowy?
2081.Omów zdolność rozdzielczą przyrządów optycz¬nych i sposoby zwięk¬szania zdolności roz¬dzielczej.
2082.Wykorzystując wzór dla siatki dyfrakcyjnej, uza¬sadnij, że zdolność rozdzielcza przyrządów optycznych jest funkcją długości fali promieniowa¬nia użytego do obserwacji.
2083.Wykorzystując znajomość ruchu cząstki nałado¬wanej w polu elektrostatycznym wyjaśnij działania soczewki elektrostatycznej.
2084.Wyjaśnij graficznie zasadę działania soczewki magnetycznej.
2085.Omów budowę, zasadę działania i zastosowa¬nie mikroskopu elektronowego.
2086.Określ korzyści wynikają¬cych z zastosowania mikroskopów elektronowych w różnych dziedzinach nauki i życia.
2087.Omów pomiar ma¬kroskopowy w fizyce a pomiary w mikroświecie kwanto¬wym.
2088.Omów zagadnienie: niepewności pomiarowe a zasada nie¬oznaczoności.
2089.Jakie są filozoficzne aspekty za¬sady nieoznaczoności (nieoznaczoność cechu¬je nasze obserwacje, czyli jest immanentną cechą przyrody)?
2090.Omów pojęcie tor w znaczeniu klasycznym i w mecha¬nice kwantowej.
2091.Jakie są ograniczenia wynikają¬ce z zasady nieoznaczo¬ności?
2092.Wyprowadź zasadę nieoznaczoności.
2093. Co to znaczy, że próba jednoczesnego pomiaru wielkości fizycznych sprzężonych zasadą nieozna¬czoności zaburza przebieg zjawiska?
2094.Co to znaczy, że niemożliwe jest przeprowadzenie doświadczenia, w którym jednocześnie byłyby obserwowane aspekty falowe i korpuskularne?
2095.Uzasadnij brak pojęcia tor w fizyce kwantowej jako skutek zasady nieoznaczoności.
2096.Jak określamy zasięg oddziaływania, wykorzystując zasadę nieoznaczoności?
2097.Zestawiając założenia newtonowskiego opisu świata, będące podstawą determinizmu mechaniki klasycznej z opisem kwantowym i zasadą nieoznaczoności, uzasadnij indeterminizm mechaniki kwantowej.
2098.Co to znaczy, że zjawiska kwantowe są statystycz¬nie zdeterminowane?
2099.Omów wpływ przyrzą¬dów pomiarowych na rozwój nauki i poznanie oraz wpływ dokładności pomiaru na rzetelność badań naukowych.
2100.Omów budowę atomu i jądra atomowego.
2101.Co to jest dyskretne widmo ener¬gii atomu?
2102.Omów historyczne modele ato¬mu.
2103.Ile wynosi moment pędu elektronu?
2104.Podaj określenia: siła elektrostatyczna, si¬ła dośrodkowa, energia kinetyczna elektronu w atomie, energia po¬tencjalna, energia cał¬kowita.
2105.Co to jest poziom energe¬tyczny, stan podstawo¬wy, stan wzbudzony, średni czas istnienia stanu wzbudzonego ato¬mu, prawdopodobień¬stwo obsadzenia danego stanu?
2106.Podaj postulaty Bohra dla atomu wodoru.
2107.Opierając się na półklasycznym modelu Rutherforda-Bohra, wyprowadź równania określające dozwolone wartości momentu pędu i energii.
2108.Uza¬sadnij, dlaczego widmo energii atomu jest dys¬kretne?
2109.Omów model poziomów energetycz¬nych elektronów w atomie.
2110.Jak obliczamy energie i długości fal fotonów emitowanych i pochłania¬nych przez atomy (posłuż się modelem pozio¬mów energetycznych)?
2111.Uzasadnij, dlaczego emisja i absorpcja energii przez atomy ma charakter kwantowy?
2112.Co to znaczy, że orbity Bohra to zbiór punktów, w których prawdopodobieństwo znalezienia się elektronu jest maksymalne?
2113.Co to jest analiza wid¬mowa i jakie są jej zastosowania?
2114.Podaj sposoby wzbudzania atomów.
2115.Jakie są prawdopodo¬bieństwa emisji i ab¬sorpcji energii przez atomy?
2116.Omów widma emisyjne i ab¬sorpcyjne, atomowe i cząsteczkowe.
2117.Co to jest szerokość poziomu energetycznego?
2118.Dlaczego obserwujemy barwy ciał?
2119.Do czego są filtry optyczne?
2120.Co to znaczy, że analiza wid¬mowa dostarcza nam dowodów potwierdzających tezę o jedności materii we wszechświecie i rozsze¬rzaniu się wszechświata?
2121.Uzasadnij, że posze¬rzenie linii widmowych (szerokość poziomu) zwią¬zana jest z czasem życia atomu w danym stanie energii.
2122.Podaj przykłady potwierdzające ogra¬niczony zakres stosowalności modelu Rutherforda-Bohra do wyjaśnienia zjawisk zachodzących w atomach.
2123.Jak obliczamy długość fali promieniowa¬nia pochłanianego i emitowanego przez atomy (li¬nii widmowych)?
2124.Określ związek szerokości poziomu energetycznego (jego rozmycie) z zasadą nieoznaczoności.
2125.Wyjaśnij zasadę działania fil¬trów i zjawisko powstawania barw (addytywne i substraktywne).
2126.Co to jest laser i podaj jego zastosowania?
2127.Co to jest stan metatrwały, emisja wymuszona, inwersja obsadzeń?
2128.Podaj budowę, zasadę działania lasera i właści¬wości promieniowania laserowego oraz zastosowa¬nie laserów.
2129.Wyjaśnij różnicę między emisją spontaniczną i wymuszoną, omów sposoby uzyskiwania in¬wersji obsadzeń.
2130.Określ warunki, w których emisja wymuszona dominuje nad zjawiskiem absorpcji.
2131.Wyjaśnij zjawisko emisji wymuszonej będące zjawiskiem rezonansowym.
2132.Omów zastosowania lase¬rów w różnych dziedzinach nauki, techniki, medy¬cynie i życiu codziennym.
2133.Jakie są rozmiary i masy jąder atomowych?
2134.Podaj określenia liczba atomowa, liczba masowa, izotony, izoto¬py, izobary.
2135.Podaj związek między pro¬mieniem jądra i liczbą masową.
2136.Wykorzystując zasadę zachowania energii oszacuj rozmiar jądra atomowego.
2137.Narysuj i omów wykresy m(r), q(r) dla jądra atomowego.
2138.Wyjaśnij sposoby wyznaczania mas jąder ato¬mowych i zasadę działania spektrometru masowe¬go.
2139.Co rozumiemy przez: równoważ¬ność masy i energii?
2140.Co to jest energia wią¬zania jądra atomowego?
2141.Omów: niedobór masy jądra, energia wiązania i wła¬ściwa energia wiązania (na jeden nukleon).
2142.Uzasadnij trwałość jąder, wykorzystując wy¬kres właściwej energii wiązania.
2143.Co decyduje o trwałości atomów?
2144.Jak obliczamy niedobór masy i energię wiązania jąder atomowych?
2145.Porównaj energię wiązania różnych jąder i uzasadnij występujące różnice.
2146.Co to są siły jądrowe i potencjał ją¬drowy?
2147.Jakie są rodzaje sił działających między nukleonami?
2148.Podaj cechy sił jądrowy, na czym polegała hipoteza Yukawy.
2149.Określ zasięg i względne wartości różnych od¬działywań między nukleonami.
2150.Oszacuj zasięg sił jądrowych, posługując się nieoznaczonością czas-energia.
2151.Narysuj i omów wykres funkcji V(r) dla neutronów i protonów (z uwzględnieniem poten¬cjału elektrostatycznego).
2152.Określ dozwolone poziomy energetyczne nukleonów w jądrze atomo¬wym (wykorzystując analogie z modelem pozio¬mów elektronów w atomie).
2153.Na czym polega i dlaczego zachodzi promienio¬twórczość na¬turalna?
2154.Podaj zastosowanie i zagrożenia związane z promieniotwórczością.
2155.Podaj przykłady ciał promie¬niotwórczych.
2156. Omów przemia¬ny promieniotwórcze α, β, γ.
2157.Co to są rozpady P jąder atomowych i neutrina?
2158.Omów właściwości promie¬niowania α, β, γ.
2159.Co to jest aktywność promienio¬twórcza pierwiastka?
2160.Wyjaśnij zjawiska zachodzące w jądrach ato¬mowych (rozpady promieniotwórcze jąder) na podstawie modelu poziomów energetycznych nu¬kleonów w jądrach atomowych (wykorzystując analogie z właściwościami atomów).
2161.Zapisz równania rozpadów na podstawie zasad zachowania i sformułuj prawo przesunięć.
2162.Wyjaśnij pochodzenie promieniowania γ.
2163.Jak oce¬niamy zmianę aktywności promieniotwórczej pier¬wiastka?
2164.Omów odkrycia Marii Skło¬dowskiej-Curie i Henri Becąuerela.
2165.O co chodzi w prawie zaniku promienio¬twórczym pierwiastka?
2166.Podaj określenie: stała rozpadu (zaniku), średni czas życia, czas połowicznego rozpadu pierwiastka.
2167.Przedstaw wzorem i graficznie prawo rozpadu pierwiastka promieniotwórczego.
2168.Uzasadnij, dlaczego prawo zaniku pierwiastka promieniotwórczego ma charakter statystyczny?
2169.Jakie są rodzaje reakcji ją¬drowych?
2170.Na czym polega synte¬za jąder ato¬mowych?
2171.Podaj przykłady znanych ty¬pów reakcji jądrowych.
2172.Wymień zasady zachowania spełnione w reakcjach jądrowych.
2173.Jakie są metody otrzymywania izotopów promienio¬twórczych i ich zastoso¬wanie.
2174.Jakie reakcje termojądrowe zachodzą na Słońcu i w gwiazdach?
2175.Wykorzystaj zasady zachowania i zapisz przykładowe równania reakcji jądrowych.
2176.Przeprowadź bilans energii w wybranej reakcji jądrowej.
2177.Określ związek między średnią prędkością cząsteczek plazmy i temperaturą.
2178.Omów warunki niezbędne do zrealizowania reakcji syntezy jąder atomowych.
2179.Omów reakcje termoją¬drowe zachodzące w Słońcu i w gwiazdach: cykl p-p i cykl CNO.
2180.Omów korzyści i zagrożenia wynikające ze stosowania izotopów promienio¬twórczych w medycynie, przemyśle i rolnictwie.
2181.Co to jest reakcja roz¬szczepienia jąder atomo¬wych?
2182.Podaj budowę i zasadę działania reak¬tora jądrowego.
2183.Podaj przykład reakcji rozszczepienia, co to jest reakcja łańcuchowa?
2184.Omów ener¬getykę jądrową i broń jądro¬wą.
2185.Omów przebieg reakcji rozszczepienia oraz reakcji łańcuchowej.
2186.Określ sposoby sterowania szybkością reakcji w reaktorze.
2187.Sporządź bilans energii w reakcji rozszczepie¬nia na podstawie zasady zachowania energii.
2188.Omów zastosowania reak¬torów jądrowych i ocenę ich wpływu na środowi¬sko człowieka.
2189.Jaki jest wpływ pro¬mieniowania na organizmy żywe.
2190.Omów spo¬łeczne, mo¬ralne i ekono¬miczne aspekty wy¬korzystywa¬nia energii ją-drowej.
2191.Jakie są aktualne i potencjalne możliwości wykorzy¬stywania energii termo¬jądrowej (broń termoją¬drowa, tokamak).
2192.Omów skutki oddziaływania promieniowania jądro¬wego na organizmy ży¬we i możliwe drogi ska¬żenia.
2193.Jakie są zagrożenia wynikające z produkcji i stosowa¬nia broni jądrowej.
2194.Omów korzyści i zagrożenia wynikające z wykorzysty¬wania energii jądrowej.
2195.Podaj sposoby zabezpieczenia otoczenia reaktora przed promieniowaniem.
2196.Jakie są po¬dejmowane racjonalne działania na rzecz prze¬ciwdziałania zagrożeniom ekologicznym związanym z produkcją, transportem i wykorzystaniem energii?
2197.Porównanie róż¬nych źródeł energii i ocena ich wydajności oraz wpływu na naturalne środowisko człowieka.
2198.Uzasadnij konieczność wykorzystywania energii jądrowej.
2199.Podaj sposoby kontroli i zabezpieczenia się przed skutkami oddziaływania promienio¬wania na organizm człowieka.
2200.Jakie są podejmo¬wane działania na rzecz poprawy stanu naturalne¬go środowiska człowieka (energetyka konwen¬cjonalna i jądrowa).
2201.Jakie są makroskopowe właściwości materii a jakie mikroskopowe?
2202.Podaj mikroskopo¬we modele ciał makro¬skopowych.
2203.Podaj właściwości ciał sta¬łych, cieczy i gazów.
2204.Na czym polega kinetyczno-molekularny model budowy sub¬stancji?
2205.Na czym polega opis termodynamiczny i statystyczny układu składającego się z dużej liczby cząsteczek?
2206.Omów zależność sił przyciągania i odpycha¬nia między cząsteczkami od odległości.
2207.Podaj podstawowe założenia teorii kinetyczno-cząsteczkowej, uzasadnij konieczność wprowadze¬nia pojęć statystycznych.
2208.Omów różnice mię¬dzy opisem termodynamicznym i statystycznym układu składającego się z dużej liczby cząsteczek (metody te wzajemnie uzupełniają się).
2209.Na czym polega statystyczny opis układu izolowanego?
2210.Podaj określenia: układ termodynamicz¬ny, proces termodyna¬miczny, parametry ter¬modynamiczne, równo¬waga termodynamicz¬na.
2211.Co to są wartości średnie i fluktuacje, prędkość najbardziej prawdopo¬dobna, podaj przykłady wy¬stępowania fluktuacji, wartości średnie?
2212.Jaki jest rozkład prędkości czą¬steczek – rozkład Maxwella. Objaśnij pojęcia: średnie przestrzenne i czasowe?
2213.Uzasadnij, że kiedy liczba cząsteczek jest duża i obserwujemy je przez długi czas, średnie prze¬strzenne i średnie czasowe są równe.
2214.Wykorzystaj poznane prawa i opisz układ składający się z jednej, dwu i wielu cząsteczek.
2215.Porównaj rozkład prędkości cząsteczek w róż¬nych temperaturach, posługując się wykresami.
2216.Na czym polega statystyczny charakter makroskopo¬wych prawidłowości w przyrodzie.
2217.Omów przemiany gazowe.
2218.Omów drugą zasadę termodynami¬ki i entropię.
2219.Omów zamknięty i otwarty cykl przemian termody¬namicznych, co to jest: substancja robocza, sprawność cy¬klu?
2220.Omów procesy odwracalne i nieodwracalne.
2221.Zinterpretuj graficznie pracę i ciepło, co to jest energia wewnętrzna, entropia?
2222.Omów cykl Carnota i spraw¬ność cyklu Carnota.
2223.Omów przemiany gazowe i sprawność silnika ciepl¬nego.
2224.Omów przykłady procesów przebiegają¬cych bardzo wolno (T=const. – przemiana izotermiczna) i procesów przebiegających bardzo szybko (układ nie wymienia energii z otoczeniem Q=0 przemiana adiabatyczna).
2225. Porównaj izotermę i adiabatę.
2226.Omów izoproces, zależności między parametrami stanu gazu oraz graficzne przedstawienie pracy i cie¬pła.
2227.Wykorzystując zasadę zachowania energii opisz energetycznie przemiany termodyna¬miczne.
2228.Co to znaczy, że pojęcie entropii w sensie jakościowym jest związane z określeniem kierunku przebiegu procesów w przyrodzie?
2229.Jak obli¬czamy zmianę entropii w prostych przypadkach?
2230.Co to znaczy, że układy fizyczne dążą do przechodzenia do stanów o mniejszym stopniu uporządkowania (większej entropii).
2231.Sformułuj różne postacie drugiej zasady termodynamiki.
2232.Określ kieru¬nek procesów fizycznych na podstawie drugiej za¬sady termodynamiki (przebieg zjawisk w przyro¬dzie na podstawie prawa wzrostu entropii).
2233.Sporządź bilans energii we¬wnętrznej, ciepła i pracy w czasie jednego cyklu przemian w silniku Carnota.
2234.Omów równanie stanu gazu doskonałego.
2235.Omów interpretację temperaturo¬wą średniej energii kine¬tycznej czą¬steczek.
2236.Omów równanie stanu gazu i równanie Clapeyrona.
2237.Co to są stopnie swobody czą¬steczki?
2238.Ile wynosi średnia energia kine¬tyczna cząsteczek gazu?
2239.Co to jest ciepło molowe i stała gazowa?
2240.Wyprowadź podstawowy wzór teorii kinetyczno-cząsteczkowej gazu.
2241.Zilustruj graficznie za¬leżności między parametrami stanu gazu w różnych układach współrzędnych: p,V; p, T; V, T.
2242.Określ związek między energią kinetyczną gazu i jego temperaturą – uzasadnij to, wykorzystując obser¬wowane zjawiska.
2243.Określ stopnie swobody cząsteczki.
2244.Omów ciepło molowe gazu: cv=(i/2)*R uzasadnij, że cp=cv + R.
2245.Omów: gazy rzeczy¬wiste i skraplanie gazów, temperaturę krytyczną, temperatura równowagi faz ciecz-para.
2246.Jaka jest różnica między gazem rzeczywistym a gazem doskonałym, omów równanie van der Waalsa?
2247.Omów model gazu doskonałego i określ granice jego stosowalności.
2248.Porów¬naj izotermy gazów rzeczywistych w różnych temperaturach, omów równanie van der Waal¬sa i uzasadnij poprawki występujące w tym rów¬naniu.
2249.Co to jest temperatura krytyczna i omów sposoby skraplania gazów?
2250.Omów zastosowanie ciekłych gazów.
2251.Omów budowę ciał stałych i ciepło wła¬ściwe ciał stałych (prawo Dulonga-Petita).
2252.Omów podstawowe pojęcia: kryształ, komórka ele¬mentarna, sieć krysta¬liczna, ciała monokrystaliczne, polikrystaliczne i bezpostaciowe (amor¬ficzne).
2253.Omów: wiązania sieci krystalicznej, fonon, siły i wiązania w krysz¬tałach.
2254.Co to jest energia wewnętrzna ciała stałego i ciepło właściwe ciał stałych?
2255.Omów różnice między ciałami krystalicznymi i bezpostaciowymi (amorficznymi).
2256.Omów i porównaj podstawowe typy wią¬zań sieci krystalicznej.
2257.Wyjaśnij drgania sieci krystalicznej i pojęcie fononu.
2258.Omów właściwości cieplne ciała stałego i po¬jęcia: energia wewnętrzna i cieplna.
2259.Jak obliczamy ciepło właściwe ciała stałego zgodnie z modelem klasycznym, model ten zawodzi w niskich temperaturach (kwan¬tyzacja energii – granice stosowalności zasady ekwipartycji energii)?
2260.Omów właściwości: elektryczne substancji i polaryzację dielektryków.
2261.Od czego zależy podział ciał na: prze¬wodniki, izolatory (dielektryki), półprzewodniki, nadprzewodniki?
2262.Na czym polega zjawisko elektrostrykcji?
2263.Na czym polega zjawisko piezoelek¬tryczne i omów jego zastoso¬wanie do wytwarzania ultradźwięków?
2264.Wyjaśnij mechanizm polaryzacji dielektryków (polaryzacja dipolowa i elektronowa).
2265.Jaki jest rozkład ła¬dunku na przewodniku i dielektryku umieszczo¬nym w polu elektrostatycznym?
2266.Omów zjawi¬sko piezoelektryczne, zjawisko elektrostrykcji i je¬go zastosowanie do wytwarzania ultradźwięków.
2267.Jakie jest zastosowania ultra¬dźwięków w przemyśle i medycynie?
2268.Omów mikroskopo¬wy obraz prą¬du elektrycz¬nego w meta¬lach.
2269.Omów mikroskopo¬wą postać prawa Ohma.
2270.Jaka jest zależność oporu elek¬trycznego od tempera¬tury, rodzaju i geometrii przewodnika?
2271.Podaj prawa przepływu prądu.
2272.Jaka jest zależność oporu od temperatury (nadprze¬wodnictwo)?
2273.Omów zjawisko termoemisji i jego zastosowanie.
2274.Co to jest termoogniwo?
2275.Co to jest praca wyjścia elektro¬nów?
2276.Jakie jest zastosowanie zja¬wiska termoemisji i termoogniwa gdzie do wyjaśnienia tych zjawisk wykorzystujemy statystycz¬ny opis układu izolowanego i mikroskopowe mode¬le ciał?
2277.Wykaż analogie i różnice między przewodnic¬twem cieplnym (transport energii) i przewodnic¬twem elektrycznym (transport ładunku).
2278.Co to znaczy, że model klasyczny nie wyjaśnia zależności oporu przewodnika od temperatury?
2279.Omów właściwości i zastosowanie izolatorów oraz dobrych przewodników ciepła i elektryczności, omów wykres ρ(T).
2280.Określ związki między natężeniem prądu w przewodniku i średnią prędkością ruchu elektro¬nów (opisujące przepływ prądu w metalach) na podstawie klasycznego modelu przewodnictwa elek¬tronowego.
2281.Wyjaśnij zjawisko nadprzewodnictwa, nadprze¬wodnictwa wysokotemperaturowego i termoemisji oraz ich zastosowanie.
2282.Wyjaśnij powstawanie napięcia kontaktowego i zasadę działania termoogniwa oraz zastosowania termo¬ogniwa.
2283.Co to są półprzewod¬niki samoist¬ne i domiesz¬kowe?
2284.Omów przewodniki, półprze¬wodniki i izolatory.
2285.Omów pasma dozwolone i wzbronione, wzajem¬ne położenie pasm energetycznych w prze¬wodnikach, półprze¬wodnikach i izolato¬rach.
2286.Omów strukturę krystaliczną półprzewodnika samo¬istnego i domieszkowa¬nego.
2287.Co to jest model pasmowy ciała stałego i uza¬sadnij powstawanie pasm energetycznych?
2288.Omów wzajemne położenie pasm energetycz¬nych w przewodnikach, półprzewodnikach i izola¬torach.
2289.Omów strukturę krystaliczną półprzewodnika sa¬moistnego i domieszkowanego, zmiany w sieci i w przewodnictwie elektrycznym spowodowane domieszkowaniem.
2290.Wyjaśnij na podstawie modelu pasmowego przewodnictwo elektronowe i dziurowe.
2291.Omów różnice w przewod¬nictwie elektrycznym przewodników i półprze¬wodników oraz podaj zastosowania półprzewodników.
2292.Omów złącze n-p, diodę pół¬przewodniko¬wą, tranzy¬stor.
2293.Co to jest: dioda, tranzystor, foto¬dioda, fotoopornik, fo¬tometr półprzewodniko¬wy, fotoogniwo?
2294.Określ układ pasm energetycznych w półprze¬wodniku typu n i typu p.
2295.Omów zjawiska zachodzące na złączach n-p, n-p-n, wyjaśnij zasadę polaryzacji złącz EB, BK, EK.
2296.Omów charakterystykę prądowo-napięciową złącza n-p i jego zastosowanie złącza.
2297.Wyjaśnij zasadę działania tranzystora i uzasad¬nij jego zastosowanie we wzmacniaczach i sta¬bilizatorach.
2298.Omów oddziaływa¬nie promie¬niowania elektroma¬gnetycznego z materią.
2299.Co to jest zjawisko fotoelektryczne wewnętrzne, fotoogniwo, fotometr półprzewodnikowy, fotooporniki?
2300.Omów oddziaływanie promieniowania elek¬tromagnetycznego z materią: zjawisko luminescencji, zabarwienie dielektryków, zjawisko fotoelektryczne wewnętrzne i jego zastosowanie.
2301.Wyjaśnij zasadę działania fotoogniwa, fotome¬tru półprzewodnikowego, fotoopornika i ich zastosowania.
2302.Omów właściwości magnetyczne substancji.
2303.Co to jest: moment magnetyczny atomu, przenikalność magnetyczna, domeny magnetyczne, krzywa histerezy?
2304.Omów ferromagnetyzm, dia¬magnetyzm, paramag¬netyzm.
2305.Jakie jest zastosowanie ferro-, para- i diamagnetyków?
2306.Uzasadnij właściwości ferro-, para- i diamagne¬tyków na podstawie mikroskopowej interpretacji własności magnetycznych ciał oraz momentów magne¬tycznych atomów i domen.
2307.Omó¬w: oddziaływania pól elektrycznych i magnetycz¬nych na żywe organizmy.
2308.Omów wykorzystanie pól: elektrycznego i magnetycz¬nego w diagnostyce medycznej i terapii.
2309.Omów metody magnetyczne zapisu informacji.
2310.Jakie jest zastosowania magnesów i elektromagnesów?
2311.Jakie jest zastosowanie elektromagnesów nadprzewodzą¬cych i ciekłych gazów?
2312.Jakie są ekonomiczne korzyści wynikające z zasto¬sowania różnych materiałów ze względu na ich właściwości mechaniczne, elektryczne, magnetyczne i cieplne?
2313.Omów budowę i ogólne wła¬ściwości cie¬czy.
2314.Co to są ciekłe krysz¬tały?
2315.Co to jest spójność, przyleganie, lepkość, zjawisko włoskowatości, napięcie powierzchniowe?
2316.Podaj przykłady występowania i zastosowania zjawiska włoskowatości.
2317.Porównaj budowę ciał stałych, cieczy i gazów i określ różnice.
2318.Co to są przemiany fa¬zowe (I i II rodzaju) z punktu wi¬dzenia mikro¬skopowego obrazu ciał?
2319.Omów nadprzewod¬nictwo, ciała bezpostaciowe i ciekłe kryształy.
2320.Co to są przemiany fazowe pierwszego i drugiego rodzaju, podaj przykłady tych zjawisk?
2321.Podaj sposoby uzyskiwania niskich temperatur i zastosowanie nadprze¬wodników.
2322.Omów przejścia fazowe pierwszego i drugie¬go rodzaju na podstawie wykresu charakterystycz¬nego, przedstaw mikroskopową interpretację przemian fazowych.
2323.Wyjaśnij zjawisko nadprzewodnictwa jako przykład przemiany fazowej drugiego rodzaju.
2324.Co to znaczy, że przejścia fazowe nie zawsze są związane ze zmianą stanu skupienia, że często dotyczą właściwości magnetycznych i elektrycznych, oraz w niskich temperatu¬rach energia drgań termicznych jest mała i o wła¬ściwościach ciał zaczynają decydować efekty kwantowe?
2325.Omów zastosowania zja¬wiska nadprzewodnictwa.
2326.Omów związek fizyki z filozofią.
2327.Wymień nazwy teorii fizycznych.
2328.Jaki jest zakres stoso¬walności teo¬rii fizycznych?
2329.Jakie są ograniczenia stosowal¬ności praw mechaniki Newtona?
2330.Omów Galileusza jako twórcę eksperymentalno-matematycznej metodologii w przyrodoznawstwie i czy istnieje kres pozna¬nia?
2331.Jakie ograniczenia poznania wynikają z zasady nieoznaczoności?
2332.Wyjaśnij, że metodologia nauk zajmuje się me¬todami poszukiwania i formułowania teorii nauko¬wych, że metody te są wspólne dla wszystkich na¬uk przyrodniczych.
2333.Uzasadnij, że prawa mecha¬niki Newtona nie odnoszą się do opisu ruchu ciał poruszających się z prędkościami bliskimi prędko¬ści światła (np.: cząstek w akceleratorach).
2334.Uzasad¬nij (na przykładach), dlaczego żadna teoria fi¬zyczna nie może być uznawana za ostateczną (np.: zmiana poglądów na strukturę materii – teoria ato-mistyczna).
2335.Na czym polega determinizm i indeterminizm w opisie przyrody?
2336.O czym jest teoria chaosu?
2337.Czy zjawiska i procesy chaosu mają jakieś prawa?
2338.Co to jest chaos deter¬ministyczny i jakie są jego konse¬kwencje?
2339.Omów determinizm i indeterminizm (poglądy Lapla¬ce’a).
2340.Wyjaśnij na przykładach deterministyczny cha¬rakter praw Newtona.
2341.Podaj i omów przykłady zjawisk indeterministycznych (rzut kostką, rozpad promie¬niotwórczy, emisja promieniowania przez atom itp.).
2342. Co to znaczy, że zachowanie obiektów makro¬skopowych poprawnie opisuje mechanika klasycz¬na, a obiekty mikroskopowe podlegają prawom mechaniki kwantowej?
2343.Wyjaśnij, że z mechani¬ki kwantowej wynika, że wiele wielkości fizycz¬nych może przyjmować tylko ściśle określone war¬tości, wielkości te są skwantowane.
2344.Porównujemy prawa jednoznaczne: przyczynowe – określające związek przyczynowo-skutkowy (zasady dynamiki), strukturalne – opisujące ruch i budowę ukła¬dów (prawa Keplera), prawa statystyczne: ustalające prawdopodobieństwo, np. rozkład prędkości cząsteczek w gazie.
2345.Omów prawa ustalające zależność makroparametrów od prawdopodobieństwa mikroparametrów, np. prawo zaniku promieniotwórczego, prawa w których nie występuje prawdopodo¬bieństwo, ale wielkości w nich występujące podlegają prawom statystycznym, np. prawa gazowe.
2346.Jakie są narzędzia współczesnej fizyki?
2347.Jakie są laboratoria i metody ba¬dawcze współcze¬snych fizy¬ków?
2348.Do czego służą współczesne obserwatoria astronomicz¬ne?
2349.Jakie są osiągnięcia naukowe fi¬zyki i astro¬nomii oraz jakie jest zna¬czenie tych osiągnięć?
2350.Jaki jest wpływ rozwoju mate¬matyki na wyniki badań i postęp w zakresie fi¬zyki?
2351.Wymień największe ośrodki na¬ukowo – badawcze w Polsce i problematykę ich badań.
2352.Wymień międzynarodowe labo¬ratoria naukowe i obser¬watoria astronomiczne oraz problematykę ich badań.
2353.Wymień zagadnienia z zakresu astronomii, astrofizyki i kosmologii którymi zajmują się polscy uczeni i ich osiągnięcia w tym zakresie.
2354.Omów międzynarodowe programy badawcze, w któ¬rych uczestniczy Polska (CERN, DESY), wkład i dorobek uczonych polskich.
2355.Jaki jest udział Polski w międzynarodowych programach badawczych z zakresu astronomii?
2356.Jaki jest wpływ rozwoju techniki na możliwości badaw¬cze współczesnych uczonych?
2357.Jakie jest znaczenie odkryć fizyki dla rozwoju cywilizacji (zdobycze i zagrożenia).
2358.Omów związek między rozwojem matematyki i fizyki (Newton, Leibniz).
2359.Omów wpływ rozwoju fizyki na rozwój innych nauk przyrodniczych i rozwój techniki.
2360.Omów wykorzystanie Internetu i literatury popularno¬naukowej w celu zebrania informacji dotyczących np. lotów kosmicznych, wykorzystania naziem¬nych obserwatoriów, satelitów Ziemi i najnowszej aparatury do penetracji i poznawania wszechświata (teleskop Hubble’a).
2361.Omów budowę i ewolucję wszechświata.
2362.Omów budowę Układu Sło¬necznego.
2363.Jakie jest znaczenie teorii Koper¬nika?
2364.Wymień jednostki odległości stosowane w astrono¬mii.
2365.Omów cykliczność aktywności Słońca, plamy słonecz¬ne, protuberancje, po¬chodnie i rozbłyski.
2366.Omów budowę i ewolucję po¬glądów na budowę wszechświata i Układu Słonecznego.
2367.Jaki był wpływ teorii Kopernika i New¬tona na kształtowanie się i rozwój poglądów filozoficznych?
2368.Omów poglądy dotyczące kształtu Zie¬mi i systemów Ptoleme¬usza i Kopernika.
2369.Podaj poglądy o kształto¬waniu się systemu geocentrycznego (pitagorejczycy, Arystoteles, Hipparch).
2370.Przedstaw walkę o uznanie systemu heliocentrycznego (Giordano Bruno, Galileusz) oraz wpływ teorii Kopernika i Newtona na kształtowanie się i rozwój poglądów filozoficznych.
2371.Omów obserwowaną hierarchiczną strukturę wszechświata.
2372.Jaki jest kształt i miej¬sce Ziemi we wszechświecie?
2373.Jaka jest rola Słońca w Ukła¬dzie Słonecznym?
2374.Jakie są specyficzne warunki umożliwia¬jące powstanie życia na Ziemi, wyróżniające Ziemię spośród innych planet Układu Słonecznego?
2375.Omów modele budowy wszechświata i Układu Sło¬necznego i filozoficzne znaczenie teorii Kopernika.
2376.Omów zjawiska towarzyszące ak¬tywności Słońca i cykliczność aktywności Słońca.
2377.Omów ewolucję ma¬terii w gwiaz¬dach.
2378.Co to jest nukleosynteza?
2379.Jakie są główne składniki mate¬rii gwiazd.
2380.Podaj klasyfikację widmową gwiazd.
2381.Jakie występują prze¬miany pierwiastków w czasie ewolucji gwiazd (nukleosynteza).
2382.Omów podstawowe etapy ewo¬lucji gwiazdy w zależ¬ności od jej masy.
2383.Określ źródła energii Słońca i sposoby trans¬portu energii na jego powierzchnię (promieniowa¬nie i konwekcja).
2384.Wyjaśnij, jakie procesy za¬chodzą w gwiazdach i Słońcu wiedząc, że źró¬dłem energii gwiazd jest nukleosynteza.
2385.Omów równania reakcji syntezy zachodzą¬cych w jądrach gwiazd.
2386.Omów podstawowe etapy ewolucji gwiazdy w zależności od jej masy korzystając z diagramu H-R.
2387.Co to są galaktyki i ich układy?
2388.Omów galaktyki, masy i roz¬miary, gromady galak¬tyk.
2389.Omów typy galaktyk, gromady galaktyk.
2390.Określ masę, rozmiary, skale odległości mię¬dzy galaktykami i gromadami galaktyk.
2391.Wyjaśnij zjawisko ucieczki galaktyk (prawo Hubble’a).
2392.Omów teorie kosmologiczne ewolucji Wszechświata i teorie Wielkiego Wybu¬chu.
2393.Omów obserwacyjne pod¬stawy kosmologii: zja¬wisko Dopplera, rozsze¬rzanie się wszechświata – prawo Hubble’a, pro¬mieniowanie reliktowe, jednorodność rozkładu materii.
2394.Omów teorię Wielkiego Wybuchu.
2395.Podaj i objaśnij obserwacyjne podstawy kosmologii.
2396.Co to jest zjawisko precesji?
2397.Czy jest różnica między ciężarem ciała a siłą grawitacji?
2398.Wymień i omów wielkości charakteryzujące pola: grawitacyjne, elektryczne, magnetyczne, jądrowe.
2399.Co to są siły pływowe między Ziemią i Księżycem, jakie są konsekwencje działania tych sił (przypływy i odpływy mórz, naprężenia skorupy Ziemi, spowolnienie doby o 1,6 ms/100lat).
2400.Co sądzisz o możliwości życia w innych miejscach niż Ziemia we Wszechświecie?
Opracował: mgr Robert Szczęsny

Powstawanie fali uderzeniowej

Gdy w gazie porusza się ciało to nadaje ono cząsteczkom zderzającym się z nim dodatkową prędkość. Jeżeli prędkość tego ciała jest mniejsza od średniej prędkości cząsteczek gazu, to cząsteczki przekazują sobie w wyniku zderzeń prędkość, po zderzeniu powracają i zderzają się cząsteczkami z drugiej strony, rozchodzące się w ten sposób zaburzenie jest obserwowane jako dźwięk. Jeżeli ciało ma prędkość większą od średniej prędkości cząsteczek gazu, to cząsteczki nie "nadążają z przekazywaniem" energii poprzedzającym je cząsteczkom, powstaje obszar w którym gwałtownie rośnie prędkość cząsteczek (szczególnie w jednym kierunku) co odpowiada wzrostowi ciśnienia. Gdy ciało przestanie gwałtownie się poruszać, następuje gwałtowny spadek ciśnienia.

Jeżeli czynik wywołujący falę trwa długo wywołuje ruch gazu w kierunku rozchodzenia się fali (podmuch).

Fala uderzeniowa rozchodząc się po ustaniu przyczyny jej wywołującej szybko zanika wywołując wzrost temperatury gazu, przechodzi w silny grzmot (mylony z falą uderzeniową).
[edytuj]

Fala uderzeniowa wybuchu jądrowego

Jeżeli fala uderzeniowa powstaje w wyniku wybuchu, może rozchodzić się jako ciąg fal uderzeniowych o wzroście i spadku ciśnienia.

Fala uderzeniowa i wywołane nią wtórne zjawiska, takie jak podmuch, wachania ciśnienia, grzmot, to jeden z najważniejszych czynników niszczących wybuchu jądrowego (z wyjątkiem bomb neutronowych). Oddziałuje bezpośrednio na ludzi, przedmioty i inne w trakcie wybuchu jądrowego, wywołując burzenie budynków, przewracanie, deformowanie, rozrywanie, łamanie, porywanie sprzętu, wyrywanie drzew itp. Na ludzi działa bezpośrednio jako uderzenie, lub pośrednio jako uderzenie przez przedmioty niesione przez podmuch. Jej zasięg niszczycielski zależy od siły wybuchu bomby i odległości od wybuchu. Fala uderzeniowa może się odbijać, czego przykładem jest wybuch w Nagasaki (jedna podstawowa i 4 odbite), ale zależy to od ukształtowania terenu.

Fala uderzeniowa wybuchu rozchodząc się promieniście zanika szybko wraz z odległością od źródła, a po osłabnięciu rozchodzi się na znaczne odległości jako fala dźwiękowa.

…………………………………
Zjawisko załamania światła i jego własności.
Stosunek sinusa kąta padania do sinusa kąta załamania jest dla dwóch danych ośrodków wielkością stałą, równą stosunkowi szybkości światła w tych ośrodkach i zwaną względnym współczynnikiem załamania światła ośrodka drugiego względem pierwszego
……………………….
Przemiana izotermiczna gazu:
Jeśli będziemy zmienia objętość gazu tak by jego temp. Była stała to zmieni się ciśnienie wywierane przez gaz – jest to przemiana izotermiczna. W przemianie izotermicznej gazu o stałej masie jego ciśnienie jest odwrotnie proporcjonalne do objętości. – równanie stanu gazu doskonałego. T-stała, m-stała, P,V – zmieniają się.
……………………………………
Zad. Oblicz siłę wzajemnego oddziaływania pomiędzy dwoma elektronami znajdującymi się w odległości r = 3 cm3
………………………………..
Przemiana izochoryczna gazu
W tej przemianie oprócz stałej masy gazu stała pozostaje jego objętość. Z równania stanu gazu doskonałego wynika że wtedy lub znaczy to że w izochorycznej przemianie gazu o sałej masie ciśnienie gazu jest wprost proporcjonalne do jego temp. Bezwzględnej.
………………………………
Prawo Ohma dla całego obwodu prądu elektrycznego
Dla przewodników metalicznych natężenie prądu jest wprost proporcjonalne do napięcia między końcami przewodnika R= , 1
Oporem elektrycznym przewodnika nazywamy stały dla tego przewodnika w danej temp. stosunek napięcia do natężenia prądu. ………………
………………………………………
zad. Oblicz siłę działającą na pocisk o masie m=500 g wylatujący z lufy działa o dł. L=2m z prędkością V = 2m
……………………………
Przejście światła jednobarwnego przez pryzmat.
Pryzmat to graniastosłup prawidłowy trójkątny z substancji przeźroczystej dla światła.Wiązka światła ulega dwukrotnemu załamaniu i zawiera kierunek padania:
kąt łamiący pryzmat
kąt padania promienia
kąt załamania promienia
– kąt odchylenia promienia
……………………………………
Zad. Napisz równanie masy relatywistycznej ciała i określ warunki jej wystąpienia.
Masa relatywistyczna
m =
mo – masa spoczynkowa
V – prędkość ciała
C – prędkość światła
Zależy ona głównie od stosunku prędkości v/c. Przy prędkościach v znacznie różniących się od prędkości światła c, różnice pomiędzy masą ciała poruszającego się z prędkością v i będącego różniących spoczynku są nieznaczne. Przy prędkości v przekraczającej 0,5o połowę wartości prędkości światła masa relatywistyczna wyraźnie wzrasta i wykracza poza błąd pomiaru. Przy prędkościach bliskich prędkości światła c, masa relatywist. dąży do nieskończoności.
………………………………
zad. Prąd o natężeniu I = 2A rozgałęzia się na 2 części. Oblicz natężenie prądów w tych rozgałęzieniach jeśli ich opory wynoszą: R1 = 5 , R2 = 8 , narysuj schemat tego obwodu.
………………………………………….
Omów wzajemne oddziaływanie przewodników z prądem – definicja Ampera
Dwa bardzo długie równoległe do siebie przewodniki odległe od siebie o „d” w których płyną prądy o natężeniu I1 i I2 oddziaływują na siebie wzajemnie. Przyciągają się gdy kierunki prądów są przeciwne. Prąd płynący w przewodniku 1 wytwarza pole magnetyczne jest ono również tak gdzie leży przewodnik 2 działa na niego siła elektrodynamiczna wyznaczając jej kierunek i zwrot regułą lewej dłoni otrzymujemy przyciąganie lub odpychanie przewodników.
Def. AMPERA – w każdym z przewodników płynie prąd o natężeniu 1A, jednostka natężenia prądu elektrycznego, jednostka podstawowa układu SI, oznaczana A. Prąd o natężeniu 1 A, jest to stały prąd elektryczny, który płynąc w dwóch równoległych, prostoliniowych, nieskończenie długich przewodach o znikomo małym przekroju kołowym, umieszczonych w próżni w odległości 1 m od siebie, spowodowałby wzajemne oddziaływanie przewodów na siebie z siłą równą 2•10 -7 N na każdy metr długości przewodu.
………………………….
Ruch ciała w polu grawitacyjnym. Omów swobodny spadek ciała.
Swobodny spadek ciała jest to ruch jednostajnie przyśpieszony prostoliniowy, odbywający się bez oporów ruchu, bez prędkości początkowej i pod wpływem grawitacji. Ciało porusza się ze stałym przyśpieszeniem grawitacyjnym, którego średnia wartość na ziemi wynosi g =9,81
Wektor przyśpieszenia grawitacyjnego ma kierunek pionowy i zwrot do środka ziemi.
Vo=0 -
Fo=0 -
Ep1=mgh, energia potencjalna = masa * przyspieszenie ziemskie * wysokość
Ek1=0 – energia
Ep2=0 – energia
Ek2= -
………………………..
Zad. Przedmiot ustawiono w odl. 6 cm od soczewki o zdolności skupiającej 50 dioptri (dpi). W jakiej odległości od soczewki otrzymamy obraz.
………………………………..
Parametry fizyczne i chemiczne słońca
Odległość planet od słońca i odl. między planetami są ogromne w porównaniu z rozmiarami planet a nawet z rozmiarami słońca. Pojawiają się komety w pobliżu słońca. Słońce to tygiel w którym bez przerwy zachodzi proces samorzutny i prowadzi do wzrostu entropii.Słońce dostarcza ciągle energii w postaci promieniowania świetlnego. Większość materii słonecznej stanowi wodór. Słońce jest kulą gazu utrzymywaną w całości przez przyciąganie grawitacyjne i w jego wnętrzu temp. I ciśnienie rośnie szybko z odległością od powierzchni.
Słońce jest kulą zjonizowanego gazu o masie około 2×1030 kg, z czego 74% stanowi wodór, 25% hel, a niespełna 1% pierwiastki cięższe i sporadycznie występujące proste związki chemiczne. Kula plazmy utrzymywana jest w równowadze hydrostatycznej dzięki sile grawitacji z jednej strony i rosnącym wraz z głębokością ciśnieniem gazu, które równoważy ciężar materii znajdującej się powyżej. W samym środku ciśnienie osiąga wartość 1016 Pa, co powoduje, że jądro rozgrzewa się do temperatury kilkunastu milionów stopni, w której to temperaturze mogą już zachodzić reakcje jądrowe. W przypadku gwiazd ciągu głównego reakcją jądrową, która dostarcza energii jest przemiana wodoru w hel. Gęstość materii w jądrze Słońca wynosi 1,5×105 kg/m3, jednak wysoka temperatura utrzymuje materię w stanie gazowym, natomiast gęstość gazu na powierzchni wynosi 10-4 kg/m3, czyli jest to prawie próżnia. Na podstawie odmiennych własności plazmy i procesów w niej zachodzących, które wynikają z różnic w gęstości i temperaturze, można wyróżnić trzy różne obszary wewnątrz Słońca.
………………………………………..
Omów II zasadę termodynamiki
Druga zasada termodynamiki stwierdza, że w układzie zamkniętym istnieje funkcja stanu, zwana entropią S, której zmiana ΔS w procesie adiabatycznym spełnia nierówność , przy czym równość zachodzi tylko wtedy, gdy proces jest odwracalny. W uproszczeniu można to wyrazić też tak:”W układzie zamkniętym w dowolnym procesie entropia nigdy nie maleje”.
Procesem cyklicznym-w trakcie tego procesu układ przechodzi przez szereg stanów pośrednich i powraca do stanu początkowego.
Silnik-to urządzenie w którym uzyskujemy energię mechaniczną kosztem innego rodzaju energii.
Silnik cieplny-to urządzenie w którym energia zewnętrzna substancji roboczej (gaz lub para wodna) zostaje przekształcona w prace mechaniczną lub energię kinetyczną.
Niemożliwy jest proces którego jedynym rezultatem jest pobranie energii na sposób cieplny z pewnego ciała i całkowite wykorzystanie tej energii na wykonanie pracy.
………………………………
Zad. Ciało swobodnie spada z wysokości h = 3m.oblicz czas spadku ciała oraz prędkość tego ciała w momencie uderzenia o ziemię.
…………………………………..
Co nazywamy elektrolizą? Jakie prawo fizyczne opisuje to zjawisko.
Elektroliza to zjawisko przepływu prądu elektrycznego przez elektrolit w czasie którego na elektrodach wydzielają się produkty. (Elektroliza – proces rozkładu związków chemicznych i separacji produktów tego rozkładu pod wpływem przepuszczania przez nie prądu elektrycznego, co wywołuje wędrówkę jonów do pary nie reagujących z układem elektrod.)
Ilościowo zjawisko elektrolizy opisują prawa Faraday’a.
Prawa elektrolizy Faradaya to dwa prawa sformułowane przez Faradaya w 1834 r.:
I prawo-Masa substancji m wydzielonej z elektrolitu na elektrodzie jest wprost proporcjon. do natężenia I przepływającego prądu oraz czasu trwania elektrolizy. M = k*I*t.
k-równoważnik elektrochemiczny określający liczbowo masę substancji w kg, wydzieloną elektrolitu w masie przepływu ładunku 1C (1 kulomba) że to dane tabelaryczne.
II prawo- równoważnik elektrochemiczny k substancji wydzielonej z elektrolitu jest wprost
prop. do jej równoważnika chemicznego , gdzie -masa cząsteczkowa jonu wyrażona w kg, w-wartościowość.
………………………………
Pierwsza zasada dynamiki Newtona. Przykład tej zasady.
Jeżeli na ciało nie działają żadne siły lub działające siły wzajemnie się równoważą (siła wypadkowa ma wartość = 0) to ciało pozostaje w spoczynku (gdy było w spoczynku) lub porusza się ruchem jednostajnym prostoliniowym (gdy było w ruchu). Zasada ta jest znana jako zasada bezwładności np. nagłe hamowanie autobusu.
…………………………
Zad. Jak wielką parcę należy wykonać aby ciału o masie m =0,4 kg nadać prędkość v=15 m/s
…………………………………
Przemiana izobaryczna gazu.
Jest to przemiana w której oprócz stałej masy gazu stałe pozostaje ciśnienie (m=const p=const) W izobarycznej przemianie gazu o stałej masie objętość zajmowana przez gaz jest wprost proporc. do jego temp bezwzględnej.
…………………………………..
Jakie zasady zachowania spełnione są w reakcjach jądrowych. Omów je krótko.
W reakcjach jądrowych jest zachowana zasada zachowania energii tzn. całkowita energia jąder i cząsteczek przed reakcją jest równa całkowitej energii jąder i cząsteczek po reakcji dlatego czasem w stanie końcowym pojawia się joton promieniowania elektromagnetycznego unosząc część energii np. …………………………………………
We wszystkich reakcjach jądrowych zachowany jest całkowity ładunek .
…………………………………..
Zad. Jak wysoko wzniesie się ciało wyrzucone pionowo w górę z prędkością początkową Vo=50m/s
…………………………….
Wytwarzanie promieni rentgenowskich X i ich własności.
Promienie X powstają w czasie hamowania elektronów o dużej energii w płytkach metalowych. Pomiędzy elektronami jest wysokie napięcie przyspieszające elektrony. Anoda staje się źródłem niewidzialnego promieniowania elektromagnetycznego zwanego X. Właściwości: łatwo przechodzi przez szkło i płytki wykonane z lekkich metali, jest częściowo pochłaniane przez pierwiastki, zaczernia kliszę fotograficzną, jonizuje gazy, rozchodzi się po liniach prostych jest falą elektromagnetyczną, niszczy tkanki organiczne.
……………………………….
Omów zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia światła.
Całkowite wewnętrzne odbicie światła zachodzi przy przejściu światła z ośrodka o mniejszej V1 do ośrodka o większej szybkości rozchodzenia się V2. zwiększając kąt padania dochodzimy do takiej wartości, że kąt załamania wynosi 90o. gr, , ……………….

…………………………….
Zad. Oblicz sprawność silnika Carnota pracującego pomiędzy źródłem ciepła o temp. T=1200K a chłodnicą o temp = 200K

……………………………….
Zad. Jakie obrazy możemy otrzymywać za pomocą soczewek? Narysuj jeden z nich.
- obraz punktu święcącego A, – obraz przedmiotu świecącego gdyż odległość przedmiotu od soczewki jest większa od 2f (x>2f),-obraz przedmiotu świecącego gdy odległość przedmiotu od soczewki jest rowna 2f ( x=2f), – obraz pzredmotu świecącego gdzy odl. przedmiotu od soczewki jest większa niż ogniskowej ale mniejsza niż 2f (f

Obraz rzeczywisty odwrócony tej samej wielkości.
……………………………..
Pierwsza zasada termodynamiki
Zmiana energii wewnętrznej ciała może zachodzić przez przekazanie ciepła lub przez wykonanie pracy, albo przez jedno i drugie. , V-energia wewnętrzna ciała,
W-praca wykonywana nad ciałem przez siłę zewnętrzną. Q –ciepło wymienione z otoczeniem.
……………………………….
Zad. Oblicz prędkość z jaką porusza się ziemia na orbicie okołosłonecznej jeśli promien tej orbity wynosi R=150000000km.
………………………………..
W jaki sposób łączymy opory elektryczne w obwodach prądu elektrycznego. Narysuj schemat tych obwodów. Podaj treść prawa Kirhoffa.
Szeregowo

Równolegle

Suma natężenia prądów wpływających do węzła jest równa sumie natężeń prądów wypływających z tego węzła. II Prawo. Natężenie prądów płynących przez odbiorniki połączone równolegle są odwrotnie proporcjonalne do oporów tych odbiorników.
……………………………….
Napisz ogólny schemat reakcji rozszczepienia jądra atomu i omów go.

- rozpędzony neutron po uderzeniu w ciężkie jądro na krótko przykleja się do niego w ten sposób powstałe wzbudzone jądro jest nietrwałe, nietrwałe cienkie jądro rozdziela się na 2 jądra o liczbach masowych A1 i A2, porównywalnych ale nie identycznych. Nie wszystkie neutrony wejdą w skład jąder I i II dlatego pewna ilość wylatuje jako cząstki swobodne. Powstałe jądra I i II SA w stanie wzbudzonym i w krótkim czasie oddają nadmiar energii emitują promieniowanie.
……………………………….
Zad. Pod jakim kątem do poziomu rzucono ciało z prędkością początkową Vo=50 m/s w polu grawitacyjnym jeśli czas trwania tego ruchu wynosi t=0,55
…………………………………
Omów rzut poziomy w polu grawitacyjnym
……………………………………
Zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. Równanie Einsteina-Milikana (?)
Równanie fotoelektryczne Einsteina
W=Upe – praca wyjścia czyli praca potrzebna do wyrzucenia elektronu z powierzchni metalu.. Up-charakterystyczna dla danego metalu różnica potencjału, e-ładunek elektronu.
E= energia fotonu wywołująca jego emisję nadająca mu pewną energię kinetyczną.
Ek = -energia kinetyczna nadana wybitemu elektronowi.
Wzór ten można zapisać E=W+Ek – powstała w oparciu o zasadę zachowania energii.
…………………………………
Zad. Oblicz kąt graniczny w diamencie jeśli współczynnik załamania dla diamentu n=2,4
…………………………………
Zasada zachowania energii mechanicznej. Przykłady.
Wynika z jednorodności czasu to właściwość czasu przejawia się w tym że prawa ruchu układu zamkniętego nie zależą od wyboru chwili początkowej czasu. Np. podczas spadku swobodnego w stacjonarnym polu potencjalnym siły ciężkości przy powierzchni ziemi prędkość ciała i przebyta przez nie droga zależą tylko od czasu trwania spadku i od prędkości początkowej nie zależą natomiast od tego w jakiej konkretnej chwili ciało zaczęło spadać.
……………………………………..
Zad. Wykreśl obraz powstały w soczewce skupiającej jeżeli przedmiot ustawiono w odległości f…………………………
Siła elektrodynamiczna. Reguła określająca kierunek i zwrot tej siły.
Siłę jaką pole magnetyczne działa na zamieszczony w nim przewodnik z prądem nazywamy siłą elektrodynamiki. Jej kierunek kierunek zwrot możemy wyznaczy stosując regułę lewej dłoni. Jeśli lewą dłoń ułożymy w polu magnetycznym tak aby linia pola zwrócona była prostopadle ku wewnętrznej powierzchni dłoni a cztery wyprostowane palce wskazywały kierunek płynącego prądu to odchylony o 90o kciuk wskaże zwrot i kierunek siły działającej na przewody.
………………………………
Deficyt masy jądra atomu. Jak go obliczamy?
Masy atomu : obliczamy Zmp + (A-Z) mn + Zme
Z- liczba protonów i elektronów
A-Z – liczba neutronów
Ostatni składnik Zme zwykle pomijamy ze względu na małą wartość.
Obliczona w ten sposób masa atomu jest zawsze większa od masy atomu zmierzonej doświadczalnie. Te różnicę nazywamy niedoborem masy …. Powstał on w czasie tworzenia się atomu skoro masa zmniejszyła się o …. . tzn. że kosztem energii spoczynkowej składników atomu powstała inna energia o tej samej wartości która została przekazana na zewnątrz. Ta sama ilość energii będzie potrzebna do rozbicia jądra na składniki. Nosi ona nazwę energii wiązania jądra.
………………………………….
Zad. Oblicz napięcie maxymalne prądu zmiennego sieciowego.
Uks =
Um = Usk 220V *1,41 = 310,2
…….………………………
Prawo powszechnego ciążenia. Sens fizyczny stałej grawitacji.
Prawo powszechnego ciążenia. Między każdymi dwoma punktami materialnymi działają siły przyciągania wzajemnego które są wprost proporcjonalne do mas tych punktów i odwrotnie proporcjonalne do kwadratu odległości między nimi.
…………………………….
Praca i moc prądu stałego. Wyjaśnij dlaczego 1kwh = 3600000J

Praca prądu elektrycznego w danym odbiorniku równa jest iloczynowi napięcia między jego końcami (U) natężenie prądu (I) w nim płynącego i czasu przepływu prądu (t). jednostka prądu to 1 J (dżul) moc prądu = napięcie – natężenie prądu.
Jednostką mocy jednego wata jest 1 wat. Moc 1 wata posiada odbiornik, który pracę 1 dżula wykonuje w czasie 1 sekundy.
……………………………..
zad. Jaką prędkość uzyskało ciało spadające swobodnie z wysokości 200 m?

……………………………….
Zad. Jak wyznaczy pojemność zastępczą trzech kondensatów połączonych szeregowo? narysuj schemat.
………………………………..
Omów jeden ze sposobów wzbudzania prądu indukcyjnego
……………………………………
Zad. Człowiek o masie 60 kg biegnący z prędkością 5 m/s naprzeciw wózka o masie 100 kg jadący z prędkością 2 m/s i wskakuje na ten wózek. Ile wynosi prędkość wózka?

………………………………….
Omów postulaty Bohra
I postulat: elektron może krąży wokół jądra po takiej orbicie na której iloczyn wartości pędu elektronu (mv) i promienia orbity r jest równy całkowitej wielokrotności stałej ………
II postulat:
Elektron może przeskakiwać z jednej orbity stacjonarnej na drugą emitując lub absorbując kwant promieniowania elektromagnetycznego. Elektron przeskakując z niższej orbity na wyższą gdy pochłonie odpowiedni kwant energii. Elektron przeskakuje z wyższej orbity na niższą gdy wyśle kwant energii.
…………………………..
Omów znane ci zasady zachowania w Fizyce.
1.zasada zachowania energii- Zasada zachowania energii – w układzie zamkniętym suma składników wszystkich rodzajów energii całości (suma energii wszystkich jego części) układu jest stała (nie zmienia się w czasie).Zasada zachowania energii: Jeżeli na ciało nie działa żadna siła zewnętrzna – nie licząc siły grawitacyjnej – to całkowita energia mechaniczna jest stała.
2. zerowa zasada termodynamiki – Zerowa zasada termodynamiki głosi, że:Jeśli układy A i B mogące ze sobą wymieniać ciepło są ze sobą w równowadze termodynamicznej, i to samo jest prawdą dla układów B i C, to układy A i C również są ze sobą w równowadze termodynamicznej. Przez równowagę termodynamiczną rozumiemy stan, który w danych warunkach układ osiąga i już go nie zmienia.
Z zerowej zasady wynika istnienie temperatury empirycznej. Istnieje mianowicie taka wielkość fizyczna β, która jest równa dla układów A i B, będących ze sobą w równowadze termodynamicznej. W rzeczywistości takie określenie nie oznacza jeszcze znanej nam temperatury T: β może być dowolną funkcją T.
Zerowa zasada termodynamiki stwierdza także, że ciało w równowadze termodynamicznej ma wszędzie tę samą temperaturę.
3. zasada zachowania pędu. – Zasada zachowania pędu. Mówi, że dla dowolnego izolowanego układu punktów materialnych, bez względu na to, jakie jest oddziaływanie między nimi, suma wektorowa wszystkich pędów pozostaje stała. Przejawem działania tej zasady jest zjawisko odrzutu, polegające na tym, że przy rozpadzie ciała na dwie części obie otrzymują pędy jednakowe co do wartości bezwzględnej, lecz przeciwnie skierowane względem układu odniesienia, w którym ciało przed rozpadem pozostawało w spoczynku. Przykładem mogą być odrzuty przy strzelaniu z broni palnej, przy emisji cząsteczek z jądra atomowego itp. Na tej podstawie działają też samoloty odrzutowe oraz rakiety, gdzie pęd strumienia gazów wyrzucanych z dyszy nadaje samolotowi lub rakiecie pęd w kierunku przeciwnym.
Matematyczne sformułowanie zasady zachowania pędu:

Zasada zachowania pędu jest zawsze spełniona w każdym procesie fizycznym, tylko w niektórych zjawiskach opisywanych przez mechanikę kwantową możliwe jest krótkotrwałe jej złamanie (w czasie zajścia oddziaływania), jednak już po bardzo krótkim czasie (potrzebnym światłu na przebycie odległości międzycząstkowych) zasada ta jest spełniona. Zasadę zachowania momentu pędu można wraz z zasadą zachowania materii-energii połączyć w zasadę zachowania czteropędu.
Zasada zachowania pędu wynika z niezmienniczości lagranżjanu (hamiltonianu) względem przesunięć w przestrzeni (jeśli wszystkie punkty przesuniemy w przestrzeni o to nowy układ będzie identyczny z pierwotnym). Sytuacji takiej odpowiada brak członu potencjalnego w lagranżjanie (hamiltonianie).
……………….………………..
Zad. Oblicz deficyt masy jądra helu.
……………………………….
Omów i narysuj przejście światła przez płytkę płasko-równoległościenna.
……………………………….
Budowa działanie i zastosowanie transformatorów prądu zmiennego.
Transformatorem jest urządzenie stosowane do przetwarzania napięcia przemiennego na napięcie przemienne o innej wartości maksymalnej. Prosty transformator składa się z rdzenia z miękkiej stali, na której umieszcza się 2 uzwojenia. Jest uzwojenie pierwotne i wtórne. Pierwotne – zmienia pole magnetyczne na którym powstaje napięcie przemienne przetworzone wyższe lub niższe do napięcia pierwotnego U1-napięcie pierwotne.U2 napięcie wtórne.
………………………………….
Zad. Proton w momencie wyrzucenia z cyklotronu posiada prędkoś V=0,8c. Oblicz przyrost masy protonu.
………………………..……..
Własności ferromagnetyków. Krzywa histezy
Ferromagnetykami nazywamy ciała stałe (z reguły są to substancje w stanie krystalicznym) wykazujące przy niezbyt wysokich temperaturach własne namagnesowane, które silnie zmienia się pod wpływem oddziaływań zewn. pola magnetycznego, deformacji, zmiany temp.stanowią ośrodki silnie magnetyczne.
………………………………….
Budowa układu słonecznego
Słońce jest głównym i największym ciałem niebieskim wokół którego krąży 9 planet. Od Słońca są to Merkury,Wenus,Ziemia, Mars, Jowisz,Saturn,Uran,Neptun Pluton. Wokół słońca krążą też planetoidy. W przestrzeni plantowej poruszają się ponadto niezliczone ilości drobnych bryłek materii zwanych meteorami. Po orbitach eliptycznych poruszają się natomiast komety.
………………………………….
Zad. Obliczy częstotliwość rezonansową obwodu szeregowego składającego się z soczewki o rezystancji R = 12Ω, indukcyjności l=160…. Oraz kondensatora o pojemności c= 250 pF
…………………………………….
Przedstaw graficznie przegląd widma fal elektromagnetycznych
Przy przejściu fali z jednego ośrodka do innego częstotliwość nie ulega zmianie, zmieniają się natomiast szybkość rozchodzenia i długości fali. Klasyfikacje fal elektromagnetycznych według ich długości w próżni lub częstotliwościach nazywamy widmem fal elektromagnetycznych.
………………………………
Zad. Prędkość fotoelektronu wyskakującego z powierzchni wolframu wynosi V=10m/s. oblicz częstotliwość promieniowania padającego jeśli praca wyjścia dla wolframu W=100kJ.
…………………………………
Podaj definicję prawa Kulomba oraz na jego podstawie wyprowadź jednostkę stałej elektrycznej.
Wartość siły wzajemnego oddziaływania dwóch ładunków punktowych jest wprost proporcjonalna do iloczynu wartości tych ładunków i odwrotnie proporcjonalna do kwadratu ich wzajemnej odległości.

………………………………
W jaki sposób wyznaczy gęstość dowolnie wybranej masy ciała?
Gęstość jest to stosunek masy ciała do jego objętości V. aby wyznaczy gęstość ciała trzeba wyznaczyć jego masę i objętość (masę wyznaczamy za pomocą wagi laboratoryjnej lub siłownika, objętość: mierzymy długość potrzebnych krawędzi, korzystając ze wzorów) przy pomocy menzurki wody.
Wzór na obl. gęstości. d=
………………………….
Zad.Oblicz moment pędu elektronu na pierwszej orbicie atomu wodoru Bohra.
……………………………….
Prawo Ohma dla obwodu zamkniętego prądu elektrycznego.
Natężenie prądu w przewodniku jest wprost proporcjonalne do napięcia przyłożonego między jego końcami R=
………………………………..
Jak wyznaczamy ciepło właściwe ciał stałych.
Ciepło właściwe informuje nas o tym ile ciepła (energii) należy dostarczyć aby ogrzać 1kg substancji o 1K (lub o 1oC)
Aby wyznaczyć ciepło właściwe musimy wyznaczy wzór gdzie Q=c*m*∆T , c-jest to ciepło właściwe substancji gdzie W=0 więc przyrost energii wewnętrznej w takich zjawiskach wynosi ∆Ew=Q, ∆Ew=c*m*∆T
Wielkość tą wyrażamy w J/kg*K
Każda substancja ma inne ciepło właściwe.
………………………
Wymień podstawowe rodzaje fal mechanicznych i podaj ich definicję.
Fala mechaniczna jest to zaburzenie rozchodzące się w ośrodku sprężystym i przynoszące energie a polegające na drganiach cząsteczek wokół położeń równowagi.
-Fala poprzeczna, fala podłużna.

W układzie SI jednostka pędu nie ma odrębnej nazwy, a jest określana za pomocą jednostek prostszych, np. niuton•sekunda (N•s) lub kilogram•metr/sekunda (kg•m/s).
tak też jest w przypadku pędu – obowiązuje:
ZASADA ZACHOWANIA PĘDU
Jeżeli na jakiś układ ciał nie działają siły (oddziaływania) zewnętrzne, wtedy układ ten ma stały pęd.
Czyli, zapisując to wzorami:
jeżeli F = 0, to p = const
Lub jeszcze inaczej:
Zmienić pęd układu może tylko siła działająca z zewnątrz układu.
Z zasady zachowania pędu mamy:
pcałkowity_przed zderzeniem = pcałkowity_po zderzeniu
Tarcie
f=T/N
f- wspułczynnkik tarcia
T- tarcie
N- siła ciężkości
Energię kinetyczną obliczamy ze wzoru:

Znaczenie symboli:
v – prędkość ciała
m – masa ciała
Energię potencjalną
Najprostszą postać energii potencjalnej otrzymujemy dla energii potencjalnej ciężkości ciał znajdujących się przy powierzchni ziemi. Wtedy wyraża się ona wzorem:
Epot_ciezk = m • g • h
Tutaj:
m – masa ciała,
g – przyspieszenie ziemskie,
h – wysokość
Energia mechaniczna (całkowita)
Jeżeli dla jakiegoś ciała wyznaczymy sumę jego energii kinetycznej i potencjalnej, to uzyskamy w ten sposób energię mechaniczną.
Emechaniczna = Epotencjalna + Ekinetyczna
Energia mechaniczna dla ciała w polu grawitacyjnym
Emechaniczna = Epotencjalna_ciężkości + Ekinetyczna

Dla prostego przypadku energii mechanicznej ciała mającego prędkość v i znajdującego się na wysokości h nad powierzchnią Ziemi wartość energii mechanicznej można obliczyć ze wzoru:

Zasada zachowania energi podczas poruszania się ciała
Ecp = EcK
Ecp-energia całkowita na początku ruchu
Eck- energia całkowita na końcu ruchu

Prędkość:

Oznaczenia:

V – prędkość, V = const; S – przemieszczenie; T – czas

2. Ruch zmienny.

Przyspieszenie:
,
Przemieszczenie:
,
Prędkość końcowa :
,

Oznaczenia:
a – przyspieszenie;
V0 – prędkość początkowa;
S – przemieszczenie;
T – czas
V – prędkość;
VK – prędkość końcowa

3. Ruch po okręgu.

Ruch z prędkością stałą.

Prędkość kątowa:

Warunek ruchu po okręgu – siła dośrodkowa:

2.Ruch z prędkością zmienną.

Przyspieszenie kątowe:

Przyspieszenie liniowe:

Oznaczenia:
 – prędkość kątowa;
K – prędkość kątowa końcowa;
0 – prędkość kątowa początkowa;
 – kąt;
T – czas;
r – promień okręgu;
 – przyspieszenie kątowe;
a – przyspieszenie liniowe;
S – przemieszczenie;
V – Prędkość liniowa chwilowa;
 – częstotliwość;
m – masa;

Prędkość liniowa chwilowa :

Przemieszczenie :

Prędkość kątowa końcowa:

Kąt zakreślony:

Częstotliwość:

Moment siły:

Oznaczenia:
M – moment siły;
r – ramie siły (wektor poprowadzony od osi obrotu do siły,  do kierunku);
F – siła

11. Siła tarcia.

Jest to siła powodująca hamowanie. Wytracona w ten sposób energia zamienia się w ciepło i jest bezpowrotnie tracona. Siła tarcia jest skierowana w przeciwną stronę do kierunku ruchu. Jej wartość wyraża wzór:

Oznaczenia:

T – siła tarcia; f – współczynnik tarcia (cecha charakterystyczna danego materiału); N – siła nacisku (siła działająca pod kątem prostym do płaszczyzny styku trących powierzchni, najczęściej jest to składowa ciężaru)

15. Pole grawitacyjne.

Jest to taka własność przestrzeni, w której na umieszczone w niej ciała działają siły grawitacji.

4. Zasady dynamiki Newtona.

PIERWSZA ZASADA DYNAMIKI:

Istnieje taki układ, zwany układem inercjalnym, w którym ciało, na które nie działa żadna siła lub działające siły równowarzą się, pozostaje w spoczynku lub porusza się ruchem stałym prostoliniowym.

DRUGA ZASADA DYNAMIKI:

Jeżeli na ciało działa siła niezrównoważona zewnętrzna (pochodząca od innego ciała) to ciało to porusza się ruchem zmiennym. Wartość przyspieszenia w tym ruchu wyraża wzór:

TRZECIA ZASADA DYNAMIKI:

Jeżeli ciało A działa na ciało B siłą F, to ciało B działa na ciało A siłą F’. Wartość i kierunek siły F’ jest równy wartości i kierunkowi siły F, a jej zwrot jest przeciwny do zwrotu siły F.

Oznaczenia:

a – przyspieszenie;
F – siła;
m – masa

Droga:

S = v *t

Siła Wypadkowa:

Fw =Σ +F1

Prędkość średnia:

1. Zjawisko Brockenu.
Zjawisko Brockenu jest zjawiskiem świetlnym rzadko występującym w atmosferze ziemskiej. Powstaje w górach, przy niskim położeniu Słońca nad horyzontem, gdy powiększony do nadnaturalnej wielkości cień obserwatora pojawia się na rozpostartych wprost przed nim, albo niżej od niego chmurach warstwowych, zalegających w dolinach (tzw. morze chmur, morze mgieł). Inaczej mówiąc, obiekt znajdujący się pomiędzy Słońcem, a spełniającymi rolę potężnego ekranu chmurami, rzuca cień wnikający głęboko w chmury. Cień często otoczony jest barwną aureolą. Jeżeli w “widowisku” bierze udział kilka osób, to każda z nich widzi jedynie swoją aureolę. Nazwa zjawiska pochodzi od wzniesienia Brocken (1142 m) w górach Harz (Niemcy), gdzie zaobserwowano je po raz pierwszy.

2. Słup światła.
W chmurach piętra górnego zbudowanych z kryształków lodowych, zwłaszcza w chmurach warstwowo-pierzastych, powstają zjawiska, zwane halo. Tak nazywają się przede wszystkim jasne pierścienie (kręgi) o środkach, położonych centralnie w Słońcu lub Księżycu. Oprócz pierścieni, które są podstawowymi postaciami zjawisk halo występują również pionowe słupy świetlne, przechodzące przez tarczę Słońca lub Księżyca i obserwowane powyżej i poniżej tych ciał niebieskich, oraz bezbarwny poziomy krąg przysłoneczny, położony na tej samej wysokości kątowej co Słońce. Słup światła występuje przy chmurach typu Cirrus i Altocumulus. W bezwietrzny mroźmy poranek można czasami zobaczyć, jak nad Słońcem widać w powietrzu igły połyskujące w jego promieniach oraz słupy świetlne. Słupy świetlne bywają także czasami widoczne podczas bezwietrznej, mroźnej pogody nad latarniami. Pojawienie się tych słupów związane jest z odbiciem promieni od ścian unoszących się w powietrzu kryształków lodu. Aby można było zaobserwować to zjawisko musi w powietrzu znajdować się obłok kryształków lodu , których ścianki znajdują się w poziomie. Wtedy promienie odbijają się od nich, jednak nie widać słupów. Aby były one widoczne, płytki muszą być lekko odchylone od linii horyzontu. Wtedy następuje załamanie promieni słonecznych. Oko rzutuje je na sklepienie niebieskie i obserwatorowi wydaje się, że pod lub nad słońcem powstają słupy świetlne. Słupy poziome tworzą się poprzez odbicie promieni światła od kryształków, które spadając obracają się wokół swojej osi pionowej. Słupy tworzące się nad latarniami są wywołane odbiciem światła od płatków śniegu, kropel mgły lub cząstkach pyłu unoszącego się w powietrzu.

3. Iryzacja. – rys.7
Iryzacja, to tęczowe barwy powstające czasem na powierzchni przezroczystych ciał w wyniku interferencji światła (oświetlenia światłem białym) przez co uzyskuje się wygaszenie pewnych, oraz wzmocnienie innych barw. Obserwuje się je, jako mieniące się, tęczowe plamy barwne na wodzie. Układy barw przeważnie zielonych i różowych, często o odcieniach pastelowych, są obserwowane na chmurach. Barwy te bywają niekiedy pomieszane, niekiedy zaś w postaci smug prawie równoległych do brzegów chmur. Barwy iryzacji są często błyszczące i przypominają kolor masy perłowej. Zjawisko iryzacji chmur w istocie jest tego samego pochodzenia co wieńce i występuje przy chmurach kłębiastych Cirrocumulus, Altocumulus i Stratocumulus.

4. Wieniec.
Wieniec jest to jedna lub kilka (rzadko więcej niż trzy) serii barw pierścieni o stosunkowo małym promieniu, otaczających bezpośrednio tarczę ciała niebieskiego (lub sztucznego źródła światła). W każdej serii pierścień wewnętrzny jest fioletowy lub niebieski, a pierścień zewnętrzny – czerwony; między nimi mogą występować inne barwy. Najbardziej wewnętrzna seria, mająca promień na ogół nie większy niż 5 stopni i nosząca nazwę aureoli, wykazuje zwykle wyraźny pierścień zewnętrzny o czerwonawej lub kasztanowej barwie. Wieńce wywołane są ugięciem światła w znajdujących się przed tarczą Słońca lub Księżyca cienkich chmurach, zbudowanych z drobnych, jednorodnych kropelek wody, zazwyczaj są to chmury średnie kłębiaste – Cirrocumulus, Altocumulus i Stratocumulus.

5. Gloria.
Gloria powstaje na skutek dyfrakcji światła (ugięcia fal) na kroplach wody lub kryształkach lodu. Jest zjawiskiem optycznym polegającym na wystąpieniu barwnych pierścieni wokół cienia obserwatora widocznego na tle chmur lub mgły, przy czym niebieski pierścień ma mniejszą średnicę od czerwonego. Gloria podobna jest do wieńca, jednak powstaje nie dookoła Słońca lub Księżyca, lecz dookoła punktu, położonego po stronie przeciwnej względem tarczy ciała niebieskiego. Zjawisko to występuje na chmurach, położonych na wprost przed obserwatorem, albo niżej od niego, tj. w górach lub przy obserwacjach z samolotu. Na te same chmury pada cień obserwatora i wówczas wydaje się, że gloria otacza cień jego głowy. Gloria powstaje wskutek ugięcia się światła, uprzednio odbitego od kropelek chmur, tak że powraca ono od chmur w tym samym kierunku, w jakim na nie padało.
Uwaga. Jeśli chmura lub mgła są dość blisko obserwatora, jego cień wydaje się bardzo duży; nazywa się to wówczas zjawiskiem Brockenu, niezależnie od tego czy jest otoczony, czy też nie jest otoczony barwną glorią. Najczęściej występuje przy chmurach średnich Altocumulus i Altostratus.

6. Tęcza.
Tęcza jest jednym z efektowniejszych zjawisk optycznych w atmosferze. Jest to układ koncentrycznych łuków o barwach od fioletowej do czerwonej, wywołanych przez światło Słońca lub Księżyca, padające na zespół kropel wody w atmosferze (krople deszczu, mżawki lub mgły). W tęczy głównej barwa fioletowa występuje po wewnętrznej stronie, a barwa czerwona po zewnętrznej stronie. W tęczy wtórnej, o znacznie mniejszej jasności od tęczy głównej, czerwona barwa jest od wewnątrz, a fioletowa na zewnątrz. Zjawisko powstaje na skutek rozszczepienia światła białego i odbicia go wewnątrz kropel deszczu. Łuk pierwszy to wynik jednokrotnego, a drugi dwukrotnego odbicia rozszczepionego światła wewnątrz kropli (stąd odwrócona kolejność barw i mniejsze natężenie światła). Tęczę obserwuje się na tle chmur, z których pada deszcz, znajdujących się po przeciwnej stronie nieba niż Słońce (zjawisko obserwowano również przy świetle Księżyca). Warunki, przy których obserwuje się typową tęczę mają przeważnie miejsce w przypadku chmur kłębiastych deszczowych. Natężenie światła, szerokość i barwa tęczy wahają się w szerokim przedziale w zależności od rozmiarów kropel. Tęczę obserwuje się również w bryzgach fal morskich, wodospadów i fontann. Dlaczego widzimy tylko łuk, a nie całą ścianę kolorowych barw? Wynika to z tego, że wszystkie promienie słoneczne “wpadają” do kropli wody równolegle względem siebie i “wpadają” do oka pod określonym kątem w stosunku do kierunku padania promieni słonecznych, 42 lub 52 stopnie.

7.Prominiowanie podczerwone i nadfioletowe.
Promieniowanie występujące w widmie światła białego poza czerwienią ,załamuje się w pryzmacie słabiej niż światło czerwone o większej długości fali, zostało nazwane promieniowaniem podczerwonym ,termicznym lub cieplnym. Widmo promieniowania podczerwonego ciał stałych jest widmem ciągłym (promieniowanie od ciała o wys. temp.)
Niewidzialne promieniowanie stanowiące przedłużenie widma poza skrajnymi promieniami fioletu zostało nazwane promieniowaniem nadfioletowym. Promieniowanie nadfioletowe jonizuje powietrze, wywołuje fluorescencję(świecenie niektórych ciał), działa chemicznie(zaczernia kliszę fotograficzną), wywołuje zjawisko fotoelektryczne, ma wpływ na opalanie się ciała ludzkiego.

8.Błekit nieba.
Niebo, pozorne sklepienie otaczające obserwatora na które rzutują się położenia i ruchy ciał niebieskich. Dla obserwatora ziemskiego niebo w dzień ma barwę niebieską, co jest wynikiem selektywnego rozpraszania promieniowania słonecznego w atmosferze. Dla obserwatora znajdującego się poza atmosferą niebo jest zawsze czarne. Fakt ten doniosłe znaczenie kosmogeniczne i świadczy o tym, że Wszechświat nie jest wypełniony materią świecącą w sposób jednorodny.

9. Halo.
Halo jest jednym z ciekawszych zjawisk świetlnych (optycznych) na niebie i powstaje na skutek załamania światła w chmurze zawierającej kryształki lodu. Występuje, jako barwny, biały lub w przeważającej części biały, świetlisty pierścień, w którego środku znajduje się tarcza Słońca lub Księżyca. Krąg ten ma zwykle słabo widoczne zabarwienie czerwone od wewnątrz i w rzadkich przypadkach fioletowe na zewnątrz. Część nieba wewnątrz kręgu jest wyraźnie ciemniejsza niż na zewnątrz. Pierścień o średnicy 22° (tzw. małe halo) powstaje przez załamanie na powierzchniach kryształków o kącie łamiącym 60° natomiast o średnicy 46° (rzadziej występujące tzw. duże halo), powstaje podczas załamania światła na krawędziach kryształków wzajemnie do siebie prostopadłych (kryształki lodu są graniastosłupami prostymi o podstawie sześciokątnej). Zjawisko halo występuje przy chmurach typu Cirrus.

10 Miraż pustynny.
Rozważając zjawisko miraży, musimy rozważyć sposób załamywania się promienia świetlnego. Bowiem promień zawsze skręca w kierunku gęstszego powietrza, bądź środowiska. Gęstsze powietrze, jest to powietrze o wyższej temperaturze, cząsteczki jego poruszają się szybciej oraz jest ono gęstsze. Potoczną nazwą tego zjawiska jest “fata-morgana” i kojarzy się najczęściej z widocznym na pustyni jeziorem otoczonym palmami. Jak zachodzi to zjawisko ?Jak już wspomniałam podstawą jest różnica temperatur przy powierzchni Ziemi. W dzień piasek na pustyni nagrzewa się bardziej niż powietrz i w efekcie po nadejściu wieczoru ogrzewa on najbliższą warstwę powietrza. Powstaje “warstwowy układ temperatury” – przy Ziemi najcieplej, a kilka metrów wyżej jest już ono dużo chłodniejsze. Promień światła przechodzący nad powierzchnią zostaje zagięty w górę, w kierunku chłodniejszego ( gęstszego ) powietrza
Podobnie powstaje miraż obserwowany na rozgrzanej drodze. Wygląda to jak mokra plama, w której widzimy odbicie. Jest to efekt pozornych odbić dalekiego krajobrazu lub nieba.

11. Miraż dolny i górny.
Miraże dolne obserwuje się pod horyzontem. Powstają one na bardzo gorących, rozgrzanych obszarach, takich jak pustynie lub stepy. Temperatura Ziemi w tamtym miejscu jest o wiele wyższa od temperatury najniższej warstwy powietrza.. Miraże dolne mogą być odwrócone lub proste. Przykładem takiego mirażu jest sytuacja, gdy jedziemy samochodem w upalny dzień i na drodze w oddali wydaje się, ze widzimy wodę albo brzeg jeziora. Jednak tak naprawdę jest to obraz nieba odbity od najniższych warstw nad drogą w danej odległości od nas. Miraż górny powstaje powyżej linii horyzontu. Ten rodzaj mirażu można najczęściej zaobserwować nad morzem, ponieważ temperatura powietrza jest znacznie niższa od temperatury morza.
Promienie odbite ulęgają takiemu zakrzywieniu, ze obserwator widzi ich obrazy powyżej linii horyzontu.

12.Zorza polarna.
Jest ona jednym z najpiękniejszych zjawisk optycznych zachodzących w przyrodzie. W większości przypadków zorze polarne mają odcień zielony lub niebieskozielony. Występują w postaci wstęg (intensywne) lub plam (mniej intensywne) podobnych do obłoków. Ziemię można nazwać olbrzymim magnesem. Linie pola magnetycznego Ziemi wychodzą z obszaru przylegającego do północnego bieguna, opasują kulę ziemską i wchodzą w obszarze południowego bieguna magnetycznego. Cząstka naładowana wpadając w pole magnetyczne Ziemi porusza się ruchem spiralnym wokół linii pola. Zorza polarna powstaje na zasadzie żarówki jarzeniowej. Tam wzbudzone atomy gazów oddają otrzymaną energię w postaci światła. Podczas zjawiska zorzy polarnej protony i elektrony wpadające w obręb pola magnetycznego Ziemi z wiatru słonecznego (spowodowanego wybuchami na Słońcu) powodują jonizację i wzbudzenie atomów i cząsteczek gazów znajdujących się w atmosferze. Zjawisko to ma najczęściej miejsce w pobliżu biegunów ziemskich, ponieważ tam jest największa koncentracja protonów i elektronów (w obszarach polarnych indukcja pola magnetycznego jest większa niż w pozostałych).Świecenie zielone i czerwone powodują wzbudzone atomy tlenu, podczerwone i fioletowe – zjonizowane cząsteczki azotu. Zorze pojawiają się zazwyczaj dzień lub dwa po wybuchach na Słońcu.

13. Zaćmienie słońca i księżyca.
Zaćmienia Słońca, zwłaszcza całkowite, są jednymi z najciekawszych zjawisk jakie można obserwować na ziemskim niebie. Dochodzi do nich, gdy Księżyc poruszający się po orbicie wokół Ziemi znajdzie się pomiędzy Słońcem a Ziemią. W zależności od rozmiarów kątowych oraz wzajemnego położenia tarczy Słońca i Księżyca w momencie zaćmienia wyróżnia się zaćmienia częściowe, całkowite i obrączkowe. Zaćmienia Księżyca również są bardzo efektownymi zjawiskami astronomicznymi. Dochodzi do nich, gdy Ziemia znajdzie się pomiędzy Słońcem a Księżycem przesłaniając promienie słoneczne padające na Księżyc. W zależności od tego jaki fragment tarczy Księżyca znajdzie się w cieniu lub półcieniu Ziemi wyróżnia się zaćmienia częściowe, całkowite i półcieniowe. Zaćmienia Księżyca mogą być częściej obserwowane od zaćmień Słońca, ponieważ widać je z całej nocnej półkuli Ziemi. 31 maja 2003 roku było widoczne w Polsce zaćmienie Słońca. Tylko na północnym wschodzie kraju zaćmienie można było zobaczyć od początku do końca, natomiast prawie w całej Polsce nie widać zło początku zaćmienia, gdyż wystąpiło jeszcze w czasie, gdy Słońce znajdowało się pod horyzontem. Dało to szansę na obserwację wschodzącej częściowo zaćmionej tarczy Słońca gołym okiem, bez użycia jakichkolwiek filtrów. Maksymalna faza wystąpiła około godzinę po wschodzie Słońca i wyniosła 0,8. Zaćmienie zakończyło się około 2 godziny od momentu rozpoczęcia. W ostatnich latach miały również miejsce różne zaćmienia księżyca, np. 20 listopada 2002r.- zaćmienie półcieniowi widoczne w Polsce;
16 maja 2003r.-zaćmienie całkowite widoczne w Polsce
9 listopada 2003r.-zaćmienie całkowite w całości widoczne w Polsce.

14. Zjawisko cienia i półcienia.
Światło rozchodzi się po linii prostej, więc gdy napotka przeszkodę o rozmiarach podobnych z długością fali ? , to z tyłu za nią pojawi się cień. Jeżeli źródło światła jest punktowe to utworzy się cień pełny, a jeżeli źródło światła będzie miało duże rozmiary liniowe, to z tyłu przedmiotu utworzą się obszary cienia i półcienia.

15.Barwy tłustych plam i cienkich błon.
Barwy baniek mydlanych i innych cienkich błon, tłustych plam na wodzie, rozlanej benzyny na kałużach są wynikiem interferencji światła.
Nakładają się tutaj dwie fale odbite: jedna od zewnętrznej, a druga od wewnętrznej powierzchni błony lub plamy.

Istnieje dużo różnych zjawisk optycznych i wciąż są odkrywane nowe. Wszystkie te zjawiska są zasługą naszej przyrody i to dzięki niej możemy cieszyć się ich pięknem. Odkrywanie tych zjawisk jest często zaskakujące jak np. widmo Brockenu, które większość ludzi często myli z np. objawieniem. Myślę, ze wszystkie zjawiska optyczne w przyrodzie ubarwiają nasza szara rzeczywistość.

Rodzaje galaktyk:
 spiralne –oznaczane literą S (np. NGC 3370)
 eliptyczne –oznaczane literą E (np. M60,NGC4621)
 nieregularne –oznaczane Irr (np. Ngc 1427A)
 sombrero (np. M104)
 soczewkowate (np.M85)
 podwójne (np. NGC 2207 i NGC 2163)

Kometa- ciało niebieskie poruszające się po orbicie eliptycznej lub torze zbliżonym do paraboli wokół Słońca. Zbudowana jest z jądra i jego mglistej otoczki zwanej komą oraz z warkocza. Jądro składa się z mieszaniny pyłów i drobnych odłamków skalno-lodowych, będących zamarzniętą wodą, dwutlenkiem węgla, amoniakiem i metanem.
Podczas zbliżania do Słońca, z jądra komety zaczynają wydobywać się gazy i pył tworząc jeden lub kilka warkoczy. Gazowy warkocz komety jest zawsze zwrócony w kierunku przeciwnym do Słońca, spowodowane jest to oddziaływaniem wiatru słonecznego, który “wieje” zawsze od Słońca. Pyłowy warkocz składa się z drobin zbyt masywnych by wiatr słoneczny mógł znacząco zmienić kierunek ich lotu. Z tego powodu oba warkocze odchodzą od komety pod innym kątem.

Ważniejsze komety:
 Enckego
 Halley’a
 kometa Swift-Tuttle
 Tempel-Tuttle
Planeta- ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła samodzielnie i zazwyczaj okrążające gwiazdę. Termin pochodzi od greckiego słowa πλανήτης, planētēs (“wędrowiec”), jakim starożytni astronomowie określali siedem jasnych ciał (Merkurego, Wenus, Marsa, Jowisza i Saturna, a także Słońce i Księżyc), poruszających się na niebie względem gwiazd. W czasach nowożytnych wykluczono z tego grona dwa ostatnie obiekty, a naturę planety przypisano Ziemi oraz odkrytemu Uranowi, Neptunowi i w XX w. Plutonowi.

Kolejne planety Układu Słonecznego:
 Markury- licząc od Słońca, pierwsza planeta Układu Słonecznego. Była znana już w starożytności, choć jest najtrudniejszą do obserwacji spośród wszystkich planet widocznych gołym okiem. Jako planeta wewnętrzna znajduje się dla ziemskiego obserwatora zawsze bardzo blisko Słońca. Stąd Merkurego dojrzeć można jedynie tuż przed wschodem lub tuż po zachodzie Słońca. Planeta ta nie posiada księżyców.
 Wenus- druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Wenus jest trzecim pod względem jasności ciałem niebieskim po Słońcu i Księżycu widocznym na niebie. Ponieważ obserwacje tej planety są możliwe tylko wieczorem i rano, nazywana jest także: Jutrzenką, Gwiazdą Poranną lub Gwiazdą Wieczorną (starożytni Grecy nazywali ją odpowiednio: Phosphorus i Hesperos). Jest skalnym globem osnutym gęstymi chmurami, które odbijają większość światła słonecznego. Żółtawy kolor chmur atmosfery pochodzi od kwasu siarkowego. Nie posiada naturalnych satelitów.
 Ziemia- trzecia w kolejności (licząc od Słońca) i piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Wokół Ziemi krąży jeden naturalny satelita – Księżyc, dwa księżyce pyłowe (księżyce Kordylewskiego) i znaczna liczba sztucznych satelitów. Uformowała się około 4,57 miliarda lat temu. Ziemia ma właściwą masę i grawitację dla utrzymania atmosfery, która chroni przed szkodliwym promieniowaniem ultrafioletowym, a także pole magnetyczne chroniące przed pochodzącym ze Słońca promieniowaniem korpuskularnym. Oddalenie od Słońca jest właściwe dla utrzymania odpowiedniej temperatury. Uważa się, że czynniki te sprzyjały powstaniu życia na naszej planecie. Jest największą z planet skalistych w Układzie Słonecznym, a także jedynym znanym miejscem występowania życia. Dominującym gatunkiem na Ziemi jest człowiek (Homo sapiens sapiens)
 Mars- czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety jest pokryta tlenkami żelaza. Mars posiada dwa niewielkie księżyce o nieregularnych kształtach – Fobosa i Deimosa – prawdopodobnie są to dwie planetoidy przechwycone przez pole grawitacyjne planety. Przypuszcza się, że mogło na niej kiedyś powstać życie, jednak obecnie nie ma na to solidnych dowodów.
 Jowisz- piąta w kolejności oddalenia od Słońca i największą planeta Układu Słonecznego. Posiada wiele księżyców (co najmniej 63) oraz pierścienie. Jowisz wraz z Saturnem, Uranem i Neptunem to planety gazowe, czasem nazywane również planetami jowiszowymi.
 Saturn- jest szóstą planetą Układu Słonecznego według oddalenia od Słońca. Jest to gazowy olbrzym, drugi pod względem masy i wielkości po Jowiszu, a przy tym paradoksalnie o najmniejszej gęstości ze wszystkich planet całego Układu. Saturn to najdalsza planeta znana już w świecie starożytnym. Charakterystyczną cechą, jest posiadanie pierścieni, składających się głównie z lodu i w mniejszej ilości z odłamków skalnych. Jego nazwa pochodzi od rzymskiego boga – Saturna.
 Uran- siódma w kolejności od Słońca planeta Układu Słonecznego. Jest trzecią największą i czwartą najmasywniejszą planetą naszego systemu. Należy do grupy gazowych olbrzymów. Nazwa planety pochodzi od greckiego boga Uranosa. Stanowi to wyjątek, gdyż wszystkie pozostałe planety noszą imiona bóstw rzymskich.
 Neptun- ósma planeta Układu Słonecznego. Jej jasność nie przekracza 7.6m. Posiada 13 odkrytych księżyców, spośród których największy jest Tryton. Nazwa tej planety pochodzi od rzymskiego boga – władcy mórz – Neptuna. Zalicza się do planet gazowych, zwanych gazowymi olbrzymami. Jego symbolem jest trójząb – broń Posejdona – odpowiednika Neptuna w mitologii greckiej.
 Pluton- to dziewiąta, najbardziej oddalona od Słońca planeta Układu Słonecznego. Została odkryta w 1930 roku przez amerykańskiego astronoma Clyde’a Tombaugh’a. Określana dzisiaj planetą jedynie ze względów historycznych. Pluton należy do szerszej grupy obiektów transneptunowych. Jest to najmniejsza i najlżejsza planeta całego systemu.

Planetoida-(planeta + gr. eídos postać), asteroida (gr. asteroeidés – gwiaździsty), planetka (ang. minor planet) – ciało niebieskie o średnicy do 1000 km lub niewiele więcej, obiegające Słońce, zwłaszcza między orbitami Marsa i Jowisza (tzw. pas planetoid). Istnieją także planetoidy wewnątrz orbity Merkurego, poza orbitą Jowisza i tzw. transneptunowe (krążące za orbitą Neptuna). Wśród nich bodaj najważniejszą i najbardziej znaną jest Sedna. Można jednak powiedzieć, że najnowsze badania wskazują na to, iż asteroidy są wszędobylskie.

Meteoryt-pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni. Ziemskie meteoryty występują w wielkościach od drobnych okruchów do kilku metrów. Ze względu na skład chemiczny meteoryty dzieli się na:
o aerolity – kamienne
o syderyty – metaliczne
o syderolity – o składzie mieszanym (kamienno-metaliczne)

Cefeidy- są rzadkimi i bardzo jasnymi gwiazdami posiadającymi regularne zmiany blasku. Swoją nazwę zawdzięczają gwieździe delta-Cephei w konstelacji Cefeusza, która była pierwszą odkrytą gwiazdą zmienną tego typu. Obiekt ten można bez trudu dostrzec gołym okiem. W 1912 r. astronom – Henrietta Leavitt (jej portret patrz rys. 5.) zaobserwowała 20 gwiazd zmiennych – cefeid w Małym Obłoku Magellana. Jaśniejsze gwiazdy należące do tej grupy są rzeczywiście fizycznie jaśniejsze, ponieważ wszystkie leżą w podobnej odległości od obserwatora. Leavitt odkryła relację pomiędzy jasnością rzeczywistą, a okresem pulsacji cefeid. Pokazała, że jaśniejsze cefeidy mają dłuższe okresy zmienności.

Mgławica planetarna- jest to obłok gazu i pyłu powstałego z zewnętrznych warstw umierającej gwiazdy. W centrum takiego obiektu często można dostrzec białego karła, w którego zamieniła się gwiazda po odrzuceniu swoich zewnętrznych warstw. Mgławice planetarne nie świecą światłem białym – jak gwiazdy. W ich widmach widoczne są tylko pojedyncze linie – dlatego obiekty te są widoczne z bardzo dużych odległości, nawet w sąsiednich galaktykach. Ogólnie mgławice planetarne są symetryczne i w przybliżeniu sferyczne. Około 10% mgławic planetarnych jest silnie polarna a mała liczba jest asymetryczna.

Słońce- gwiazda centralna Układu Słonecznego, wokół której krąży Ziemia, inne planety oraz mniejsze ciała niebieskie. Słońce to najjaśniejszy obiekt na niebie i główne źródło energii docierającej do Ziemi.Astronomiczny symbol Słońca to okrąg z punktem w środku: (Unicode: 2609). Słońce jest karłem (V klasa jasności) ciągu głównego. Jego typ widmowy (G2) charakteryzuje żółta barwa i obecność w widmie linii zjonizowanych i neutralnych metali oraz bardzo słabych linii wodoru. [1] Pomimo, że najbliższa gwiazda jest od dawna intensywnie badana przez naukowców, wiele dotyczących jej kwestii pozostaje nierozstrzygniętych. Nie rozwiązano definitywnie m.in. problemu różnicy w ilości obserwowanych neutrin pochodzących ze Słońca i ich liczby wynikającej z teorii (zob. problem neutrin słonecznych). Nie poznano też dokładnie mechanizmu podgrzewania zewnętrznych warstw słonecznej atmosfery do temperatur rzędu miliona kelwinów.Słońce leży w jednym z ramion spiralnych Galaktyki, 26 tysięcy lat świetlnych od jej środka i około 26 lat świetlnych od płaszczyzny równika galaktyki. Okrąża centrum Drogi Mlecznej z prędkością 220 km/s w czasie 226 milionów lat, co daje ponad 20 obiegów w ciągu dotychczasowej historii gwiazdy.

Budowa:
Słońce jest kulą zjonizowanego gazu o masie około 2×1030 kg, z czego 74% stanowi wodór, 25% hel, a niespełna 1% pierwiastki cięższe i sporadycznie występujące proste związki chemiczne. Kula plazmy utrzymywana jest w równowadze hydrostatycznej dzięki sile grawitacji z jednej strony i rosnącym wraz z głębokością ciśnieniem gazu, które równoważy ciężar materii znajdującej się powyżej. W samym środku ciśnienie osiąga wartość 1016 Pa, co powoduje, że jądro rozgrzewa się do temperatury kilkunastu milionów stopni, w której to temperaturze mogą już zachodzić reakcje jądrowe. W przypadku gwiazd ciągu głównego reakcją jądrową, która dostarcza energii jest przemiana wodoru w hel. Gęstość materii w jądrze Słońca wynosi 1,5×105 kg/m3, jednak wysoka temperatura utrzymuje materię w stanie gazowym, natomiast gęstość gazu na powierzchni wynosi 10-4 kg/m3, czyli jest to prawie próżnia. Na podstawie odmiennych własności plazmy i procesów w niej zachodzących, które wynikają z różnic w gęstości i temperaturze, można wyróżnić trzy różne obszary wewnątrz Słońca.

Księżyc- to jedyny naturalny satelita Ziemi. Pochodzenie srebrnego globu nie jest do końca jasne; wyjaśnienie jego genezy znajduje się na razie w fazie hipotez. Jedna z nich zakłada że około 4,5 mld lat temu na skutek kolizji kształtującej się Ziemi z inną planetą został oderwany fragment materii ziemskiej, z której uformował się Księżyc. Inna hipoteza mówi o możliwości przechwycenia przez ziemskie pole grawitacyjne Księżyca powstałego jako samodzielna planeta.
Faza Księżyca określa oglądaną z Ziemi część Księżyca oświetloną przez Słońce. Ponieważ Słońce oświetla zawsze (poza zaćmieniami) tylko połowę powierzchni Księżyca jego fazy są rezultatem oglądania tej połowy pod różnymi kątami spowodowanymi różnymi położeniami Słońca, Ziemi i Księżyca względem siebie.

Księżyc przybywający (tzn. widać coraz większą część jego tarczy) – to czas od nowiu po pełnię, trwający 14 3/4 doby, podczas którego zachodzą następujące zmiany faz Księżyca:
o nów (1) – Księżyca nie widać (zwrócony jest ku Ziemi nieoświetloną półkulą),
o pierwsza kwadra (3) – widać całą wschodnią połowę tarczy (od nowiu Księżyc pokonał 1/4 swojej orbity),
o pełnia (5) – widać całą tarczę
Księżyc ubywający (tzn. widzimy coraz mniejszą część jego tarczy) – to czas od pełni do nowiu, trwający 14 3/4 doby, podczas którego zachodzą następujące zmiany faz Księżyca:
o pełnia (1) – widać całą tarczę,
o ostatnia kwadra (3) – widać całą zachodnią połowę tarczy (od nowiu Księżyc pokonał 3/4 swojej orbity),
o nów (5) – Księżyca nie widać (zwrócony jest ku Ziemi nieoświetloną półkulą)

Satelita to każde ciało o względnie małej masie obiegające ciało o wielkiej masie. Tor ruchu tego ciała nosi nazwę orbity. Satelity dzielą się na:
o sztuczne, takie jak np. satelity komunikacyjne (Telewizja satelitarna)
o naturalne – księżyce